મોંઘવારી પર કાબૂ મેળવવા આરબીઆઈ સક્રિય: પોલિસી રેટ વધારીને ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ’ સ્ટેન્સ અપાયું
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની મોનિટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ બુધવાર, ૭ ઓક્ટોબરના રોજ પોતાની નાણાકીય નીતિ (Policy) ના નિર્ણયોની જાહેરાત કરી છે. રિઝર્વ બેંકના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ રેપો રેટ (Repo Rate) માં વધારો કરવાની જાહેરાત કરતા જણાવ્યું છે કે કેન્દ્રીય બેંકે રેપો રેટમાં ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટ (bps) નો વધારો કર્યો છે. આ વધારા સાથે હવે રેપો રેટ વધીને ૫.૫૦ ટકા થઈ ગયો છે.
પશ્ચિમ એશિયા (West Asia) માં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને તેના કારણે ભારતીય રિટેલ મોંઘવારી પર પડી રહેલા નકારાત્મક પ્રભાવને ધ્યાનમાં રાખીને ગવર્નર અને તેમની ટીમે આ કડક નિર્ણય લીધો છે.
પશ્ચિમ એશિયાનું યુદ્ધ અને વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતાઓ
આરબીઆઈ ગવર્નરે જણાવ્યું હતું કે પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો તણાવ અને યુદ્ધ લાંબું ખેંચાવાના કારણે વૈશ્વિક આર્થિક સેન્ટિમેન્ટ (Global Economic Sentiment) પર ભારે અસર પડી છે. અગાઉના વર્ષોની સરખામણીમાં મોંઘવારીનું ચિત્ર હાલમાં ઓછું અનુકૂળ દેખાઈ રહ્યું છે. આ કારણોસર મોનિટરી પોલિસી કમિટી (MPC) એ સર્વાનુમતે એવું અનુભવ્યું કે પોલિસી રેટમાં ફેરફાર કરવો અનિવાર્ય છે. કમિટીના ૬માંથી ૪ સભ્યોએ પોલિસીને થોડી કડક (Tightening) કરવાના પક્ષમાં મતદાન કર્યું હતું.
ઉલ્લેખનીય છે કે આ અગાઉ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૩માં રેપો રેટમાં વધારો કરવામાં આવ્યો હતો, જ્યારે આરબીઆઈએ તેને ૨૫ બેસિસ પોઈન્ટ વધારીને ૬.૫૦% કર્યો હતો. ત્યારબાદ ૨૦૨૩-૨૪ દરમિયાન વ્યાજદરોમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નહોતો.
પોલિસીના રૂખ (Stance) માં મોટો ફેરફાર: હવે ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ’
આરબીઆઈએ વ્યાજદરોના વધારાની સાથેસાથે પોતાની પોલિસીના સ્ટેન્સ (Stance) માં પણ મોટો બદલાવ કર્યો છે. આરબીઆઈના જણાવ્યા અનુસાર, પોલિસીનો રૂખ હવે ‘ન્યુટ્રલ’ (Neutral) થી બદલીને ‘કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ’ (Calibrated Tightening – વિચારીને કડકાઈ) કરી દેવામાં આવ્યો છે.
આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થઈ જાય છે કે વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિઓને જોતા નજીકના ભવિષ્યમાં વ્યાજદરો ઘટવાની કોઈ જ શક્યતા નથી. ઊલટાનું, આગામી સમયમાં પરિસ્થિતિ મુજબ વ્યાજદરોમાં હજુ પણ વધારો થઈ શકે છે અથવા તેને વર્તમાન સ્તરે જ જાળવી રાખવામાં આવી શકે છે.
મોંઘવારી અને જીડીપી ગ્રોથના નવા અંદાજો
આરબીઆઈએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ માટે મોંઘવારી અને આર્થિક વિકાસ દર (GDP Growth) ના નવા આંકડા જાહેર કર્યા છે:
કોર મોંઘવારી (Core Inflation): નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૭ માટે કોર મોંઘવારીનો અંદાજ અગાઉના અનુમાન કરતા વધારીને ૪.૪% કરી દેવામાં આવ્યો છે, જે દર્શાવે છે કે ચીજવસ્તુઓની કિંમતો પર દબાણ હજુ યથાવત છે.
સીપીઆઈ મોંઘવારી (CPI Inflation): સમગ્ર વર્ષ માટે CPI મોંઘવારી દર ૫.૨% રહેવાની સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ત્રિમાસિક (Quarterly) આંકડા જોઈએ તો Q2 માં ૪.૯%, Q3 માં ૬.૦% અને Q4 માં ૫.૭% રહેવાનો અંદાજ છે.
વાસ્તવિક જીડીપી ગ્રોથ (Real GDP Growth): સેન્ટ્રલ બેંકે ચાલુ વર્ષ માટે રિયલ જીડીપી ગ્રોથનો અંદાજ ૭.૧% જાળવી રાખ્યો છે. Q2 માં ૭.૨%, Q3 માં ૬.૯% અને Q4 માં ૬.૮% ગ્રોથ રહેવાની ધારણા છે. આ ઉપરાંત, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૮ ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળા માટે પણ જીડીપી ગ્રોથ ૭.૧% રહેવાનો અંદાજ મૂકવામાં આવ્યો છે.
