રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં અખિલેશ યાદવનો ‘સરપ્રાઇઝ’ દાવ? રામગોપાલ યાદવનું નામ નક્કી, બે બેઠકો પર સસ્પેન્સ
ઉત્તર પ્રદેશમાં રાજ્યસભાની ચૂંટણીને લઈને રાજકીય ગતિવિધિઓ તેજ બની છે. રાજ્યમાં રાજ્યસભાની ૧૦ બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાનાર છે અને સમાજવાદી પાર્ટી (SP)માં ઉમેદવારોના નામો અંગેની ચર્ચા હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી છે. પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા અને વર્તમાન રાજ્યસભા સાંસદ પ્રોફેસર રામગોપાલ યાદવનું ઉમેદવારીપત્ર ભરવું લગભગ નિશ્ચિત માનવામાં આવે છે; અહેવાલો મુજબ, તેઓ બુધવારે પોતાનું ઉમેદવારીપત્ર દાખલ કરે તેવી શક્યતા છે. જોકે, બાકીની બેઠકો માટેના નામોની હજુ સુધી સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી નથી.
મંગળવારે સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવના નિવાસસ્થાને ઉમેદવારી અંગે મહત્વની બેઠક યોજાઈ હતી. લગભગ બે કલાક ચાલેલી આ બેઠકમાં રામગોપાલ યાદવ ઉપરાંત પૂર્વ મુખ્ય સચિવ આલોક રંજન સહિતના નેતાઓ સાથે ઉમેદવારોના નામ અને ચૂંટણીના ગણિત અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હોવાનું સામે આવ્યું છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, પાર્ટી ત્રણ ઉમેદવાર ઉતારવાની તૈયારીમાં છે.
રામગોપાલ યાદવનું નામ લગભગ નક્કી
સમાજવાદી પાર્ટીના સૌથી અનુભવી નેતાઓમાંના એક પ્રોફેસર રામગોપાલ યાદવ ફરી એક વખત રાજ્યસભા પહોંચે તેવી શક્યતા છે. તેઓ લાંબા સમયથી પાર્ટીમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે અને રાજ્યસભામાં પણ સમાજવાદી પાર્ટીનો મુખ્ય અવાજ રહ્યા છે.
હાલની ચર્ચા પ્રમાણે રામગોપાલ યાદવનું નામ પાર્ટીએ નક્કી કરી લીધું છે અને તેઓ 30 સપ્ટેમ્બરે રાજ્યસભા ચૂંટણી માટે ઉમેદવારી નોંધાવી શકે છે. સત્તાવાર ઉમેદવારી પ્રક્રિયા 29 સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ છે અને 6 ઓક્ટોબર સુધી નામांकन કરી શકાય છે. મતદાન 16 ઓક્ટોબરે યોજાશે.
આ કારણે હવે સૌથી વધુ ધ્યાન બાકીના બે ઉમેદવારો પર કેન્દ્રિત થયું છે.
બે નામ પર હજુ પણ અંતિમ નિર્ણય બાકી
રામગોપાલ યાદવનું નામ લગભગ સ્પષ્ટ થયા બાદ હવે સવાલ એ છે કે બાકીની બે બેઠકો માટે અખિલેશ યાદવ કોને મેદાનમાં ઉતારશે?
સમાજવાદી પાર્ટીની અંદર પૂર્વ મુખ્ય સચિવ આલોક રંજન અને પૂર્વ સાંસદ સલીમ ઇકબાલ શેરવાનીના નામની ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ ઉપરાંત અન્ય કેટલાક નામો અંગે પણ વિચારણા થઈ રહી હોવાનું મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં જણાવાયું છે.
આલોક રંજનનું નામ અગાઉ પણ રાજ્યસભા ચૂંટણી સાથે જોડાયું હતું. 2024માં યોજાયેલી રાજ્યસભા ચૂંટણીમાં પણ સમાજવાદી પાર્ટીએ તેમને ઉમેદવાર બનાવ્યા હતા, જોકે તે સમયે તેઓ રાજ્યસભા પહોંચી શક્યા નહોતા. આ પૃષ્ઠભૂમિને કારણે આ વખતે પણ તેમના નામને મહત્વ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
સલીમ ઇકબાલ શેરવાનીની પણ દાવેદારી
બીજી તરફ સમાજવાદી પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતા સલીમ ઇકબાલ શેરવાનીનું નામ પણ ચર્ચામાં છે. તેઓ અગાઉ લોકસભામાં બદાયૂંનું પ્રતિનિધિત્વ કરી ચૂક્યા છે અને પાર્ટીના જૂના નેતાઓમાં તેમનો સમાવેશ થાય છે.
રિપોર્ટ્સ અનુસાર શેરવાનીએ અખિલેશ યાદવ સાથે મુલાકાત કરીને રાજ્યસભા ચૂંટણી લડવાની પોતાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. હવે તેમના નામને લઈને પણ પાર્ટીમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે.
શેરવાનીની દાવેદારી સામે આવતા રાજકીય ચર્ચા વધુ રસપ્રદ બની છે, કારણ કે પાર્ટીને ઉમેદવાર પસંદ કરતી વખતે માત્ર વ્યક્તિગત રાજકીય અનુભવ જ નહીં પરંતુ સામાજિક અને પ્રાદેશિક પ્રતિનિધિત્વ જેવા મુદ્દાઓ પર પણ વિચાર કરવો પડે છે.
‘સરપ્રાઇઝ’ ઉમેદવારની ચર્ચા કેમ?
આ સમગ્ર ઘટનાક્રમમાં સૌથી વધુ ચર્ચા અખિલેશ યાદવના સંભવિત ‘સરપ્રાઇઝ’ ઉમેદવારને લઈને થઈ રહી છે.
અખિલેશ યાદવે અગાઉ સંકેત આપ્યો હતો કે રાજ્યસભાની ઉમેદવારીમાં એક નામ ચોંકાવનારું હોઈ શકે છે. ત્યારથી જ પાર્ટીની અંદર અને બહાર સંભવિત ઉમેદવાર અંગે અટકળો શરૂ થઈ ગઈ છે.
કેટલાક અહેવાલોમાં દક્ષિણ ભારત સાથે જોડાયેલા કોઈ વ્યાવસાયિક ચહેરાનું નામ પણ ચર્ચામાં આવ્યું છે. બીજી તરફ કેટલાક અહેવાલોમાં પછાત, દલિત અથવા અન્ય સામાજિક વર્ગમાંથી નવા ચહેરાને તક આપવાની સંભાવનાની ચર્ચા કરવામાં આવી છે. જોકે આમાંથી કોઈ નામને અખિલેશ યાદવ અથવા સમાજવાદી પાર્ટીએ સત્તાવાર રીતે અંતિમ ઉમેદવાર તરીકે જાહેર કર્યું નથી.
એટલે હાલ ચર્ચામાં રહેલા નામોને સંભાવિત ઉમેદવારો તરીકે જ જોવામાં આવી રહ્યા છે.
સવાલ માત્ર ઉમેદવારનો નહીં, ચૂંટણીના ગણિતનો પણ
સમાજવાદી પાર્ટી માટે ત્રીજો ઉમેદવાર ઉતારવાનો નિર્ણય માત્ર રાજકીય ચર્ચા પૂરતો નથી. તેની પાછળ વિધાનસભામાં પાર્ટીના સંખ્યાબળનું ગણિત પણ મહત્વનું છે.
હાલની વિધાનસભાની સંખ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને સમાજવાદી પાર્ટી બે રાજ્યસભા બેઠકો જીતવાની સ્થિતિમાં હોવાનું વિવિધ અહેવાલોમાં જણાવાયું છે. એક રાજ્યસભા બેઠક માટે 37 પ્રથમ પસંદગીના મતની જરૂરિયાત હોવાનું રિપોર્ટ્સમાં જણાવાયું છે. આ ગણિત પ્રમાણે બે ઉમેદવારો માટે 74 મત જરૂરી બને છે.
આ પછી બચતા મત અને અન્ય સહયોગી ધારાસભ્યોના સમર્થનને ધ્યાનમાં રાખીને ત્રીજા ઉમેદવારને મેદાનમાં ઉતારવાની શક્યતા પર પાર્ટી વિચાર કરી રહી છે.
ત્રીજી બેઠક માટે ક્રોસ વોટિંગની ચર્ચા
ત્રીજા ઉમેદવારને જીતાડવા માટે વધારાના મતની જરૂર પડશે. આ કારણે ક્રોસ વોટિંગની શક્યતા અંગે પણ રાજકીય ચર્ચા ચાલી રહી છે.
મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે કેટલાક એનડીએ અથવા ભાજપના સહયોગી પક્ષોના ધારાસભ્યો સાથે સમાજવાદી પાર્ટી સંપર્કમાં હોવાની વાત કરવામાં આવી રહી છે. જોકે આવા દાવાઓને સત્તાવાર રીતે તમામ સંબંધિત ધારાસભ્યો અથવા પક્ષોએ સમર્થન આપ્યું નથી.
રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં વિધાનસભાના ધારાસભ્યો મતદાન કરતા હોવાથી પાર્ટીઓ માટે પોતાના ધારાસભ્યોને એકજૂથ રાખવું પણ મહત્વનું બની જાય છે. ખાસ કરીને જ્યારે એક કરતાં વધુ ઉમેદવાર મેદાનમાં હોય ત્યારે મતનું ગણિત વધુ જટિલ બની શકે છે.
PDA સમીકરણ પણ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં
સમાજવાદી પાર્ટીની રાજનીતિમાં ‘PDA’ એટલે કે પછાત, દલિત અને અલ્પસંખ્યક વર્ગનું પ્રતિનિધિત્વ છેલ્લા કેટલાક સમયથી મહત્વનું રહ્યું છે. રાજ્યસભાના ઉમેદવાર પસંદ કરતી વખતે પણ આ સામાજિક સમીકરણનો વિચાર થઈ રહ્યો હોવાના અહેવાલો સામે આવ્યા છે.
કેટલાક રિપોર્ટ્સમાં દલિત અથવા અતિ પછાત વર્ગના ચહેરાને ત્રીજા ઉમેદવાર તરીકે તક આપવાની સંભાવના દર્શાવવામાં આવી છે. જો આવું થાય તો તે પાર્ટીની સામાજિક પ્રતિનિધિત્વની નીતિ સાથે જોડાયેલ નિર્ણય તરીકે જોવામાં આવી શકે છે.
જોકે અંતિમ ઉમેદવારનું નામ જાહેર ન થાય ત્યાં સુધી આ માત્ર રાજકીય ચર્ચા છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં કુલ 10 રાજ્યસભા બેઠકો પર ચૂંટણી
આ વખતે ઉત્તર પ્રદેશની કુલ 10 રાજ્યસભા બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાવાની છે. ચૂંટણી પંચે 29 સપ્ટેમ્બરે આ ચૂંટણી માટે સત્તાવાર સૂચના જાહેર કરી છે. આ બેઠકો સાથે ઉત્તરાખંડની એક રાજ્યસભા બેઠક માટે પણ દ્વિવાર્ષિક ચૂંટણી યોજાશે.
ઉત્તર પ્રદેશની આ 10 બેઠકો પર રહેલા કેટલાક સાંસદોનો કાર્યકાળ 25 નવેમ્બરે પૂર્ણ થવાનો છે. ચૂંટણી પંચના કાર્યક્રમ મુજબ 6 ઓક્ટોબર સુધી ઉમેદવારી નોંધાવી શકાશે, 7 ઓક્ટોબરે ઉમેદવારીની ચકાસણી થશે અને 9 ઓક્ટોબર સુધી નામ પાછું ખેંચવાની તક રહેશે. ત્યારબાદ 16 ઓક્ટોબરે મતદાન થશે.
હવે નજર અખિલેશ યાદવની જાહેરાત પર
હાલની સ્થિતિમાં સમાજવાદી પાર્ટી તરફથી સૌથી સ્પષ્ટ નામ રામગોપાલ યાદવનું છે. બાકીના બે નામ અંગે ચર્ચા ચાલુ છે. આલોક રંજન અને સલીમ ઇકબાલ શેરવાની જેવા નામો ચર્ચામાં છે, જ્યારે કોઈ નવા અથવા અણધાર્યા ચહેરાને તક મળે તેવી સંભાવના અંગે પણ અટકળો છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં આગામી કેટલાક દિવસ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. ઉમેદવારી ફોર્મ ભરવાની અંતિમ તારીખ નજીક આવતા સમાજવાદી પાર્ટી પોતાના ત્રણેય ઉમેદવારોના નામ સ્પષ્ટ કરશે.
હાલમાં એક વાત સ્પષ્ટ છે કે રાજ્યસભાની આ ચૂંટણીમાં માત્ર ઉમેદવારોની પસંદગી જ નહીં, પરંતુ વિધાનસભાના સંખ્યાબળ, સહયોગી ધારાસભ્યોનું સમર્થન, સામાજિક પ્રતિનિધિત્વ અને ત્રીજા ઉમેદવાર માટે જરૂરી મતનું ગણિત—આ બધું મહત્વપૂર્ણ બનવાનું છે. તેથી હવે રાજકીય વર્તુળોની નજર અખિલેશ યાદવની આગામી જાહેરાત પર છે.
