અમેરિકાની મેક્સિકો સરહદે ‘હીટ રે’ હથિયારનું પરીક્ષણ કરશે DHS, પેન્ટાગોનની મંજૂરી બાદ ચર્ચા તેજ
અમેરિકાની સરકાર મેક્સિકો સાથેની દક્ષિણ સરહદે ગેરકાયદે પ્રવેશ અટકાવવા માટે નવી ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. અમેરિકાના પેન્ટાગોને ડિપાર્ટમેન્ટ ઑફ હોમલેન્ડ સિક્યોરિટી (DHS)ને સૈન્ય માટે વિકસાવવામાં આવેલી ‘હીટ રે’ ટેક્નોલોજીનું પરીક્ષણ કરવાની મંજૂરી આપી છે. આ હથિયારનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં સરહદ પર ભીડને વિખેરવા અથવા લોકોને ચોક્કસ વિસ્તારમાંથી દૂર રાખવા માટે થઈ શકે છે.
અમેરિકાના સંરક્ષણ સચિવ પીટ હેગસેથે ગયા મહિને હસ્તાક્ષર કરેલા મેમો અનુસાર, DHSને સાત મહિના માટે આ સિસ્ટમ ઉધાર આપવામાં આવશે. આ સમયગાળા દરમિયાન તેનો અભ્યાસ કરવા ઉપરાંત સરહદી કામગીરીમાં તેના સંભવિત ઉપયોગ અંગેની પદ્ધતિઓ પણ વિકસાવવામાં આવશે.
શરીરને સ્પર્શ કર્યા વિના પેદા કરે છે તીવ્ર ગરમી
આ ટેક્નોલોજીનું સત્તાવાર નામ એક્ટિવ ડિનાયલ સિસ્ટમ (ADS) છે. તે ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક તરંગોના કેન્દ્રિત કિરણ દ્વારા માનવ શરીરની ચામડીમાં તીવ્ર ગરમીનો અનુભવ પેદા કરે છે. આ કિરણ દેખાતું નથી, પરંતુ તેની અસર અનુભવાય છે. અમેરિકી સૈન્યના જણાવ્યા અનુસાર, તેની પહોંચ અડધા માઇલથી પણ વધુ હોઈ શકે છે.
આ હથિયારનો હેતુ શરીર સાથે સીધો સંપર્ક કર્યા વિના વ્યક્તિને અસહ્ય ગરમીનો અનુભવ કરાવવાનો છે, જેથી તે સ્વાભાવિક રીતે તે વિસ્તારથી દૂર જવા પ્રેરાય. સૈન્ય અધિકારીઓએ અગાઉ જણાવ્યું હતું કે આ અસરથી ચામડી પર તીવ્ર બળતરા જેવી લાગણી થઈ શકે છે અને સામાન્ય રીતે આ અનુભવ થોડા સમય સુધી રહે છે.
જોકે, તેને બિનઘાતક હથિયાર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, પરંતુ તેનો અર્થ એવો નથી કે તેના ઉપયોગમાં કોઈ જોખમ જ નથી. ખાસ કરીને ભીડભાડવાળા વિસ્તારોમાં અથવા પાણીની નજીક તેનો ઉપયોગ થાય તો અનિચ્છનીય પરિણામો ઊભાં થઈ શકે છે.
સાત મહિના માટે પરીક્ષણ, અંતિમ ઉપયોગ અંગે નિર્ણય બાકી
પેન્ટાગોનના મેમો અનુસાર, સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થતા સાત મહિનાના સમયગાળા માટે એક ADS સિસ્ટમ DHSને સોંપવામાં આવશે. આ દરમિયાન હથિયારના સંભવિત ઉપયોગ, તેની કામગીરી અને સરહદ પર તેને કેવી રીતે લાગુ કરી શકાય તે અંગે અભ્યાસ કરવામાં આવશે.
મહત્વની બાબત એ છે કે આ મંજૂરીનો અર્થ એ નથી કે હથિયારનો ઉપયોગ સરહદ પર શરૂ થઈ ગયો છે. હાલનો નિર્ણય પરીક્ષણ અને સંભવિત ઉપયોગ માટેની તૈયારી સાથે સંબંધિત છે. તેનો વાસ્તવિક ઉપયોગ ક્યાં, ક્યારે અને કઈ પરિસ્થિતિમાં થઈ શકે તે અંગે હજુ સ્પષ્ટતા બાકી છે.
મેમો મુજબ, આ સિસ્ટમના ઉપયોગ અને તેની કામગીરી માટેની નીતિઓ વિકસાવવાની જવાબદારી DHSની રહેશે. સાત મહિનાનો સમયગાળો પૂરો થયા પછી પણ જરૂરિયાત જણાય તો વિભાગ વધુ સમય માટે સિસ્ટમ મેળવવાની વિનંતી કરી શકે છે.
કાયદાકીય અને માનવીય જોખમ અંગે ચિંતા
આ નિર્ણયને લઈને સુરક્ષા નિષ્ણાતો અને સરહદી કામગીરી સાથે સંકળાયેલા અધિકારીઓના અગાઉના વાંધાઓ ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે. મુખ્ય પ્રશ્ન એ છે કે લોકોની ભીડને વિખેરવા માટે ગરમી પેદા કરતા હથિયારનો ઉપયોગ કેટલો સુરક્ષિત અને કાયદેસર રહેશે.
જો કોઈ વ્યક્તિને નદી પાર કરતી વખતે અથવા પાણીમાં હોવા દરમિયાન આ કિરણનો સામનો કરવો પડે, તો તે ગભરાઈને જોખમી સ્થિતિમાં આવી શકે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં બચાવ કામગીરીની જરૂરિયાત વધી શકે છે. ઉપરાંત, સરહદની બીજી બાજુ રહેલા લોકો પર તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે તો અધિકારક્ષેત્ર અને કાયદાકીય જવાબદારી અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા થઈ શકે છે.
અગાઉ પણ અમેરિકામાં આ ટેક્નોલોજીનો સરહદ પર ઉપયોગ કરવાની ચર્ચા થઈ હતી, પરંતુ કાયદાકીય અને માનવીય ચિંતાઓને કારણે તેને અમલમાં મૂકવામાં આવી નહોતી.
સરહદ સુરક્ષા સામે માનવ અધિકારોનો પ્રશ્ન
અમેરિકાની કસ્ટમ્સ એન્ડ બોર્ડર પ્રોટેક્શન એજન્સી (CBP)એ જણાવ્યું છે કે તે કામગીરીની અસરકારકતા અને સુરક્ષા વધારવા માટે નવી ટેક્નોલોજીનું સતત મૂલ્યાંકન કરે છે. જોકે, આ હથિયાર ખરેખર સરહદ પર ઉપયોગમાં લેવાશે કે નહીં તે હજુ નક્કી નથી.
આગામી મહિનાઓમાં પરીક્ષણના પરિણામો અને તેના ઉપયોગ અંગેની નીતિઓ મહત્વપૂર્ણ રહેશે. એક તરફ અમેરિકી સરકાર સરહદ સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા માગે છે, તો બીજી તરફ ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરતી વખતે માનવજીવન, કાયદાકીય મર્યાદાઓ અને માનવ અધિકારોનું રક્ષણ કરવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.
આથી, હીટ રે હથિયાર અંગેનો નિર્ણય માત્ર સૈન્ય ટેક્નોલોજીનો મુદ્દો નથી, પરંતુ સરહદ વ્યવસ્થાપન અને માનવીય સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો પડકાર પણ છે.
