પ્રિયાગોલ્ડ બિસ્કિટ બનાવતી કંપની સામે FSSAIની મોટી કાર્યવાહી, પશુઆહારના ઉપયોગનો ખુલાસો; બે અન્ય કંપનીઓ પણ તપાસના ઘેરામાં
ભારતમાં પેકેટમાં મળતી ખાદ્ય વસ્તુઓની ગુણવત્તા અને સલામતી અંગે ફરી એકવાર ગંભીર સવાલો ઊભા થયા છે. ભારતીય ખાદ્ય સુરક્ષા અને ધોરણ પ્રાધિકરણ (FSSAI)એ પ્રિયાગોલ્ડ બિસ્કિટ બનાવતી કંપની સહિત ત્રણ ખાદ્ય ઉત્પાદક કંપનીઓ સામે કડક કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરી છે. પ્રિયાગોલ્ડ બિસ્કિટના ઉત્પાદનમાં પશુઓને ખવડાવવા માટે વપરાતું બ્રાન એટલે કે ભૂસું કાચા માલ તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતું હોવાનો તપાસમાં ખુલાસો થયો છે. આ ઉપરાંત, દૂધમાં હાનિકારક પદાર્થો અને કિસમિસમાં જંતુનાશક દવાઓના અવશેષો મળવાના મામલે પણ કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે.
17 ઑક્ટોબર 2026ના રોજ સામે આવેલી માહિતી અનુસાર, આ કાર્યવાહીનો હેતુ ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા જાળવવા અને ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં કરનારાઓ સામે કાયદાકીય પગલાં લેવાનો છે.
પ્રિયાગોલ્ડ બિસ્કિટમાં પશુઆહારના ઉપયોગનો આરોપ
પ્રિયાગોલ્ડ બિસ્કિટનું ઉત્પાદન કરતી કંપની સૂર્યા ફૂડ એન્ડ એગ્રો સામે FSSAIએ ગંભીર પગલાં લીધાં છે. એક ગ્રાહકની ફરિયાદ બાદ અધિકારીઓએ કંપનીના ઉત્પાદન એકમનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. તપાસ દરમિયાન જાણવા મળ્યું કે બિસ્કિટમાં ફાઇબરના સ્ત્રોત તરીકે એવા બ્રાનનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો, જે પશુઓના આહાર માટે બનાવવામાં આવ્યું હતું અને માનવ વપરાશ માટે યોગ્ય નહોતું.
FSSAIના જણાવ્યા અનુસાર, તપાસ દરમિયાન મળેલી કેટલીક કોથળીઓ પર પણ સ્પષ્ટ રીતે દર્શાવવામાં આવ્યું હતું કે તેમાં રહેલું બ્રાન પશુઆહાર માટે છે. આ ખુલાસાએ ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અને ગુણવત્તા નિયંત્રણ અંગે ગંભીર ચિંતાઓ ઊભી કરી છે.
ફેક્ટરીમાં સ્વચ્છતાની પણ ગંભીર ખામીઓ
તપાસ માત્ર કાચા માલ પૂરતી મર્યાદિત રહી નહોતી. અધિકારીઓને ફેક્ટરીમાં સ્વચ્છતા, જીવાત નિયંત્રણ અને કાચા માલના યોગ્ય સંગ્રહમાં પણ ખામીઓ જોવા મળી હતી. કાચા માલને અલગ રાખવાની વ્યવસ્થા, કર્મચારીઓની વ્યક્તિગત સ્વચ્છતા, ઉત્પાદન સ્થળની જાળવણી અને અર્ધતૈયાર મિશ્રણોને સંભાળવાની પ્રક્રિયામાં પણ અનિયમિતતાઓ નોંધાઈ હતી.
આવી ખામીઓ ખાદ્ય પદાર્થોની સલામતી માટે જોખમ ઊભું કરી શકે છે. તેથી FSSAIએ અગાઉ કંપનીનું લાઇસન્સ સસ્પેન્ડ કર્યું હતું. હવે કંપની સામે કાનૂની કાર્યવાહી દ્વારા અભિયોજન શરૂ કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. આ મામલે અંતિમ જવાબદારી અને કાયદાકીય પરિણામો સંબંધિત કાર્યવાહી બાદ નક્કી થશે.
ડોડલા ડેરીના દૂધના નમૂનામાં પણ ગંભીર ખામી
આ કાર્યવાહીનો બીજો મામલો ડોડલા ડેરી સાથે સંબંધિત છે. કંપનીના ફુલ ક્રીમ દૂધનો નિયમનકારી નમૂનો તપાસ માટે લેવામાં આવ્યો હતો. પ્રાથમિક તપાસમાં દૂધમાં નિર્ધારિત ધોરણ મુજબની ચરબીનું પ્રમાણ ન હોવાનું જણાયું હતું. પરિણામે નમૂનાને ગુણવત્તાની દૃષ્ટિએ નીચા ધોરણનું જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
કંપની દ્વારા અપીલ કરવામાં આવ્યા બાદ નમૂનાને રેફરલ ફૂડ લેબોરેટરીમાં મોકલવામાં આવ્યો હતો. ત્યાં કરવામાં આવેલી તપાસમાં દૂધમાં ડિટર્જન્ટ અથવા કાસ્ટિક સોડા હોવાની પુષ્ટિ થઈ હતી. સાથે જ દૂધમાં ચરબીનું પ્રમાણ પણ નિર્ધારિત લઘુત્તમ મર્યાદાથી ઓછું હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
આ તારણોને ધ્યાનમાં રાખીને ડોડલા ડેરી અને સંબંધિત ખાદ્ય વ્યવસાયકારો સામે પણ અભિયોજનની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
કિસમિસમાં જંતુનાશકના અવશેષો મળ્યા
ત્રીજો મામલો UEIR ઓર્ગેનિક ફૂડ્સ સાથે જોડાયેલો છે. કંપની દ્વારા વેચવામાં આવતી પીળી કિસમિસના નમૂનામાં જંતુનાશક દવાઓના અવશેષો મળી આવ્યા હોવાનું FSSAIએ જણાવ્યું છે. ખાદ્ય પદાર્થોમાં જંતુનાશકના અવશેષોનું પ્રમાણ નક્કી કરાયેલા ધોરણોને અનુરૂપ હોવું જરૂરી છે. આથી, આવા નમૂનાઓની તપાસ ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્યની સુરક્ષા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બને છે.
આ મામલે પણ નિયમો હેઠળ આગળની કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ કરવામાં આવી છે.
ગ્રાહકો માટે શું છે આ ઘટનાનો સંદેશ?
આ ત્રણેય મામલા દર્શાવે છે કે પેકેટ પર લખેલી માહિતી કે બ્રાન્ડની લોકપ્રિયતા માત્રના આધારે ખાદ્ય પદાર્થની ગુણવત્તા અંગે નિશ્ચિત નિષ્કર્ષ કાઢવો યોગ્ય નથી. ઉત્પાદકોની જવાબદારી છે કે તેઓ કાયદેસર અને માનવ વપરાશ માટે યોગ્ય કાચા માલનો ઉપયોગ કરે તથા ઉત્પાદન એકમોમાં સ્વચ્છતા અને ગુણવત્તાના ધોરણોનું પાલન કરે.
ગ્રાહકોએ ખરીદી કરતી વખતે પેકેટની સીલ, ઉત્પાદન અને સમાપ્તિ તારીખ તથા ઘટકોની માહિતી તપાસવાની ટેવ રાખવી જોઈએ. કોઈ ખાદ્ય પદાર્થ અંગે શંકા હોય તો સંબંધિત ખાદ્ય સુરક્ષા વિભાગ સમક્ષ ફરિયાદ કરી શકાય છે.
FSSAIની આ કાર્યવાહી ખાદ્ય ઉદ્યોગ માટે સ્પષ્ટ સંદેશ છે કે ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલા નિયમોનું ઉલ્લંઘન ગંભીરતાથી લેવામાં આવશે. જોકે, કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ થવી અને અદાલતમાં દોષ સાબિત થવો બે અલગ બાબતો છે. અંતિમ નિર્ણય સંબંધિત તપાસ અને કાયદાકીય પ્રક્રિયાના પરિણામો પર આધારિત રહેશે.
