ફૂડ સેફ્ટી ચીફ તુકારામ મુંધેનું ધમાકેદાર અભિયાન: હવે કંપનીઓ નહીં કરી શકે શિશુ ખોરાકની જાહેરાત
મહારાષ્ટ્ર ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ એડમિનિસ્ટ્રેશન (FDA) ના વડા તુકારામ મુંધે હંમેશાં તેમના કડક વલણ અને અનોખી કામગીરી માટે ચર્ચામાં રહે છે. તાજેતરમાં તેમણે રાજ્યમાં ખાદ્ય સુરક્ષાને લઈને વધુ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. FDA એ એક નવો આદેશ જારી કર્યો છે, જેના હેઠળ હવે રાજ્યમાં વેચાતા પેકેજ્ડ શિશુ ખોરાક (ઇન્ફન્ટ ફૂડ) પર “માતાનું દૂધ તમારા બાળકરા માટે સર્વશ્રેષ્ઠ છે” (Mother’s Milk Is Best For Your Baby) એવી સ્પષ્ટ ચેતવણી છાપવી ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે.
આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય હેતુ બાળકોના સ્વાસ્થ્યનું રક્ષણ કરવાનો અને સ્તનપાન પ્રત્યે જાગૃતિ ફેલાવવાનો છે. મુંધેના જણાવ્યા અનુસાર, સર્વે દરમિયાન એવું જોવા મળ્યું હતું કે ઘણા ઉત્પાદકો નિયમોનું પાલન કરતા નહોતા અને પેકેજિંગ પર આ પ્રકારની જરૂરી ચેતવણીઓ ગાયબ હતી.
નવા આદેશની મુખ્ય વિશેષતાઓ અને નિયમો
આ નવા નિર્દેશ મુજબ, બે વર્ષ સુધીની ઉંમરના બાળકો માટે બનાવાયેલા તમામ પૂરક ખોરાક અને અનાજ (સીરિયલ્સ) પર આ ચેતવણી પ્રદર્શિત કરવી અનિવાર્ય રહેશે. જોકે, આ આદેશથી ગભરાવાની જરૂર નથી કારણ કે બજારમાં ફોર્મ્યુલા મિલ્ક (શિશુ માટેનું દૂધ) પર કોઈ પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો નથી. નિયમોનું પાલન કરતી કંપનીઓ માટે ફોર્મ્યુલા પ્રોડક્ટ્સ અગાઉની જેમ જ વેચાણ માટે ઉપલબ્ધ રહેશે.
આ ઉપરાંત, નવા નિયમોમાં કેટલીક અત્યંત કડક શરતો પણ સામેલ કરવામાં આવી છે:
શિશુ ખોરાકના પેકેજિંગ પર માતા અથવા બાળકના ચિત્રો છાપવા પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો છે.
કંપનીઓ પ્રત્યક્ષ કે અપ્રત્યક્ષ રીતે શિશુ ખોરાક ઉત્પાદનોની જાહેરાત કે પ્રમોશન કરી શકશે નહીં.
બાળકોને છ મહિનાની ઉંમર પૂરી થયા પછી જ પૂરક ખોરાક આપવો જોઈએ તેવી સ્પષ્ટ વાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો છે.
શહેરી વિસ્તારોમાં સ્તનપાનનું ઘટતું પ્રમાણ ચિંતાનો વિષય
તમાકુરામ મુંધેએ આ પ્રસંગે કેટલાક ચોંકાવનારા આંકડાઓ રજૂ કર્યા હતા. તેમણે જણાવ્યું કે મહારાષ્ટ્રના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં સ્તનપાનનું પ્રમાણ ૭૫.૨% છે, જ્યારે શહેરી વિસ્તારોમાં આ પ્રમાણ ઘટીને માત્ર ૫૨.૮% જ રહી જાય છે.
શહેરોની આ સ્થિતિ અત્યંત ચિંતાજનક છે, કારણ કે તે દર્શાવે છે કે મોટા શહેરોમાં મોટી સંખ્યામાં માતાઓ પોતાના શિશુઓને સ્તનપાન કરાવતી નથી. આ જ કારણ છે કે સરકાર હવે આ દિશામાં વધુ કડક પગલાં લઈ રહી છે જેથી માતાઓ અને બાળકોના સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ લાવી શકાય.
તુકારામ મુંધેનું વ્યાપક ફૂડ સેફ્ટી ક્રેકડાઉન
૫૧ વર્ષીય આઈએએસ અધિકારી તુકારામ મુંધેએ મે મહિનામાં મહારાષ્ટ્રના ફૂડ સેફ્ટી ચીફ તરીકેનો કાર્યભાર સંભાળ્યો ત્યારથી જ મુંબઈમાં ૩,૦૦૦ થી વધુ ખાદ્ય વ્યવસાયો પર દરોડા પાડ્યા છે. તેમની આ સઘન ઝુંબેશના કારણે અનેક મોટી ફૂડ ચેઇન અને ખ્યાતનામ રેસ્ટોરાં સામે સજાત્મક પગલાં લેવાયા છે.
તાજેતરમાં જ મુંબઈની ૧૨૨ વર્ષ જૂની પ્રખ્યાત ‘ક્યાની એન્ડ કંપની’ (Kyani & Co) કેફેની ખાદ્ય લાયસન્સ પણ તપાસ દરમિયાન ગંભીર બેદરકારી સામે આવતા સસ્પેન્ડ કરવામાં આવી હતી. તપાસ દરમિયાન ત્યાં રસોઈ અને સંગ્રહવાળા વિસ્તારોમાં બિલાડીઓ, ઉંદરની વિષ્ઠા, જીવંત માખીઓ અને મૃત વંદા (કોકરોચ) મળી આવ્યા હતા. મુંધેએ સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી છે કે ગ્રાહકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં કરતી કોઈ પણ સંસ્થાને છોડવામાં આવશે નહીં અને એક્સપાયર થયેલા કે ભેળસેળવાળા ખોરાકનું વેચાણ કરનારાઓ સામે કાયદાકીય કાર્યવાહી અવિરત ચાલુ રહેશે.
