શિયાળામાં મરઘીઓ અસહજ બનવાના મુખ્ય કારણો અને તેનો ઉકેલ
ડિસેમ્બર મહીનાની શરૂઆતથી જ હવામાનમાં ઠંડીનું પ્રમાણ વધી જાય છે. રોજબરોજ તાપમાન થોડુક ઘટતું જાય છે અને ખાસ કરીને ૨૦ ડિસેમ્બર પછી તો ઠંડી વધુ જોરથી અનુભવાય છે. આ પરિસ્થિતિ માત્ર ડિસેમ્બર સુધી જ સીમિત નથી રહેતી, પરંતુ જાન્યુઆરીમાં પણ એ જ ઠંડીનો માહોલ રહે છે. આવા સમયે કૃષિ અને પશુપાલન સાથે જોડાયેલા બધા જ ક્ષેત્રોમાં પડકારો વધી જાય છે અને તેની સીધી અસર પોલ્ટ્રી ઉદ્યોગ પર પણ જોવા મળે છે.
પોલ્ટ્રી ફાર્મરને ઠંડીમાં સૌથી વધુ મુશ્કેલી
વધતી ઠંડીમાં મરઘીઓ માટે જોખમ વધે છે, કારણ કે ઓછી ગરમી મળે તો તેમનું મૃત્યુ થાય છે. સાથે જ ઇંડા અને ચિકનનું ઉત્પાદન પણ પાછું પડી જાય છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ જો ફાર્મનું તાપમાન નિયમિત રીતે જાળવી શકાય, તો મરઘીઓ સુરક્ષિત રહે છે અને ઉત્પાદન પર કોઈ મોટી અસર પડતી નથી. તેથી તાપમાનનું નિયંત્રણ પોલ્ટ્રી ફાર્મિંગમાં સૌથી જરૂરી બાબત ગણાય છે, ખાસ કરીને શિયાળાની ઋતુમાં.
ફાર્મનું તાપમાન જાળવવા જરૂરી રીતો
તાપમાન જાળવવા બ્રૂડરનો ઉપયોગ સૌથી અસરકારક માનવામાં આવે છે. જો બ્રૂડર ઉપલબ્ધ ન હોય તો લાકડાનો કોલસો, બાયોમાસ પેલેટ્સ અથવા ડાંગરની ભૂસી સળગાવીને પણ જરૂરી ગરમી મેળવી શકાય છે. પોલ્ટ્રી ફાર્મમાં હવામાન કેવું પણ હોય, ત્યાં તાપમાન નક્કી કરેલા માપદંડ મુજબ જ રહેવું જરૂરી છે. જો તાપમાન થોડું પણ વધે કે ઘટે તો મરઘીઓમાં તકલીફ શરૂ થાય છે અને ઘણી વખત તેમનો જીવ પણ જોખમમાં પડે છે.
નિષ્ણાતો કહે છે કે મરઘીઓ હવામાનમાં થતા નાના બદલાવને પણ ઝડપથી અનુભવે છે. જ્યારે તેઓ અસહજ બને છે ત્યારે તેમની ઇંડા આપવાની ક્ષમતા ઘટી જાય છે. એક લેયર મરઘી સામાન્ય રીતે વર્ષમાં ૨૮૫ થી ૩૧૦ ઇંડા આપે છે, પરંતુ ૫૫ થી ૮૦ દિવસ સુધી ઉત્પાદન બંધ રહેવાનું મુખ્ય કારણ હવામાન અને આસપાસના નાના બદલાવ છે. રોજના રુટિનમાં થોડો બદલાવ થાય ત્યારે પણ મરઘી ઇંડા આપવાનું અટકાવી દે છે, જેના કારણે ફાર્મરને નુકસાન વેઠવું પડે છે.
પોલ્ટ્રી ફાર્મ માટે જરૂરી ૨૫ થી ૨૬ ડિગ્રી તાપમાન
પોલ્ટ્રી નિષ્ણાત ડૉ. એનકે મહાજન જણાવે છે કે લેયર હોય કે બ્રૉયલર, બંને જાતની મરઘીઓને ૨૫-૨૬ ડિગ્રી તાપમાન સૌથી યોગ્ય છે. જો તાપમાન તેની ઉપર કે નીચે જાય તો મરઘીઓ તણાવ અનુભવતી થાય છે. શિયાળામાં તાપમાન ઘણીવાર ૪ થી ૫ ડિગ્રી સુધી ઉતરી જાય છે, જેના કારણે ખાસ તકેદારી લેવી પડે છે. તાપમાન બતાવતાં ઉપકરણો ફાર્મમાં લગાડવાથી બદલાવ તરત જણાઈ આવે છે અને તાત્કાલિક વ્યવસ્થા કરી શકાય છે.
બ્રૂડરના ઉપયોગથી મરઘીઓને પૂરતી ગરમી મળે છે
બ્રૂડર હીટરની જેમ કામ કરે છે અને ફાર્મના વિસ્તારને સમાન ગરમી આપે છે. બ્રૂડર ગેસ અથવા વીજળી—બન્ને માધ્યમથી ચલાવી શકાય છે, જેથી શિયાળામાં મરઘીઓને ઠંડી ન લાગે અને તેઓ સુરક્ષિત રહે. મોટા બ્રૉયલર ફાર્મમાં બ્રૂડર સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાય છે, જ્યારે નાના ફાર્મમાં લાકડાનો ભૂકો અથવા કોલસા સળગાવવાની પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવે છે. યોગ્ય ગરમી મળવાથી મરઘીઓ સ્વસ્થ રહે છે અને ઉત્પાદન સતત જાળવી શકાય છે.
