સાવધાન! ક્યાંક તમારું વોટર પ્યુરિફાયર તમને બીમાર તો નથી કરી રહ્યું? જાણો RO બદલવાના 5 મોટા સંકેતો
આપણે આપણા ઘરની સાફ-સફાઈ પર પૂરેપૂરું ધ્યાન આપીએ છીએ, તાજા શાકભાજી લાવીએ છીએ અને શુદ્ધ ખોરાક ખાઈએ છીએ. પરંતુ શું આપણે એ પાણી પર એટલું જ ધ્યાન આપીએ છીએ જે આપણે દરરોજ પી રહ્યા છીએ? આજના સમયમાં વોટર પ્યુરિફાયર (RO) દરેક ભારતીય રસોડાનો મહત્વનો હિસ્સો બની ગયું છે. આપણને લાગે છે કે જો મશીન ચાલી રહ્યું છે અને પાણી આવી રહ્યું છે, તો બધું બરાબર છે. પરંતુ સત્ય તેનાથી સાવ અલગ હોઈ શકે છે.
શું તમે જાણો છો કે જૂનું અને ખરાબ થઈ ગયેલું વોટર પ્યુરિફાયર સ્વાસ્થ્ય સુધારવાને બદલે બીમારીઓનું ઘર બની શકે છે? નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે એક્સપાયર થઈ ગયેલા પ્યુરિફાયરની અંદરની પાઈપો અને પ્લાસ્ટિક બોડીમાં સમય જતાં એવા બેક્ટેરિયા પેદા થવા લાગે છે જેને આપણે નરી આંખે જોઈ શકતા નથી.
ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે જૂનું RO તમારા સ્વાસ્થ્ય માટે શા માટે ‘સ્લો પોઈઝન’ સાબિત થઈ શકે છે અને તે કયા સંકેતો છે જે દર્શાવે છે કે હવે નવું મશીન લેવાનો સમય આવી ગયો છે.
બીમારીઓનું મૂળ બની શકે છે જૂનું RO
વોટર પ્યુરિફાયરનું કામ પાણીમાંથી હાનિકારક રસાયણો, બેક્ટેરિયા અને ભારે ધાતુઓને દૂર કરવાનું હોય છે. પરંતુ એક સમય પછી, તેના અંદરના ભાગોમાં ‘બાયોફિલ્મ’ (Biofilm) નામનું ચીકણું પડ જામી જાય છે. આ પડ બેક્ટેરિયાનું રક્ષણાત્મક કવચ હોય છે, જેને કોઈપણ સામાન્ય સર્વિસિંગ કે સફાઈથી દૂર કરી શકાતું નથી. જ્યારે પાણી આ દૂષિત પાઈપોમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે તે શુદ્ધ થવાને બદલે વધુ સંક્રમિત થઈ જાય છે. આનાથી પેટનું ઇન્ફેક્શન, ટાઈફોઈડ અને કોલેરા જેવી ગંભીર બીમારીઓ થઈ શકે છે.
આ 5 સંકેતો દર્શાવે છે કે હવે RO બદલવાનો સમય છે
જો તમારા વોટર પ્યુરિફાયરમાં નીચે આપેલા લક્ષણો દેખાઈ રહ્યા હોય, તો તેને અવગણવું ભારે પડી શકે છે:
1. પાણીના સ્વાદ અને ગંધમાં ફેરફાર
શુદ્ધ પાણીનો કોઈ સ્વાદ હોતો નથી કે ગંધ હોતી નથી. જો અચાનક તમને પાણીમાં માટી જેવી ગંધ આવે અથવા તેનો સ્વાદ કડવો કે અજીબ લાગે, તો તે ખતરાની ઘંટડી છે. આનો અર્થ એ છે કે મશીનનું કાર્બન ફિલ્ટર અને મેમ્બ્રેન (Membrane) તેમની ક્ષમતા ગુમાવી ચૂક્યા છે. તેઓ હવે પાણીમાંથી ક્લોરિન અને અન્ય અશુદ્ધિઓને શોષવા માટે સક્ષમ નથી.
2. પાણી નીકળવાની ઝડપમાં ઘટાડો
જો પહેલા તમારી પાણીની બોટલ 30 સેકન્ડમાં ભરાઈ જતી હતી અને હવે તેમાં 2 મિનિટ લાગી રહી છે, તો સમજી લો કે ફિલ્ટર સંપૂર્ણપણે ચોક (Choke) થઈ ગયા છે. પાણીની ગંદકી મેમ્બ્રેનની ઝીણી જાળીમાં જમા થઈ જાય છે, જેનાથી પ્રેશર ઘટી જાય છે. જો વારંવાર સર્વિસ કર્યા પછી પણ પ્રેશર વધતું ન હોય, તો મશીનરી નબળી પડી ગઈ છે.
3. ટીડીએસ (TDS) લેવલનું અસંતુલન
ટીડીએસ એટલે ‘ટોટલ ડિઝોલ્વ્ડ સોલિડ્સ’. આ પાણીમાં કેટલા ખનિજો અને અશુદ્ધિઓ ઓગળેલી છે તે દર્શાવે છે. સ્વસ્થ શરીર માટે પાણીનું ટીડીએસ 50 થી 150 ની વચ્ચે હોવું જોઈએ. જો ફિલ્ટર બદલ્યા પછી પણ ટીડીએસ લેવલ ખૂબ વધારે (300 થી ઉપર) કે ખૂબ ઓછું (20 થી નીચે) આવી રહ્યું હોય, તો તેનો અર્થ એ છે કે મશીનની આંતરિક ટેકનિક હવે કામ નથી કરી રહી.
4. પાણીમાં તરતા કણો અથવા વાદળછાયું રંગ
પીવાનું પાણી કાચ જેવું સાફ અને પારદર્શક હોવું જોઈએ. જો પાણી આછું પીળું કે ધૂંધળું દેખાઈ રહ્યું હોય, અથવા ગ્લાસમાં ભર્યા પછી તેમાં ઝીણા સફેદ કે કાળા કણો તરતા દેખાતા હોય, તો તેને તરત જ પીવાનું બંધ કરી દો. આ સંકેત છે કે તમારા પ્યુરિફાયરના ફિલ્ટર ફાટી ગયા છે અને અશુદ્ધિઓ સીધી તમારા પીવાના પાણીમાં ભળી રહી છે.
5. સતત રિપેરીંગ અને વધતો ખર્ચ
શું તમારા ઘરે દર બીજા મહિને RO મિકેનિક આવે છે? જો તમારી જૂની મશીનના રિપેરીંગનો વાર્ષિક ખર્ચ નવા RO ના હપ્તા (EMI) જેટલો થઈ ગયો હોય, તો જૂની મશીનને વળગી રહેવું સમજદારી નથી. નવા RO માત્ર પાણીની બચત જ નથી કરતા પણ વીજળી પણ ઓછી વાપરે છે.
કેટલા સમયમાં બદલવું જોઈએ વોટર પ્યુરિફાયર?
સામાન્ય રીતે સારી ગુણવત્તાવાળા વોટર પ્યુરિફાયરનું આયુષ્ય 5 થી 10 વર્ષ વચ્ચે હોય છે. જોકે, આ તમારા વિસ્તારના પાણીની ગુણવત્તા પર પણ આધાર રાખે છે. જો પાણી વધુ પડતું દૂષિત હોય, તો મશીન 5 વર્ષમાં પણ ખરાબ થઈ શકે છે.
પ્રો ટીપ: જો તમારી મશીન 7 વર્ષથી વધુ જૂની થઈ ગઈ હોય, તો ભલે તે બરાબર ચાલતી હોય, તેને અપગ્રેડ કરવાનું વિચારો. કારણ કે જૂની પ્લાસ્ટિક બોડીમાંથી રસાયણો પાણીમાં ભળવાનું (Leaching) જોખમ વધી જાય છે.
સ્વાસ્થ્ય સાથે ન કરો સમજૂતી
આપણે મોબાઈલ કે ટીવી પાછળ હજારો રૂપિયા ખર્ચીએ છીએ, પરંતુ વોટર પ્યુરિફાયર જેવા જરૂરી સાધનને ત્યાં સુધી નથી બદલતા જ્યાં સુધી તે સંપૂર્ણપણે બંધ ન થઈ જાય. યાદ રાખો, હોસ્પિટલનું બિલ નવા પ્યુરિફાયરની કિંમત કરતા ઘણું મોંઘું હોય છે.
સમયસર પ્યુરિફાયરને અપગ્રેડ કરવું એ માત્ર તમારા પૈસા બચાવે છે એટલું જ નહીં, પણ તમારા પરિવારને દૂષિત પાણીથી થતી જીવલેણ બીમારીઓથી પણ સુરક્ષિત રાખે છે.
