અમેરિકાનું ઘાતક ફાઇટર જેટ F-35A પ્રથમ વખત ભારત આવી રહ્યું છે: ‘તરંગ શક્તિ’ કવાયતમાં IAF સાથે કરશે શક્તિપ્રદર્શન
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેના વૈશ્વિક અને રણનીતિક સંબંધો વધુ ગાઢ બની રહ્યા છે. વૈશ્વિક સુરક્ષા અને દક્ષિણ એશિયાના બદલાતા રાજકીય સમીકરણો વચ્ચે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકી વાયુસેનાનું સૌથી અદ્યતન અને પાંચમી પેઢીનું (5th Generation) સ્ટીલ્થ ફાઇટર જેટ F-35A લાઇટનિંગ II (F-35A Lightning II) પ્રથમ વખત ભારતીય ધરતી પર યોજાનારી બહુરાષ્ટ્રીય વાયુસેના કવાયત ‘તરંગ શક્તિ’ (Tarang Shakti) માં ભાગ લેવા માટે ભારત આવી રહ્યું છે. અમેરિકાએ આ પગલાં સાથે ભારતીય વાયુસેના (IAF) ને પોતાની એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વિશ્વાસપાત્ર સંરક્ષણ ભાગીદાર ગણાવી છે.
અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલય અને વાયુસેના તરફથી જાહેર કરાયેલા નિવેદનોમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે ભારત સાથેનો આ સંયુક્ત યુદ્ધાભ્યાસ બંને દેશો વચ્ચેની સૈન્ય ભાગીદારીને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જશે. આ કવાયત દરમિયાન F-35A વિમાનો ભારતીય વાયુસેનાના સુખોઈ-30MKI, રાફેલ અને તેજસ જેવા ફાઇટર જેટ્સ સાથે મળીને જટિલ હવાઈ મિશનો પર કામ કરશે.
અદ્યતન સ્ટીલ્થ અને સેન્સર ટેકનોલોજીની તાકાત
F-35A લાઇટનિંગ II એ વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી અને આધુનિક યુદ્ધ વિમાનોમાંથી એક માનવામાં આવે છે. આ વિમાનની સૌથી મોટી ખાસિયત તેની ‘સ્ટીલ્થ’ (Stealth) ક્ષમતા છે, જેના કારણે દુશ્મનોના મોટામાં મોટા અને અદ્યતન રડાર પણ તેને હવામાં ટ્રેસ કરી શકતા નથી. આ ઉપરાંત, આ ફાઇટર જેટમાં અત્યંત જટિલ સેન્સર્સ અને ઇન્ફર્મેશન શેરિંગ (માહિતી આપ-લે) કરવાની ક્ષમતા રહેલી છે.
યુદ્ધના મેદાનમાં F-35A માત્ર એક હુમલાખોર વિમાન તરીકે જ નહીં, પરંતુ એક કંટ્રોલ સેન્ટર તરીકે પણ કામ કરે છે. તે આકાશમાં ઉડતી વખતે પોતાના સાથી વિમાનો અને જમીન પર રહેલા કંટ્રોલ રૂમને રિયલ-ટાઇમ ડેટા પૂરો પાડે છે. ‘તરંગ શક્તિ’ કવાયતમાં F-35A નું આગમન ભારતીય વાયુસેનાના પાયલટો અને વ્યૂહાત્મક યોજનાકારો માટે નવી તાલીમ તકો અને આધુનિક યુદ્ધકૌશલ્ય શીખવાનો સુવર્ણ અવસર લઈને આવ્યું છે.
‘તરંગ શક્તિ’ કવાયતનું રણનીતિક મહત્વ
ભારતીય વાયુસેના દ્વારા આયોજિત ‘તરંગ શક્તિ’ એ દેશના ઇતિહાસની સૌથી મોટી બહુરાષ્ટ્રીય વાયુસેના કવાયતોમાંની એક છે, જેમાં વિશ્વના અનેક મિત્ર દેશોની વાયુસેનાઓ પોતાના આધુનિક વિમાનો સાથે ભાગ લઈ રહી છે. અમેરિકા દ્વારા આ કવાયતમાં પોતાના મુખ્ય ફાઇટર જેટ F-35A ને મોકલવાનો નિર્ણય એ વાતનો સ્પષ્ટ સંકેત છે કે વૉશિંગ્ટન નવી દિલ્હી સાથેના પોતાના સંબંધોને કેટલી ગંભીરતાથી લે છે.
આ સંયુક્ત તાલીમથી બંને દેશોની વાયુસેનાઓ વચ્ચે એકબીજાના સંસાધનો અને તકનીકોનો ઉપયોગ કરવાની ક્ષમતા (Interoperability) મજબૂત થશે. ભવિષ્યમાં જો કોઈ વૈશ્વિક કે પ્રાદેશિક સુરક્ષા સંકટ ઊભું થાય, તો બંને દેશોની સેનાઓ એકસાથે મળીને કેવી રીતે ઝડપી અને ચોક્કસ કાર્યવાહી કરી શકે, તેનું આયોજન આ કવાયત દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી રહ્યું છે.
હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્ર અને વૈશ્વિક સંદેશ
વર્તમાન સમયમાં હિંદ-પ્રશાંત (Indo-Pacific) ક્ષેત્રમાં ચીનના વધતા વર્ચસ્વ અને વિસ્તારવાદી નીતિઓ સામે ભારત અને અમેરિકાનું મજબૂત સંગઠન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. ક્વાડ (QUAD) દેશોના સમૂહમાં ભારત અને અમેરિકા અગ્રણી ભૂમિકા ભજવે છે. એવામાં ભારતમાં F-35A જેવા અદ્યતન વિમાનની હાજરીથી માત્ર ચીન જ નહીં પરંતુ પાકિસ્તાન જેવા વિરોધી દેશોને પણ એક સ્પષ્ટ અને મજબૂત રણનીતિક સંદેશ પહોંચશે.
અમેરિકી એરફોર્સના અધિકારીઓએ જણાવ્યું હતું કે ભારતીય વાયુસેના સાથે કામ કરવાનો અનુભવ હંમેશા ઉત્કૃષ્ટ રહ્યો છે અને F-35A નું આગમન પ્રાદેશિક શાંતિ, સ્થિરતા અને મુક્ત હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા તરફનું એક મોટું અને નિર્ણાયક પગલું છે.
