“એકાઉન્ટ બ્લોક થઈ જશે!” આવા મેસેજ આવે તો સાવધાન, જાણો કેવી રીતે થાય છે ફ્રોડ
આજના આધુનિક અને ડિજિટલ યુગમાં જ્યાં નાણાકીય વ્યવહારો અત્યંત સરળ અને ઝડપી બન્યા છે, ત્યાં બીજી તરફ સાયબર ગુનાઓ અને ઓનલાઈન છેતરપિંડીના કિસ્સાઓમાં પણ ભારે વધારો નોંધાયો છે. ખાસ કરીને બેંક ગ્રાહકોને ડરાવીને તેમના ખાતામાંથી નાણાં ઉપાડી લેતી નવી-નવી મોડસ ઓપરેન્ડી સામે આવી રહી છે. તાજેતરમાં રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ દેશના તમામ બેંક ગ્રાહકો માટે એક ખાસ અને ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે, જેમાં KYC (Know Your Customer) ની પ્રક્રિયાના નામે થઈ રહેલી મોટી નાણાકીય છેતરપિંડીથી બચવા માટે ખાસ માર્ગદર્શિકા આપવામાં આવી છે.
KYC ના નામે કેવી રીતે આચરવામાં આવે છે કૌભાંડ?
આજના દિવસોમાં લાખો મોબાઈલ યુઝર્સને તેમના ફોન પર એસએમએસ અથવા વોટ્સએપ મેસેજ મળી રહ્યા છે, જેમાં લખેલું હોય છે કે: “તમારું KYC અપડેટ કરો, નહિતર તમારું બેંક એકાઉન્ટ આગામી ૨૪ કલાકમાં બંધ કે બ્લોક થઈ જશે.”
આવા મેસેજ સાથે સાયબર ઠગ એક શંકાસ્પદ લિંક પણ મોકલે છે. ગ્રાહકોમાં ડર અને ગભરાટનું વાતાવરણ ઊભું કરીને સ્કેમર્સ તેમને લિંક પર ક્લિક કરવા અને પોતાની બેંકિંગ વિગતો દાખલ કરવા મજબૂર કરે છે. જેવી ગ્રાહક પોતાની અંગત કે બેંકિંગ વિગતો દાખલ કરે છે, કે તુરંત જ તેમનું બેંક ખાતું ખાલી થઈ જાય છે. આવી સાયબર છેતરપિંડીની વ્યાપક ફરિયાદો મળ્યા બાદ RBI એ ગ્રાહકોની સુરક્ષા અર્થે આગળ આવીને મહત્વપૂર્ણ સલાહ જારી કરી છે.
સાયબર છેતરપિંડીથી બચવા RBI ના ૩ મહત્વપૂર્ણ નિયમો
આવી નકલી કૉલ્સ, એસએમએસ અને વાયરસ લિંક્સથી બચવા માટે રિઝર્વ બેંકે ગ્રાહકોને મુખ્યત્વે ૩ સુવર્ણ નિયમો (Golden Rules) અનુસરવાની સલાહ આપી છે:
૧. રાહ જુઓ (થોભો):
જો તમને તમારું KYC અપડેટ કરવાનો દાવો કરતો કોઈ મેસેજ અથવા ફોન કૉલ મળે અને તુરંત જ કાર્યવાહી કરવાનું કહેવામાં આવે, તો ઉતાવળ ન કરો અને અટકી જાવ. સ્કેમર્સ હંમેશા ગ્રાહકો પર કલાકો કે મિનિટોમાં ખાતું બ્લોક કરવાની ધમકી આપીને માનસિક દબાણ બનાવે છે. આવી ધમકીઓથી ગભરાયા વિના કોઈપણ લિંક પર ક્લિક કરવાનું ટાળો અને પોતાની માહિતી ક્યારેય શેર ન કરો.
૨. વિચારો:
બીજો નિયમ કોઈપણ સંદેશ કે કૉલની સત્યતા ચકાસવાનો અને વિચારવાનો છે. કોઈપણ મેસેજને તુરંત જ સાચો માની લેવાની ભૂલ ન કરો. બેંક અને NBFC-સંબંધિત KYC બાબતોમાં મળતી શંકાસ્પદ લિંક્સથી સાવચેત રહો. આવી લિંક પર ક્લિક કરવાને બદલે તમારી સત્તાવાર બેંક શાખા, બેંકની અધિકૃત એપ્લિકેશન અથવા હેલ્પલાઈન નંબર પર સીધો સંપર્ક કરીને માહિતીની સાચી ચકાસણી કરો.
૩. કાર્ય કરો (સુરક્ષિત રીતે પગલાં ભરો):
ત્રીજો નિયમ એ યોગ્ય અને સુરક્ષિત રીતે પગલાં ભરવાનો છે. કોઈપણ અજાણી લિંક પર ક્લિક ન કરવું અને તમારો વન ટાઈમ પાસવર્ડ (OTP), એટીએમ પિન, ડેબિટ/ક્રેડિટ કાર્ડ પાસવર્ડ કે ઈન્ટરનેટ બેંકિંગ ગુપ્ત માહિતી કોઈ પણ વ્યક્તિ સાથે શેર ન કરવી.
સતર્કતા એ જ સુરક્ષા
રિઝર્વ બેંકે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે કોઈ પણ અધિકૃત બેંક કે નાણાકીય સંસ્થા ક્યારેય ફોન કે અજાણી લિંક દ્વારા ગ્રાહકો પાસેથી તેમનો પિન, પાસવર્ડ કે ઓટીપી માંગતી નથી. અજાણી લિંક્સ તમારા બેંક એકાઉન્ટ અને વ્યક્તિગત માહિતી માટે મોટું જોખમ ઊભું કરી શકે છે. સાયબર ફ્રોડનો ભોગ બનવાથી બચવા માટે થોભો, વિચારો અને સુરક્ષિત રીતે આગળ વધો.
