Google અને EU વચ્ચે સર્ચ ડેટાને લઈને મોટો વિવાદ, કંપનીએ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો
આપણે દરરોજ Google પર કંઈક ને કંઈક સર્ચ કરીએ છીએ. કોઈ બીમારીના લક્ષણો હોય, કોઈ જગ્યાની માહિતી શોધવી હોય, સંબંધિત સમસ્યા વિશે જાણવું હોય કે પછી કોઈ વસ્તુ ખરીદતા પહેલાં તેની કિંમત તપાસવી હોય—આ બધી સર્ચ પાછળનો ડેટા ટેક કંપનીઓ માટે ખૂબ જ મહત્વનો છે. હવે આ જ સર્ચ ડેટાને લઈને Google અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે કાનૂની વિવાદ ઊભો થયો છે.
Googleએ યુરોપિયન યુનિયનના બે નિયમનકારી આદેશોને કોર્ટમાં પડકાર્યા છે. આ નિયમો હેઠળ Googleને પોતાની સર્ચ સેવા સાથે જોડાયેલો ચોક્કસ પ્રકારનો અનામિત ડેટા અન્ય પાત્ર સર્ચ એન્જિન અને સર્ચ સુવિધા આપતી AI સેવાઓ સાથે શેર કરવો પડશે. Googleનું કહેવું છે કે સર્ચ ક્વેરીમાં ઘણી વખત લોકોની અત્યંત ખાનગી માહિતી છુપાયેલી હોઈ શકે છે, તેથી ડેટા શેરિંગમાં પ્રાઇવસી અને સુરક્ષાને લઈને જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
બીજી તરફ યુરોપિયન કમિશનનું કહેવું છે કે આ નિયમનો હેતુ Googleની સર્ચ માર્કેટમાં રહેલી મજબૂત સ્થિતિને કારણે અન્ય કંપનીઓને મળતી અછત દૂર કરવાનો છે. કમિશનના જણાવ્યા પ્રમાણે ડેટા શેર કરતા પહેલાં તેને અનેક ટેક્નિકલ અને કોન્ટ્રાક્ચ્યુઅલ સુરક્ષા પગલાંમાંથી પસાર કરવામાં આવશે.
વિવાદની શરૂઆત ક્યાંથી થઈ?
આ સમગ્ર મામલો યુરોપિયન યુનિયનના Digital Markets Act (DMA) સાથે જોડાયેલો છે. DMAનો મુખ્ય ઉદ્દેશ મોટી ટેક કંપનીઓની બજારમાં રહેલી શક્તિ સામે સ્પર્ધા માટે સમાન તક ઊભી કરવાનો છે.
યુરોપિયન કમિશને જાન્યુઆરી 2026માં Googleની Android ઇન્ટરઓપરેબિલિટી અને સર્ચ ડેટા શેરિંગ સાથે જોડાયેલી જવાબદારીઓ અંગે વિશેષ પ્રક્રિયા શરૂ કરી હતી. આ પ્રક્રિયા દ્વારા કમિશન એ નક્કી કરવા માગતું હતું કે Googleએ કઈ રીતે અન્ય AI અને સર્ચ કંપનીઓને જરૂરી સુવિધાઓ અને ડેટા ઉપલબ્ધ કરાવવો જોઈએ.
16 જુલાઈ 2026ના રોજ યુરોપિયન કમિશને આ બંને ક્ષેત્રોમાં બંધનકારક પગલાં નક્કી કર્યા. એક નિર્ણય Android પર તૃતીય પક્ષની AI સેવાઓને Googleની પોતાની AI સેવાઓ જેવી અસરકારક પહોંચ આપવા અંગે હતો, જ્યારે બીજો Google Searchના ચોક્કસ ડેટાને અન્ય પાત્ર સર્ચ સેવાઓ સાથે શેર કરવાની વ્યવસ્થા અંગે હતો.
Googleએ કોર્ટમાં કેમ પડકાર્યો?
28 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ Googleએ લક્ઝમબર્ગ સ્થિત General Courtમાં યુરોપિયન કમિશનના આ આદેશોને પડકાર્યા હોવાનું રોઇટર્સે અહેવાલ આપ્યો છે. કંપનીનો મુખ્ય વાંધો સર્ચ ડેટાની પ્રાઇવસી અને સુરક્ષાને લઈને છે.
Googleના જણાવ્યા પ્રમાણે લોકોની સર્ચ ક્વેરી ઘણી વખત વ્યક્તિગત જીવન વિશે સંવેદનશીલ માહિતી આપી શકે છે. કોઈ વ્યક્તિ Google પર પોતાની તબિયત, નાણાકીય મુશ્કેલી, સંબંધો અથવા અન્ય ખાનગી બાબતો અંગે સર્ચ કરી શકે છે. કંપનીને ચિંતા છે કે આવા ડેટાને અનામિત બનાવ્યા બાદ પણ જો તેને ફરીથી અન્ય માહિતી સાથે જોડવામાં આવે તો કોઈ વ્યક્તિને ઓળખવાનું જોખમ ઊભું થઈ શકે છે.
Googleના સિનિયર કોમ્પિટિશન ડિરેક્ટર ઓલિવર બેથેલે પણ સર્ચ ડેટાની પ્રકૃતિને ધ્યાનમાં રાખીને પ્રાઇવસી અને સુરક્ષા અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
EU કહે છે કે ડેટા સીધો યુઝરની ઓળખ નહીં બતાવે
Googleની ચિંતાઓના જવાબમાં યુરોપિયન કમિશનનું કહેવું છે કે શેર થનારો ડેટા સામાન્ય રીતે જે રીતે Google પાસે ઉપલબ્ધ છે તે સ્વરૂપમાં અન્ય કંપનીઓને આપવામાં આવશે નહીં.
કમિશનના જણાવ્યા અનુસાર ડેટા શેર કરતા પહેલાં તેમાં રહેલી ઓળખ દર્શાવતી વિગતો અને અન્ય સંવેદનશીલ તત્વોને દૂર અથવા બદલવામાં આવશે. ઉદાહરણ તરીકે, Google યુઝરનામ અને IP એડ્રેસ જેવી સીધી ઓળખ આપતી માહિતી દૂર કરવાની રહેશે. સર્ચ ક્વેરીમાં અત્યંત દુર્લભ શબ્દો, પાસવર્ડ, બેંક એકાઉન્ટ નંબર, સરનામું અથવા ખૂબ લાંબી ક્વેરી હોય તો તેને પણ ડેટાસેટમાંથી દૂર કરવાની જોગવાઈ છે.
કમિશન દ્વારા ‘k-anonymity’ જેવી પદ્ધતિનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. સરળ ભાષામાં સમજીએ તો ડેટાને એવી રીતે ગોઠવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે કે કોઈ ચોક્કસ રેકોર્ડને એક વ્યક્તિ સાથે સીધો જોડવો મુશ્કેલ બને. કમિશનના જણાવ્યા અનુસાર ઓછામાં ઓછા 1,000 સમાન પ્રકારના યુઝર્સના જૂથમાં માહિતી સામાન્ય બનાવવાની શરત પણ રાખવામાં આવી છે.
કયો સર્ચ ડેટા શેર થઈ શકે?
આ મુદ્દે સૌથી વધુ ચર્ચા એ છે કે આખરે બીજી કંપનીઓને Google પાસેથી શું મળશે.
EUના નિયમો મુજબ શેર થનારા ડેટામાં મુખ્યત્વે અનામિત:
- સર્ચ ક્વેરી
- સર્ચ રિઝલ્ટની રેન્કિંગ
- યુઝરે કયા રિઝલ્ટ પર ક્લિક કર્યું
- કયા રિઝલ્ટને જોયું
- ભાષા અને ડિવાઇસ પ્રકાર જેવી કેટલીક માહિતી
- સર્ચ રિઝલ્ટ સાથે યુઝરની ક્રિયાપ્રતિક્રિયા
જેવી માહિતી સામેલ થઈ શકે છે.
પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે Google પોતાની સંપૂર્ણ સર્ચ હિસ્ટ્રી કોઈ બીજી કંપનીને સોંપશે. યુરોપિયન કમિશનના જણાવ્યા પ્રમાણે યુઝર એકાઉન્ટની માહિતી અને સંપૂર્ણ સર્ચ હિસ્ટ્રી શેર કરવાની રહેશે નહીં. ચોક્કસ સમય, અત્યંત લાંબી ક્વેરી અને ચોક્કસ લોકેશન જેવી માહિતીમાં પણ ફેરફાર અથવા ઘટાડો કરવામાં આવશે.
AI કંપનીઓને પણ ફાયદો થઈ શકે
આ સમગ્ર નિયમમાં એક રસપ્રદ બાબત એ છે કે તેનો લાભ માત્ર પરંપરાગત સર્ચ એન્જિનને જ નહીં, પરંતુ સર્ચ ફંક્શન ધરાવતા AI ચેટબોટ્સને પણ મળી શકે છે.
યુરોપિયન કમિશને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સર્ચ સુવિધા આપતા AI ચેટબોટ્સ પણ યોગ્ય શરતો પૂરી કરે તો આ ડેટા મેળવવા માટે પાત્ર બની શકે છે. તેનો હેતુ એ છે કે નવી AI આધારિત સર્ચ સેવાઓને પણ મોટા પાયે સર્ચ ડેટા પરથી પોતાની ટેક્નોલોજી સુધારવાની તક મળે.
આ બાબત AI ક્ષેત્રમાં ખાસ મહત્વ ધરાવે છે, કારણ કે પરંપરાગત સર્ચ એન્જિન અને AI આધારિત સર્ચ વચ્ચેની સરહદ ઝડપથી બદલાઈ રહી છે.
EUને Googleનો ડેટા કેમ જરૂરી લાગે છે?
યુરોપિયન કમિશનના તર્ક પ્રમાણે Google Search પાસે લાંબા સમયથી વિશાળ પ્રમાણમાં સર્ચ ડેટા ઉપલબ્ધ છે. આ ડેટા Googleને પોતાના સર્ચ પરિણામો અને અલ્ગોરિધમ સુધારવામાં મદદ કરે છે.
પરંતુ નવી અથવા નાની સર્ચ કંપનીઓ પાસે સમાન પ્રમાણમાં વાસ્તવિક દુનિયાનો સર્ચ ડેટા ઉપલબ્ધ નથી. પરિણામે તેમને ટેક્નોલોજી વિકસાવવી અને Google જેવી મોટી સેવા સાથે સ્પર્ધા કરવી મુશ્કેલ બની શકે છે.
EUનું માનવું છે કે નિયંત્રિત અને અનામિત ડેટા શેરિંગથી બીજી કંપનીઓ પોતાની સર્ચ ટેક્નોલોજી સુધારી શકે અને ગ્રાહકોને વધુ વિકલ્પ મળી શકે.
ડેટા અન્ય કંપનીઓને ગમે તેમ વાપરવા મળશે નહીં
EUના નિયમોમાં ડેટાના ઉપયોગને લઈને પણ કેટલીક મર્યાદાઓ રાખવામાં આવી છે.
કમિશનના જણાવ્યા પ્રમાણે પાત્ર કંપનીઓએ ડેટાનો ઉપયોગ સર્ચ એન્જિનની સેવા સુધારવા માટે જ કરવાનો રહેશે. તેઓ ડેટાને અન્ય ડેટાસેટ સાથે જોડીને યુઝરની ઓળખ કરવાનો પ્રયાસ કરી શકશે નહીં. ડેટા અન્ય તૃતીય પક્ષને આપવાની પણ મર્યાદા રહેશે.
આ ઉપરાંત ડેટા મેળવતી કંપનીઓ માટે સ્વતંત્ર ઓડિટની વ્યવસ્થા પણ રાખવામાં આવી છે. પ્રથમ કમ્પ્લાયન્સ ઓડિટ ડેટા શેરિંગ શરૂ થયા પછી છ મહિનાની અંદર અને ત્યારબાદ દર વર્ષે કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
ડેટા તરત જ શેર નહીં થાય
અહીં એક મહત્વની બાબત એ પણ છે કે Google પાસેથી મળતો ડેટા રિયલ ટાઇમમાં ઉપલબ્ધ કરાવવાનો નથી.
યુરોપિયન કમિશનની વ્યવસ્થા મુજબ ડેટા શેરિંગમાં ઓછામાં ઓછા સાત દિવસનું અંતર રાખવાનું છે. એટલે કોઈ વ્યક્તિએ આજે જે સર્ચ કર્યું હોય તે સંબંધિત ડેટા તરત જ બીજી કંપનીને ઉપલબ્ધ નહીં થાય.
આવી વ્યવસ્થા પાછળનો હેતુ એક તરફ ડેટાને ઉપયોગી રાખવાનો અને બીજી તરફ યુઝરની ગોપનીયતા માટે વધારાનું સ્તર ઊભું કરવાનો છે.
Androidને લઈને પણ અલગ નિયમ
Googleની કોર્ટમાં પડકારવામાં આવેલી બીજી બાબત Android સાથે જોડાયેલી છે.
EU ઇચ્છે છે કે અન્ય AI સેવાઓને Androidના કેટલાક એવા ફીચર્સ સુધી અસરકારક પહોંચ મળે જેનો Googleની પોતાની AI સેવાઓ ઉપયોગ કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, અન્ય AI સહાયકને યુઝરની મંજૂરી સાથે કેટલીક એપ્સ સાથે કામ કરવાની અથવા ડિવાઇસ પર ચોક્કસ કામગીરી કરવામાં મદદ કરવાની ક્ષમતા મળી શકે.
કમિશનના જણાવ્યા અનુસાર આનો હેતુ Googleના Gemini જેવી પોતાની AI સેવાઓ અને અન્ય AI સેવાઓ વચ્ચે વધુ સમાન સ્પર્ધાત્મક પરિસ્થિતિ બનાવવાનો છે. જોકે, Androidની સુરક્ષા અને સિસ્ટમની અખંડિતતા માટે કેટલીક શરતો પણ રાખવામાં આવી છે.
Google સામે EUની અગાઉની કાર્યવાહી પણ થઈ ચૂકી છે
આ વિવાદ એક અલગ ઘટના તરીકે જોવાનો નથી. જુલાઈ 2026માં યુરોપિયન કમિશને Google સામે DMAના ઉલ્લંઘનના બે કેસમાં કુલ 890 મિલિયન યુરોનો દંડ પણ જાહેર કર્યો હતો.
તેમાં એક કેસ Google Search પર પોતાની સેવાઓને પ્રાધાન્ય આપવાના આરોપ સાથે અને બીજો Google Playમાં વૈકલ્પિક ખરીદી ચેનલ અંગેની શરતો સાથે જોડાયેલો હતો.
આથી Google અને EU વચ્ચે ડિજિટલ સ્પર્ધા, ડેટા અને પ્લેટફોર્મની શક્તિ અંગેનો નિયમનકારી તણાવ છેલ્લા કેટલાક સમયથી સતત ચર્ચામાં છે.
DuckDuckGoએ EUના વલણને સમર્થન આપ્યું
પ્રાઇવસી આધારિત સર્ચ એન્જિન DuckDuckGoએ Googleના વાંધાથી અલગ અભિગમ વ્યક્ત કર્યો છે. રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ કંપનીએ EU દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી અનામિતકરણ વ્યવસ્થાને સમર્થન આપ્યું છે અને તેને સર્ચ ડેટા શેરિંગ માટે પૂરતી સુરક્ષા આપતી વ્યવસ્થા ગણાવી છે.
આથી વિવાદમાં માત્ર Google અને EU વચ્ચેનો મતભેદ નથી, પરંતુ ટેક ઉદ્યોગમાં ડેટા શેરિંગ અને પ્રાઇવસી વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે જાળવવું તે અંગે પણ અલગ-અલગ અભિપ્રાયો જોવા મળી રહ્યા છે.
હવે કોર્ટના નિર્ણય પર નજર
હાલ Googleએ EUના આદેશોને General Courtમાં પડકાર્યા છે. હવે કોર્ટ સમક્ષ મુખ્ય મુદ્દાઓમાં એ પણ સામેલ થશે કે યુરોપિયન કમિશને DMA હેઠળ Google પર જે ચોક્કસ જવાબદારીઓ મૂકી છે તે કાયદાકીય રીતે કેવી રીતે લાગુ પડે છે અને પ્રાઇવસી તથા સ્પર્ધા વચ્ચેનું સંતુલન કેવી રીતે જાળવી શકાય.
આ મામલો માત્ર Google માટે જ મહત્વનો નથી. જો EUની વ્યવસ્થા યથાવત રહે છે, તો મોટી ટેક કંપનીઓ પાસેથી સ્પર્ધકો માટે ડેટા અને ટેક્નિકલ સુવિધાઓ ઉપલબ્ધ કરાવવાના નિયમનકારી અભિગમને વધુ મજબૂતી મળી શકે છે. બીજી તરફ, જો Googleના વાંધાઓને કોર્ટમાં માન્યતા મળે છે, તો ડેટા શેરિંગની મર્યાદા અને અનામિતકરણની પદ્ધતિ અંગે ફરી ચર્ચા થઈ શકે છે.
અંતે આ સમગ્ર મામલાનો સૌથી મોટો પ્રશ્ન એક જ છે—ડિજિટલ માર્કેટમાં સ્પર્ધા વધારવા માટે કેટલો ડેટા શેર કરી શકાય અને યુઝરની પ્રાઇવસી જાળવવા માટે ક્યાં સીમા નક્કી કરવી જોઈએ?
Google આ સીમાને લઈને કાનૂની વાંધો ઉઠાવી રહ્યું છે, જ્યારે EUનું કહેવું છે કે તેણે ડેટા શેરિંગ સાથે જરૂરી સુરક્ષા વ્યવસ્થા પણ રાખી છે. હવે આ બંને અભિગમ વચ્ચે કોર્ટની કાર્યવાહી મહત્વની બનશે. હાલ માટે એટલું સ્પષ્ટ છે કે Google Searchનો ડેટા અને Androidની AI સુવિધાઓ અંગેનો આ વિવાદ યુરોપમાં ટેક કંપનીઓના નિયમન માટે એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની પરીક્ષણ બની રહ્યો છે.
