ક્યાંક 17 કલાક તો ક્યાંક માત્ર 12 કલાક! જાણો વિશ્વભરમાં રોઝાના કલાકોનો તફાવત
રમઝાનનો પવિત્ર મહિનો ભક્તિ, આત્મસંયમ અને કરુણાનો સંદેશ લઈને આવે છે. વિશ્વભરના મુસ્લિમો આ સમય દરમિયાન સૂર્યોદય (સહરી) થી સૂર્યાસ્ત (ઈફ્તાર) સુધી અન્ન અને જળનો ત્યાગ કરીને રોઝા રાખે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જ્યાં ભારતમાં આપણે 14-15 કલાકનો રોઝો રાખીએ છીએ, ત્યાં વિશ્વના કેટલાક ભાગોમાં લોકો લગભગ આખો દિવસ ભૂખ્યા-તરસ્યા વિતાવે છે?
વર્ષ 2026માં પણ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને કારણે રોઝાના સમયગાળામાં મોટો તફાવત જોવા મળશે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આવું કેમ થાય છે અને તે કયા દેશો છે જ્યાં ‘સબ્ર’ (ધીરજ) ની કસોટી સૌથી લાંબી હોય છે.
રોઝાના કલાકોમાં તફાવત કેમ હોય છે?
તેનું સરળ અને વૈજ્ઞાનિક કારણ પૃથ્વીનું પોતાની ધરી પર નમવું અને તેની ભૌગોલિક સ્થિતિ છે.
-
ઉત્તરી ગોળાર્ધ (Northern Hemisphere): પૃથ્વીના ઉપરના ભાગમાં આવેલા દેશોમાં ઉનાળાની નજીક દિવસો લાંબા અને રાત ટૂંકી હોય છે. રમઝાનનો સમય દર વર્ષે લગભગ 10-11 દિવસ પાછળ જાય છે, તેથી તે જે ઋતુમાં આવે છે તે મુજબ દિવસની લંબાઈ બદલાય છે.
-
ભૂમધ્ય રેખાથી અંતર: તમે વિષુવવૃત્ત (Equator) થી જેટલા ઉત્તર તરફ જશો, ઉનાળામાં દિવસો તેટલા જ લાંબા થતા જશે. આ જ કારણ છે કે સ્કેન્ડિનેવિયન દેશોમાં સૂર્ય ખૂબ મોડો આથમે છે.
વિશ્વના એ 4 દેશો જ્યાં સૌથી લાંબો રોઝો હોય છે
વર્ષ 2026 માં રમઝાન મહિનો ફેબ્રુઆરી અને માર્ચની વચ્ચે આવશે. આ સમયે ઉત્તરી ગોળાર્ધમાં વસંતની શરૂઆત થઈ રહી હશે, તેમ છતાં ઉત્તરના દેશોમાં દિવસની લંબાઈ ઘણી વધારે હશે.
1. ગ્રીનલેન્ડ (Greenland)
બરફની ચાદરથી ઢંકાયેલો આ દેશ તેની પ્રાકૃતિક સુંદરતાની સાથે કઠિન ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓ માટે પણ જાણીતો છે. અહીંની રાજધાની નુુક (Nuuk) માં મુસ્લિમ સમુદાયે સૌથી મોટી પડકારોનો સામનો કરવો પડે છે. 2026 ના આંકડા મુજબ, અહીં રોઝાનો સમયગાળો લગભગ 16 કલાક 30 મિનિટથી 17 કલાક સુધીનો હોઈ શકે છે.
2. આઇસલેન્ડ (Iceland)
‘અગ્નિ અને બરફની ધરતી’ કહેવાતા આઇસલેન્ડની રાજધાની રેકજાવિક (Reykjavik) માં પણ આવું જ દ્રશ્ય હોય છે. અહીં રોઝાનો સમયગાળો આશરે 16 કલાક 20 મિનિટથી 16 કલાક 45 મિનિટ ની આસપાસ રહેવાની ધારણા છે.
3. નોર્વે (Norway)
નોર્વેને ‘મધ્યરાત્રિના સૂર્યનો દેશ’ કહેવામાં આવે છે. અહીંની રાજધાની ઓસ્લોમાં રોઝો આશરે 15 કલાક 45 મિનિટનો હોય છે, પરંતુ જેમ તમે ઉત્તરમાં આવેલા શહેરો તરફ જાઓ છો, તેમ આ સમય 17 કલાકને પણ વટાવી જાય છે.
4. સ્કોટલેન્ડ અને યુનાઇટેડ કિંગડમ (UK)
યુકેના ઉત્તરી ભાગોમાં, ખાસ કરીને સ્કોટલેન્ડના ગ્લાસગો અને એડિનબર્ગમાં દિવસો ખૂબ લાંબા હોય છે. અહીં 2026 માં રોઝાનો સમયગાળો 15 થી 16 કલાક વચ્ચે રહેવાનો અંદાજ છે.
શું ભારત પણ આ યાદીમાં સામેલ છે?
ભારતીયોના મનમાં અવારનવાર આ જિજ્ઞાસા રહે છે કે શું આપણો દેશ પણ સૌથી લાંબા રોઝાની યાદીમાં આવે છે? તેનો સીધો જવાબ છે – ના.
ભારતની ભૌગોલિક સ્થિતિ ભૂમધ્ય રેખાની પ્રમાણમાં નજીક છે. આ કારણે અહીં દિવસ અને રાતની લંબાઈમાં એટલો મોટો તફાવત નથી આવતો જેટલો યુરોપિયન કે ધ્રુવીય દેશોમાં આવે છે.
-
સરેરાશ સમયગાળો: ભારતમાં રોઝાનો સમયગાળો સામાન્ય રીતે 13.5 થી 14.5 કલાકની વચ્ચે રહે છે.
-
પ્રાદેશિક તફાવત: ભારતની અંદર પણ સમયમાં થોડો તફાવત હોય છે. ઉત્તર ભારત (જેમ કે કાશ્મીર કે દિલ્હી) માં દક્ષિણ ભારત (કેરળ કે તમિલનાડુ) ની સરખામણીએ રોઝો લગભગ 30-45 મિનિટ લાંબો હોઈ શકે છે.
-
2026 ની સ્થિતિ: 2026 માં રમઝાન ફેબ્રુઆરી-માર્ચમાં હોવાથી, ભારતમાં હવામાન ખુશનુમા રહેશે અને રોઝાનો સમય આશરે 13 કલાક 30 મિનિટ થી શરૂ થઈને મહિનાના અંત સુધીમાં 14 કલાક સુધી પહોંચશે.
સૌથી ટૂંકો રોઝો ક્યાં હોય છે?
જ્યાં વિશ્વના એક છેડે લોકો 17 કલાકનો રોઝો રાખે છે, ત્યાં દક્ષિણ ગોળાર્ધ (Southern Hemisphere) ના કેટલાક દેશોમાં રોઝો ખૂબ ટૂંકો હોય છે. ચિલી, ન્યુઝીલેન્ડ અને આર્જેન્ટિના જેવા દેશોમાં રોઝાનો સમયગાળો માત્ર 11 થી 12 કલાકનો હોય છે.
રમઝાન એ માત્ર ભૂખ અને તરસનું નામ નથી, પરંતુ તે ધીરજ અને શિસ્તની તાલીમ છે. રોઝો ગમે તેટલા કલાકનો હોય, વિશ્વભરના મુસ્લિમો તેને સમાન ઉત્સાહ અને આસ્થા સાથે ઉજવે છે.

2. આઇસલેન્ડ (Iceland)