ઉનાળામાં AC વાપરતા લોકો માટે એક્સપર્ટની ગાઈડલાઈન, કમ્પ્રેસર આજીવન તમને કહેશે ‘Thank You’!
આજના સમયમાં ભીષણ ગરમીથી બચવા માટે એર કંડિશનર (AC) હવે કોઈ લક્ઝરી કે વૈભવની વસ્તુ નથી રહ્યું, પરંતુ તે દરેક ઘરની સૌથી મોટી જરૂરિયાત બની ગયું છે. મે-જૂનની કાળઝાળ ગરમીમાં રાહત મેળવવા માટે આપણે કલાકો સુધી AC ચલાવીએ છીએ. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જે ACનો તમે આટલી આશા સાથે ઉપયોગ કરો છો, તેને બંધ કરવાની તમારી રીત સાચી છે કે ખોટી?
ઘણીવાર લોકો રૂમની બહાર નીકળતી વખતે કે ઠંડી લાગે ત્યારે સીધા જ દીવાલ પર સ્વિચ બોર્ડથી મેઈન પાવર બંધ કરી દે છે અથવા MCB ટ્રિપ કરી દે છે. જો તમે પણ આવું કરો છો, તો સાવધાન થઈ જાઓ! તમારી આ એક નાની બેદરકારી ACના સૌથી મોંઘા ભાગ એટલે કે કમ્પ્રેસરને સમય પહેલાં જ બગાડી શકે છે.
આવો જાણીએ કે એક્સપર્ટ્સના મતે AC બંધ કરવાની સાચી વૈજ્ઞાનિક રીત કઈ છે અને તમે કેવી રીતે તમારા ACની લાઈફ વર્ષો સુધી વધારી શકો છો.
અચાનક પાવર કટ કરવાથી કમ્પ્રેસર પર કેમ પડે છે ‘લોડ’?
એક એર કંડિશનરની અંદર ઘણા જટિલ મિકેનિકલ અને ઈલેક્ટ્રોનિક ભાગો એકસાથે તાલમેલ મિલાવીને કામ કરે છે. આમાં સૌથી મુખ્ય ભૂમિકા કમ્પ્રેસર અને ફેનની હોય છે.
જ્યારે તમે ACને અચાનક મુખ્ય સ્વિચથી બંધ કરી દો છો, ત્યારે મશીનની અંદર ચાલી રહેલી આખી પ્રક્રિયા અચાનક અટકી જાય છે. જેને ટેકનિકલ ભાષામાં ‘સડન શટડાઉન’ (Sudden Shutdown) કહેવામાં આવે છે.
-
ગેસનું દબાણ: કમ્પ્રેસર અચાનક બંધ થવાને કારણે રેફ્રિજરન્ટ ગેસનું પ્રેશર અસંતુલિત થઈ જાય છે.
-
ઈલેક્ટ્રિક શૉક: વારંવાર સીધો પાવર કટ કરવાથી ACની અંદર રહેલા સેન્સિટિવ સર્કિટ બોર્ડ (PCB) બળી જવાનો ખતરો વધી જાય છે.
-
કમ્પ્રેસર પર ડબલ લોડ: આ ખોટી આદતને કારણે આગલી વખતે જ્યારે તમે AC ચાલુ કરશો, ત્યારે કમ્પ્રેસર પર બમણો લોડ પડશે. આનાથી તેની કામ કરવાની ક્ષમતા ઘટવા લાગે છે અને તે જલ્દી ખરાબ થઈ જાય છે.
રિમોટથી AC બંધ કરવું કેમ છે સૌથી સુરક્ષિત?
એન્જિનિયર્સ અને ઉત્પાદક કંપનીઓ હંમેશા સલાહ આપે છે કે AC બંધ કરવા માટે સૌથી પહેલા રિમોટ કંટ્રોલનો જ ઉપયોગ કરવો જોઈએ. આની પાછળ એક ખૂબ જ સરળ અને લોજિકલ કારણ છે.
જ્યારે તમે રિમોટનું ‘Power’ બટન દબાવો છો, ત્યારે ACનું ઈન્ડોર યુનિટ સિસ્ટમને ધીમે-ધીમે કૂલ-ડાઉન (Cool-down) મોડમાં લાવે છે. કમ્પ્રેસર પહેલા પોતાની સાયકલ પૂરી કરીને સુરક્ષિત રીતે બંધ થાય છે, ત્યાર પછી બ્લોઅર ફેન બંધ થાય છે અને અંતમાં ACના ફ્લેપ્સ (Louvers) બંધ થાય છે. આ એક નક્કી અને સુરક્ષિત પ્રક્રિયા છે જેનાથી મશીનના કોઈ પણ ભાગને આંચકો (Jerk) લાગતો નથી.
એક્સપર્ટ ટિપ: જો તમે ઘરની બહાર જઈ રહ્યા છો અથવા લાંબા સમય માટે AC બંધ કરી રહ્યા છો, તો પહેલા તેને રિમોટથી ઓફ કરો. જ્યારે ઈન્ડોર યુનિટ પૂરેપૂરું શાંત થઈ જાય (લગભગ 1 થી 2 મિનિટ પછી), ત્યારે જ દીવાલ પરની મુખ્ય સ્વિચ કે MCB બંધ કરો.
સીઝન પૂરી થવા પર આ વાતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો
સીઝન પૂરી થવા પર આ વાતોનું ખાસ ધ્યાન રાખોભારતમાં ચોમાસા પછી કે શિયાળાની શરૂઆતમાં ACનો વપરાશ સંપૂર્ણપણે બંધ થઈ જાય છે. મહિનાઓ સુધી AC બંધ રાખતા પહેલા તમારે બે જરૂરી કામ ચોક્કસ કરવા જોઈએ:
-
રિમોટમાંથી બેટરી કાઢી લો: બંધ પડેલા રિમોટમાં જો મહિનાઓ સુધી બેટરી અંદર જ રહે, તો તેમાંથી કેમિકલ લીક થવા લાગે છે. આ એસિડ રિમોટની સ્પ્રિંગ અને સર્કિટને સંપૂર્ણપણે બગાડી દે છે. તેથી શિયાળામાં બેટરી કાઢીને અલગ મૂકી દો.
-
લાસ્ટ રન અને સર્વિસ: ACને મહિનાઓ સુધી પેક કરતા પહેલા, તેને એકવાર ‘Fan Mode’ પર 1-2 કલાક ચલાવો જેથી ઈન્ડોર યુનિટની અંદર જામેલો બધો ભેજ સુકાઈ જાય. આનાથી ફૂગ અને દુર્ગંધની સમસ્યા નહીં થાય.
ઈન્વર્ટર vs નોન-ઈન્વર્ટર AC: કમ્પ્રેસરની લાઈફનું ગણિત
આજકાલ માર્કેટમાં ઈન્વર્ટર ACનો ટ્રેન્ડ ખૂબ વધી ગયો છે. જો તમે આ બંને ટેકનોલોજી વચ્ચેનો તફાવત સમજી લેશો, તો તમે તમારા ACને વધુ સારી રીતે સાચવી શકશો.
| ખાસિયત | નોન-ઈન્વર્ટર AC (Non-Inverter) | ઈન્વર્ટર AC (Inverter AC) |
| કમ્પ્રેસરનું વર્કિંગ | નક્કી કરેલું તાપમાન આવી જતાં કમ્પ્રેસર સંપૂર્ણપણે બંધ થાય છે અને ફરી ચાલુ થાય છે. | કમ્પ્રેસર ક્યારેય બંધ નથી થતું, પરંતુ પોતાની સ્પીડ (RPM)ને જરૂરિયાત મુજબ ઓછી-વધુ કરે છે. |
| વીજળીનો વપરાશ | વારંવાર ઓન-ઓફ થવાને કારણે વીજળીનું બિલ વધારે આવે છે. | કમ્પ્રેસર સતત ધીમી ગતિએ ચાલવાને કારણે મોટા પ્રમાણમાં વીજળી બચાવે છે. |
| કૂલિંગનો અહેસાસ | રૂમના તાપમાનમાં વધઘટ અનુભવાય છે. | રૂમ સતત એકસરખા તાપમાન પર ઠંડો રહે છે. |
ઈન્વર્ટર ACની આ જ ખાસિયતને કારણે તેના કમ્પ્રેસરનું આયુષ્ય લાંબું હોય છે, પણ શરત એટલી જ કે તમે તેને રિમોટથી યોગ્ય રીતે કમાન્ડ આપીને બંધ કરો. જે રીતે તેનું કમ્પ્રેસર સંપૂર્ણ બંધ નથી થતું પણ ધીમું થાય છે, તેથી તેને સીધું મેઈન સ્વિચથી બંધ કરવું વધુ નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
એક નાની સાવચેતી, મોટો ફાયદો
તમારું એર કંડિશનર તમારા ઘરના સૌથી મોંઘા ગેજેટ્સમાંથી એક છે. તેને યોગ્ય રીતે ઓપરેટ કરવું કોઈ અઘરું કામ નથી, બસ થોડી સજાગતાની જરૂર છે. આજથી જ સીધા સ્વિચ બોર્ડથી AC બંધ કરવાની આદત છોડો અને રિમોટનો ઉપયોગ કરો. જો તમે તમારા ACનું ધ્યાન આ રીતે રાખશો, તો આજીવન તેનું કમ્પ્રેસર કોઈ મોટા રિપેરિંગ ખર્ચ વગર તમને ‘Thank You’ કહેશે અને તમારા ઘરને શિમલા જેવું ઠંડુંગાર રાખશે!
