રાહુલ દ્રવિડ અને વિરાટ કોહલી વચ્ચેની એ ‘કઠોર વાતચીત’: ગંભીરના શાસન કરતાં કેમ જુદો હતો દ્રવિડનો સુવર્ણ યુગ?
ભારતીય ક્રિકેટ ટીમનો ઈતિહાસ હંમેશા મહાન ખેલાડીઓ, રણનીતિઓ અને મેદાન પરના ડ્રામાથી ભરેલો રહ્યો છે. પરંતુ તાજેતરના સમયમાં જે એક વિષય પર સૌથી વધુ ચર્ચા થઈ રહી છે, તે છે ટીમની અંદરનું વાતાવરણ અને કોચ-ખેલાડી વચ્ચેના સંબંધો. ભારતીય ટીમે તાજેતરમાં ટી૨૦ વર્લ્ડ કપ અને આઈસીસી ચેમ્પિયન્સ ટ્રોફી જીતીને ઈતિહાસ રચ્યો છે, છતાં આજે પણ ક્રિકેટ ચાહકો અને નિષ્ણાતો રાહુલ દ્રવિડના ૨૮ મહિનાના કાર્યકાળને ખૂબ જ આદર સાથે યાદ કરે છે. દ્રવિડનો આ સમયગાળો ભારતીય ક્રિકેટના સૌથી સુમેળભર્યા અને પારદર્શક તબક્કા તરીકે ઓળખાય છે, જે વર્તમાન ગૌતમ ગંભીરના શાસનકાળ કરતાં તદ્દન વિપરીત ચિત્ર રજૂ કરે છે.
ભલે ગૌતમ ગંભીરે ભારતના વ્હાઇટ-બોલ કોચ તરીકે શાનદાર પરિણામો આપ્યા હોય અને આઈસીસી ટુર્નામેન્ટમાં તેમનો સક્સેસ રેટ પ્રશંસનીય રહ્યો હોય, પરંતુ વિરાટ કોહલી સાથેના તેમના વણઉકલ્યા મતભેદોએ ડ્રેસિંગ રૂમના વાતાવરણ પર સવાલો ઊભા કર્યા છે. સત્તાવાર રીતે ભલે કોહલી કે ગંભીરે રેકોર્ડ પર કંઈ ન કહ્યું હોય, પરંતુ તાજેતરમાં કોહલીના આઈપીએલ પોડકાસ્ટ પછી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે ટીમમાં ક્યાંક સંવાદની મોટી ખામી (કમ્યુનિકેશન ગેપ) સર્જાઈ છે. આ પરિસ્થિતિમાં સવાલ એ થાય છે કે, રાહુલ દ્રવિડના સમયમાં વિરાટ કોહલી અને રોહિત શર્મા જેવા બે દિગ્ગજો સાથે કામ કરવું આટલું સરળ કેમ હતું?
રવિ શાસ્ત્રીથી રાહુલ દ્રવિડ: એક શાંત અને વ્યાવસાયિક સંક્રમણ
જ્યારે રવિ શાસ્ત્રીનો સફળ કાર્યકાળ પૂરો થયો અને રાહુલ દ્રવિડે ભારતીય ટીમના મુખ્ય કોચ તરીકેની કમાન સંભાળી, ત્યારે ભારતીય ક્રિકેટ એક મોટા પરિવર્તનમાંથી પસાર થઈ રહ્યું હતું. વિરાટ કોહલી પાસેથી કેપ્ટનશીપ છીનવાઈ રહી હતી અથવા તે છોડી રહ્યો હતો, અને રોહિત શર્મા તમામ ફોર્મેટમાં નવો કેપ્ટન બની રહ્યો હતો. આવા સંવેદનશીલ સમયે ડ્રેસિંગ રૂમમાં અરાજકતા ફેલાવાની પૂરેપૂરી સંભાવના હતી. પરંતુ દ્રવિડે પોતાની પરિપક્વતા અને ‘ધ વોલ’ તરીકેની છબીને સાર્થક કરતા આ સંક્રમણને અત્યંત સરળ બનાવી દીધું.
આ માત્ર કેપ્ટનશીપના વિવાદ પૂરતું મર્યાદિત નહોતું. દ્રવિડે ટેસ્ટ ટીમમાંથી વરિષ્ઠ વિકેટકીપર રિદ્ધિમાન સાહાની વિદાયને પણ એટલી જ વ્યાવસાયિકતા સાથે સંભાળી હતી. તેમણે સાહાને રૂબરૂમાં સ્પષ્ટ કહી દીધું હતું કે ટીમ હવે ભવિષ્ય તરફ જોઈ રહી છે અને તે કદાચ આગામી યોજનાઓમાં ફિટ બેસતો નથી. દ્રવિડે ક્યારેય પીઠ પાછળ વાતો ન કરી, જે પણ હતું તે ખેલાડીના મોં પર અને અત્યંત સન્માન સાથે કહ્યું.
મુશ્કેલ વાતચીતો અને અહંકારનો ત્યાગ: મ્હામ્બ્રેનો મોટો ખુલાસો
રાહુલ દ્રવિડના કોચિંગ સ્ટાફનો હિસ્સો રહેલા ભારતના ભૂતપૂર્વ બોલિંગ કોચ પારસ મ્હામ્બ્રેએ તાજેતરમાં ‘ધ હૂક પોડકાસ્ટ’ પર દ્રવિડની કાર્યશૈલી વિશે કેટલાક ચોંકાવનારા અને પ્રશંસનીય ખુલાસા કર્યા છે. મ્હામ્બ્રેના જણાવ્યા અનુસાર, દ્રવિડની સૌથી મોટી તાકાત એ હતી કે તેઓ કઠોર વાતચીત કરવાથી ક્યારેય ડરતા નહોતા.
મ્હામ્બ્રેએ જણાવ્યું કે, “જ્યારે રોહિત શર્મા કેપ્ટન બન્યો ત્યારે રાહુલ દ્રવિડે મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી. તે વિરાટ કોહલી સાથે ખૂબ જ સ્પષ્ટ, ખુલ્લા અને પ્રામાણિક હતા. ક્યારેક આવી પ્રામાણિક વાતચીતો ખૂબ જ મુશ્કેલ અને અકળાવનારી હોય છે, પરંતુ રાહુલે ક્યારેય પોતાના અહંકારને વચ્ચે આવવા ન દીધો. તેમણે વિરાટ સાથે રૂબરૂ બેસીને ટીમની ભવિષ્યની યોજનાઓ શેર કરી હતી.”
આ વ્યવસ્થા એટલી પારદર્શક હતી કે ભલે વિરાટ કોહલી દરેક રણનીતિની મીટિંગમાં હાજર ન રહી શકે, પરંતુ રોહિત શર્મા અને કોચિંગ સ્ટાફ વચ્ચે જે પણ ચર્ચા થતી, તેની પળેપળની માહિતી વિરાટને આપવામાં આવતી હતી. વિરાટને ક્યારેય એવું ન લાગવા દેવાયું કે તેને ટીમની મુખ્ય બાબતોથી અલગ રાખવામાં આવી રહ્યો છે. આ ખુલ્લા સંવાદને કારણે જ ટીમમાં કોઈ પણ પ્રકારની જૂથબંધી ન થઈ અને રોહિત-વિરાટ વચ્ચેની મિત્રતા વધુ મજબૂત બનીને મેદાન પર દેખાઈ.
મહાન ખેલાડીથી મહાન કોચ બનવાની સફર: ચેપલ યુગનો કડવો પાઠ
ભારતીય ક્રિકેટનો ઈતિહાસ સાક્ષી છે કે દરેક મહાન ખેલાડી સારો કોચ બની શકતો નથી. કપિલ દેવ જેવા દિગ્ગજ ખેલાડી પણ કોચ તરીકે એટલા સફળ નહોતા રહ્યા. રવિ શાસ્ત્રીએ સેટ કરેલા ઊંચા માપદંડો પછી દ્રવિડ માટે આ કાંટાનો તાજ હતો. જોકે, દ્રવિડ પાસે ઈન્ડિયા-એ અને અંડર-૧૯ ટીમો સાથે કામ કરવાનો જબરદસ્ત અનુભવ હતો.
પરંતુ આ સિવાય, દ્રવિડ પાસે એક એવો અનુભવ હતો જે ગ્રેગ ચેપલના યુગમાંથી આવ્યો હતો. એક ખેલાડી અને કેપ્ટન તરીકે દ્રવિડે ભારતીય ક્રિકેટનો સૌથી તોફાની અને વિવાદાસ્પદ તબક્કો જોયો હતો જ્યારે ગ્રેગ ચેપલના અહંકાર અને હઠના કારણે સૌરવ ગાંગુલી સહિતની આખી ટીમ વિખેરાઈ ગઈ હતી. દ્રવિડ બરાબર જાણતા હતા કે મુખ્ય કોચ તરીકે તેમણે શું કરવાનું છે, અને તેનાથી પણ વધુ એ જાણતા હતા કે તેમણે કઈ ભૂલો ટાળવાની છે.
લાઈમલાઈટથી દૂર રહેવાની કળા અને કેપ્ટનની સર્વોપરિતા
પારસ મ્હામ્બ્રેએ દ્રવિડની પ્રશંસા કરતા આગળ કહ્યું કે, “એક ખેલાડી અને કોચ તરીકેની ભૂમિકા વચ્ચે એક બહુ પાતળી રેખા હોય છે, જે દ્રવિડ ખૂબ સારી રીતે સમજતા હતા. એક ખેલાડી તરીકે તમે હંમેશા લાઈમલાઈટમાં હોવ છો, પરંતુ કોચ બન્યા પછી તમારે પાછળ હટી જવું પડે છે. તમે રાહુલને ક્યારેય જીતનો શ્રેય લેતા કે મીડિયામાં આગળ પડતા જોયા નહીં હોય.”
