મધ્ય પૂર્વમાં મહાયુદ્ધનો ભય: ઈરાનની શાળા પર હુમલામાં 100ના મોત, રિયાધમાં અમેરિકી દૂતાવાસ પર ડ્રોન એટેક
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે એક અત્યંત ખતરનાક અને અસ્થિર તબક્કામાં પ્રવેશી ગયો છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલે ઈરાન વિરુદ્ધ તેમનું સૈન્ય અભિયાન તેજ કર્યું છે, જેના જવાબમાં તેહરાને સમગ્ર અખાતી ક્ષેત્રમાં વળતા પ્રહાર શરૂ કર્યા છે. આ યુદ્ધ હવે માત્ર બે દેશો પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ તેમાં અખાતી દેશો પણ ખેંચાઈ રહ્યા છે, જેનાથી વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા માટે મહત્વપૂર્ણ એવા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર જોખમ ઊભું થયું છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો છે કે આ મુકાબલો અપેક્ષા કરતા વધુ લાંબો ચાલી શકે છે.
યુદ્ધ અને પ્રાદેશિક અસરો: 10 મુખ્ય મુદ્દાઓ
1. ઈઝરાયેલનું વલણ: ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ જણાવ્યું છે કે ઈરાન વિરુદ્ધનું યુદ્ધ નિર્ણાયક હશે. તેમણે ‘ફોક્સ ન્યૂઝ’ પર કહ્યું કે આ જંગ વર્ષો સુધી નહીં ખેંચાય પરંતુ તે ઝડપી અને નિર્ણાયક સાબિત થશે. તેમણે આ અભિયાનને મધ્ય પૂર્વના નકશાને નવેસરથી આકાર આપવાની અને સાઉદી અરેબિયા સાથે કાયમી શાંતિ સ્થાપવાની તક ગણાવી છે.
2. રિયાધમાં અમેરિકી દૂતાવાસ પર હુમલો: ઈરાને તેના વળતા પ્રહારના ભાગરૂપે સાઉદી અરેબિયાની રાજધાની રિયાધમાં આવેલા અમેરિકી દૂતાવાસ પર બે ડ્રોન દ્વારા હુમલો કર્યો છે. સાઉદી સંરક્ષણ મંત્રાલયના જણાવ્યા મુજબ, આ હુમલાથી બિલ્ડિંગમાં સામાન્ય આગ લાગી હતી અને થોડું નુકસાન થયું હતું. અમેરિકાએ તેના નાગરિકોને તાત્કાલિક સુરક્ષિત સ્થળે જવા અને સાઉદી અરેબિયા છોડવાની સલાહ આપી છે.
3. ઈરાનની શાળામાં કતલેઆમ: ઈરાનના દક્ષિણી શહેર મિનાબમાં એક શાળા પર થયેલા હુમલામાં 100 થી વધુ લોકોના મોત થયા હોવાના અહેવાલ છે. ઈરાને આ માટે તેના દુશ્મનોને જવાબદાર ઠેરવ્યા છે, જોકે અમેરિકા કે ઈઝરાયેલે આ હુમલાની પુષ્ટિ કરી નથી.
4. હવાઈ સેવાઓમાં ખલેલ: યુદ્ધના કારણે મધ્ય પૂર્વમાં મોટાભાગની કોમર્શિયલ ફ્લાઇટ્સ સ્થગિત કરી દેવામાં આવી છે. જોકે, દુબઈ અને અબુ ધાબીથી મર્યાદિત સંખ્યામાં ઇવેક્યુએશન ફ્લાઇટ્સ શરૂ કરવામાં આવી છે, જેથી ફસાયેલા મુસાફરોને બહાર કાઢી શકાય. અનેક દેશોએ તેમનું એરસ્પેસ બંધ કરી દીધું છે.
5. અમેરિકી નાગરિકોને દેશ છોડવા આદેશ: અમેરિકાએ તેના નાગરિકોને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), જોર્ડન, સાઉદી અરેબિયા, ઇજિપ્ત, લેબનોન અને ઓમાન સહિત ડઝનથી વધુ દેશો તાત્કાલિક છોડી દેવા વિનંતી કરી છે. UAE એ ઈરાની હુમલાની નિંદા કરીને તેહરાનમાંથી તેના રાજદ્વારીઓને પરત બોલાવી લીધા છે.
6. અખાતી શહેરોમાં વિસ્ફોટો: ઈરાનના વળતા પ્રહારના ત્રીજા દિવસે અબુ ધાબી, દુબઈ, દોહા, મનામા અને કુવૈત સિટીમાં જોરદાર વિસ્ફોટો સંભળાયા છે. આ વિસ્ફોટો દર્શાવે છે કે આ સંઘર્ષ હવે ભૌગોલિક રીતે ખૂબ જ વિસ્તરી ગયો છે.
7. સુરક્ષા સહયોગ: પ્રાદેશિક ગતિવિધિઓને ધ્યાનમાં રાખીને UAE ના સંરક્ષણ મંત્રીએ કુવૈતના સંરક્ષણ મંત્રાલય સાથે ફોન પર વાતચીત કરી છે. બંને પક્ષોએ વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં સુરક્ષા સહયોગ અને સતત સંકલન જાળવી રાખવા પર ભાર મૂક્યો છે.
8. ભારતનું વલણ: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ આ સંઘર્ષને ભારત માટે ગંભીર ચિંતાનો વિષય ગણાવ્યો છે. કેનેડાના પીએમ માર્ક કાર્ની સાથેની બેઠકમાં તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે ભારત તમામ વિવાદોનો ઉકેલ સંવાદ અને મુત્સદ્દીગીરી દ્વારા લાવવાના પક્ષમાં છે. તેમણે બેન્જામિન નેતન્યાહુ સાથે ફોન પર વાત કરીને વહેલી તકે યુદ્ધ વિરામ કરવા અપીલ કરી છે.
9. અમેરિકી સંરક્ષણ મંત્રાલયનું નિવેદન: અમેરિકી સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથે જણાવ્યું છે કે આ ઇરાક જેવું અનંત યુદ્ધ નથી, પરંતુ આગામી અઠવાડિયામાં વધુ અમેરિકી જાનહાનિ થવાની સંભાવના છે. રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આ અભિયાનનો બચાવ કરતા કહ્યું કે ઈરાનનો મિસાઈલ પ્રોગ્રામ અમેરિકી દળો માટે સીધો ખતરો છે.
10. પ્રાદેશિક તણાવમાં વધારો: ઈઝરાયેલે લેબનોન પર પણ હુમલા શરૂ કર્યા છે, જેના જવાબમાં હિઝબુલ્લાહ સક્રિય થયું છે. ઈરાન તેવા દેશોને નિશાન બનાવી રહ્યું છે જ્યાં અમેરિકી સૈન્ય મથકો આવેલા છે, જેના કારણે આ સંઘર્ષ હવે એક મોટા પ્રાદેશિક યુદ્ધમાં ફેરવાઈ રહ્યો છે જેનો કોઈ તાત્કાલિક અંત દેખાતો નથી.
