ડિલિવરી જોબ્સનો અંત? ચીનની દિગ્ગજ કંપનીની મોટી ચેતવણીએ મચાવી ખળભળાટ!
આજના ટેકનોલોજીના યુગમાં આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને રોબોટિક્સનો વ્યાપ જે રીતે વધી રહ્યો છે, તે જોતા હવે ડિલિવરી ક્ષેત્રે પણ મોટું પરિવર્તન આવવા જઈ રહ્યું છે. ચીનની દિગ્ગજ ઈ-કોમર્સ કંપની JD.com એ ડિલિવરી જોબ્સના ભવિષ્યને લઈને એક ગંભીર ચેતવણી આપી છે. કંપનીના સ્થાપક રિચાર્ડ લિયુના મતે, આવનારા સમયમાં માનવ કુરિયરની જગ્યા રોબોટ્સ લઈ લેશે. આ સમાચાર ખાસ કરીને તે લાખો લોકો માટે ચિંતાનો વિષય છે જેઓ ડિલિવરીના વ્યવસાય પર નિર્ભર છે.
રોબોટિક્સનો વધતો પ્રભાવ
બેઇજિંગમાં આયોજિત એશિયા-પેસિફિક ઇકોનોમિક કોઓપરેશન (APEC) સીઈઓ ફોરમમાં બોલતા રિચાર્ડ લિયુએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, “ભવિષ્યમાં જ્યારે રોબોટ્સ પાર્સલ ડિલિવરી કરશે, ત્યારે એક દિવસ એવો આવશે જ્યારે કુરિયરની જરૂરિયાત લગભગ ખતમ થઈ જશે.” JD.com હાલમાં અંદાજે ૭ લાખ ડિલિવરી કર્મચારીઓને રોજગારી આપે છે. લિયુએ સ્વીકાર્યું છે કે આ બદલાવ અનિવાર્ય છે, પરંતુ સાથે જ તેમણે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે, “હું ખરેખર નથી ઈચ્છતો કે આપણા ૭ લાખ ભાઈઓ ભૂખ્યા રહે કે બેરોજગાર બને.”
JD.com ની તૈયારીઓ અને તાલીમ
કંપની આ મોટા બદલાવ માટે પહેલેથી જ તૈયારીઓ કરી રહી છે. રિચાર્ડ લિયુએ ખુલાસો કર્યો છે કે JD.com એ લગભગ ૧૨૦ શાળાઓ સાથે ભાગીદારી કરી છે. આ પહેલનો હેતુ ડિલિવરી કર્મચારીઓને નવી ભૂમિકાઓ માટે ફરીથી તાલીમ આપવાનો (Retraining) છે. રોબોટ્સના રિપેરિંગ અને મેન્ટેનન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં નવી નોકરીઓ ઊભી થવાની અપેક્ષા છે, અને કંપની તેના કર્મચારીઓને આ માટે તૈયાર કરી રહી છે.
આજે ચીનના શેનઝેન જેવા શહેરોમાં રોબોટ્સનો ઉપયોગ પહેલેથી જ શરૂ થઈ ગયો છે. એરપોર્ટ પર ખોરાકની ડિલિવરી હોય કે પબ્લિક ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને સ્ટોર્સમાં માલસામાન પહોંચાડવો, રોબોટ્સ હવે સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
રોજગારી પર દબાણ અને ચીનની સ્થિતિ
આ વિકાસ એવા સમયે થઈ રહ્યો છે જ્યારે ચીન પહેલેથી જ રોજગારીના દબાણ હેઠળ છે. ચીનમાં ગીગ વર્કર્સ (Gig Workers) – જેમાં ડિલિવરી એજન્ટો અને રાઈડ-હેલિંગ ડ્રાઈવરોનો સમાવેશ થાય છે – તેમની સંખ્યા આ વર્ષે ૩૨૦ મિલિયન સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. આ આંકડો શહેરી નોકરીઓનો મોટો હિસ્સો છે. આ સાથે જ, યુવા બેરોજગારી પણ ચીન માટે એક ચિંતાનો વિષય છે. આવી સ્થિતિમાં ઓટોમેશનને કારણે નોકરીઓનું જોખમ વધવું એ સામાજિક અને આર્થિક પડકાર બની શકે છે.
શું રોબોટ્સ નવી તકો લાવશે?
રિચાર્ડ લિયુનું માનવું છે કે રોબોટ્સ સંપૂર્ણપણે જોબલેસ દુનિયા નહીં બનાવે. તેમણે ભાર મૂક્યો હતો કે રોબોટ્સ મશીનરી છે અને સમય જતાં તેમાં ખામીઓ સર્જાશે જ. “મશીન હોવાને કારણે, કોઈને કોઈ સમયે તેમાં ખામીઓ આવશે જ,” તેમણે કહ્યું. આ જાળવણી અને સમારકામનું કામ માનવોએ જ કરવું પડશે, જે રોજગારીની નવી તકો ઉભી કરી શકે છે.
ચીન તેની લાંબા ગાળાની આર્થિક રણનીતિના ભાગ રૂપે રોબોટિક્સ અને AI પર ખૂબ જ ભાર મૂકી રહ્યું છે. સરકાર આ ક્ષેત્રમાં ઝડપી ગતિએ આગળ વધી રહી છે, પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે શું આ ગતિ બ્લુ-કોલર કર્મચારીઓની જરૂરિયાતો સાથે સુસંગત છે?
