ચૂંટણી સુધારાઓ પર લોકસભામાં ગરમાગરમ ચર્ચા: રાહુલ ગાંધીના પ્રશ્નોનો અમિત શાહ આપશે જવાબ
ભારતીય લોકસભામાં આજે સતત બીજા દિવસે ચૂંટણી સુધારાઓ (Electoral Reforms) પર મહત્ત્વપૂર્ણ ચર્ચા થશે. ગૃહ મંત્રી અમિત શાહ વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધી દ્વારા ગઈકાલે (મંગળવારે) ચર્ચા દરમિયાન ઉઠાવેલા તમામ પ્રશ્નો અને આક્ષેપોનો વિગતવાર જવાબ આપશે. રાહુલ ગાંધીએ ગઈકાલે તેમની વાતમાં ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા અને વર્તમાન સરકારની ભૂમિકા અંગે ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
ચર્ચાનો મુખ્ય મુદ્દો: ચૂંટણી પંચની નિષ્પક્ષતા
મંગળવારની ચર્ચા દરમિયાન, કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ લોકશાહીમાં ચૂંટણી પ્રક્રિયાની પવિત્રતા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ખાસ કરીને છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ચૂંટણી પંચ (Election Commission of India – ECI) ની કામગીરીની સ્વતંત્રતા અને તેના પર સરકારી દખલગીરીની શક્યતા વિશે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી.
રાહુલ ગાંધીના મુખ્ય પ્રશ્નો આસપાસ કેન્દ્રિત હતા:
- ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક પ્રક્રિયા: સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના ચુકાદા પછી સરકારે ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક માટે જે નવો કાયદો બનાવ્યો છે, તે કાયદામાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ને પસંદગી સમિતિમાંથી દૂર કરવા સામે વિપક્ષે વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ગાંધીએ દાવો કર્યો કે આ ફેરફાર ECI ની સ્વતંત્રતાને નબળી પાડે છે.
- VVPAT અને EVMની પારદર્શિતા: ઇલેક્ટ્રોનિક વોટિંગ મશીન (EVM) અને વોટર વેરિફાઇબલ પેપર ઓડિટ ટ્રાયલ (VVPAT)ની વિશ્વસનીયતા અને ગણતરીની પદ્ધતિને લઈને ઉઠાવવામાં આવેલા વિપક્ષના વારંવારના સવાલો પર પણ તેમણે ભાર મૂક્યો. તેમણે માંગણી કરી કે મતદાનની ગણતરીમાં વધુ પારદર્શિતા લાવવામાં આવે.
- સત્તાધારી પક્ષનો પ્રભાવ: ગાંધીએ આક્ષેપ કર્યો કે સત્તાધારી પક્ષ સરકારની શક્તિનો ઉપયોગ કરીને ચૂંટણી પ્રચાર અને આચારસંહિતાના અમલમાં ચૂંટણી પંચ પર અયોગ્ય પ્રભાવ પાડી રહ્યો છે.
અમિત શાહનો જવાબ: સરકારનું વલણ
આજે ગૃહ મંત્રી અમિત શાહ રાહુલ ગાંધીના આ તમામ આક્ષેપોનો જડબાતોડ જવાબ આપીને સરકારનો પક્ષ મજબૂત રીતે રજૂ કરશે. અપેક્ષા છે કે શાહ તેમના જવાબમાં નીચેના મુદ્દાઓ પર ભાર મૂકશે:
૧. નિમણૂક પ્રક્રિયાનું સમર્થન: શાહ સંભવતઃ દલીલ કરશે કે ચૂંટણી કમિશનરોની નિમણૂક માટેનો નવો કાયદો બંધારણીય માળખામાં છે અને આ ફેરફારનો હેતુ ચૂંટણી પંચને વધુ મજબૂત બનાવવાનો છે, ન કે નબળું પાડવાનો. તેઓ બતાવશે કે કાયદો સંસદ દ્વારા પસાર કરવામાં આવ્યો છે, જે લોકશાહી પ્રક્રિયાનું ઉદાહરણ છે.
૨. EVMની વિશ્વસનીયતા: ગૃહ મંત્રી ઈવીએમ અને વીવીપેટની વિશ્વસનીયતાનો બચાવ કરશે. તેઓ ટેકનિકલ નિષ્ણાતોના અહેવાલો અને અગાઉની અદાલતી કાર્યવાહીનો હવાલો આપીને સાબિત કરશે કે ભારતીય EVM સિસ્ટમ અત્યંત સુરક્ષિત અને ચેડાં-પ્રતિરોધક (tamper-proof) છે. તેઓ પારદર્શિતા માટે લેવામાં આવેલા પગલાંની પણ માહિતી આપશે.
૩. ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતા: શાહ ભારપૂર્વક જણાવશે કે સરકારે હંમેશા ચૂંટણી પંચની સ્વાયત્તતાનું સન્માન કર્યું છે. તેઓ પંચ દ્વારા લેવામાં આવેલા કડક નિર્ણયોના ઉદાહરણો આપીને વિપક્ષના ‘પ્રભાવ’ ના આક્ષેપોને નકારી કાઢશે.
ચૂંટણી સુધારાઓનો વ્યાપક એજન્ડા
ચૂંટણી સુધારાઓની આ ચર્ચા માત્ર નિમણૂક કે EVM પૂરતી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તેમાં નીચેના વ્યાપક સુધારા મુદ્દાઓ પર પણ સંસદમાં વાતચીત થઈ શકે છે:
- ફંડિંગમાં પારદર્શિતા: રાજકીય પક્ષોના ચૂંટણી ફંડિંગમાં વધુ પારદર્શિતા લાવવાના પગલાં.
- અપરાધીકરણ અટકાવવું: રાજકારણના અપરાધીકરણને રોકવા માટે મજબૂત કાયદાઓ પર ચર્ચા.
- મોક પોલ (Mock Polls): મતદાન પહેલા મોક પોલ અને VVPATની તપાસને વધુ સખત બનાવવી.
અમિત શાહ દ્વારા આપવામાં આવનારા જવાબ પર સમગ્ર દેશની નજર ટકેલી છે, કારણ કે આ ચર્ચા ભારતીય લોકશાહીની કરોડરજ્જુ સમાન ચૂંટણી પ્રક્રિયાની વિશ્વસનીયતા અને પારદર્શિતા સાથે જોડાયેલી છે. આ ચર્ચાના અંતે લોકસભા દ્વારા કયા નક્કર ચૂંટણી સુધારાના પગલાં લેવામાં આવે છે, તે જોવું મહત્ત્વનું રહેશે.
