સરકારી ભરતીમાં રોસ્ટર નીતિ અને દિવ્યાંગ અનામત અંગે ગાંધીનગરમાં રાજ્યસ્તરીય સેમિનાર: ૩૫૦ અધિકારીઓ રહ્યા ઉપસ્થિત
સરકારી નોકરીઓમાં અનામત મેળવતા વર્ગો અને ખાસ કરીને દિવ્યાંગ ઉમેદવારો માટે પારદર્શક અને ઝડપી ભરતી થાય તે માટે ગુજરાત સરકારના સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગ દ્વારા એક વિશિષ્ટ પહેલ કરવામાં આવી છે. રાજ્ય સરકારના વિવિધ વિભાગોમાં રોસ્ટર નીતિનું કડક અને ચોકસાઈપૂર્વક પાલન થાય તેમજ બેકલોગની ખાલી જગ્યાઓ વહેલી તકે ભરાય તે હેતુથી ગાંધીનગર ખાતે એક દિવસીય રાજ્યસ્તરીય વર્કશોપનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.
આ પરિસંવાદમાં રાજ્ય સરકારના જુદા જુદા વિભાગોમાંથી અંદાજે ૩૫૦ જેટલા ઉચ્ચ અધિકારીઓએ હાજરી આપી હતી. કાર્યક્રમ દરમિયાન સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા મંત્રી ડૉ. પ્રદ્યુમન વાજાએ પોતાના સંબોધનમાં સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, “અનામતની બંધારણીય વ્યવસ્થા મુજબ વિશેષ વર્ગોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવાનું મુખ્ય કામ રોસ્ટર જ કરે છે, આથી રોસ્ટર એ અનામત વ્યવસ્થાનું હૃદય છે.”
રોસ્ટર રજિસ્ટરની જાળવણી અને બંધારણીય હકોનું રક્ષણ
મંત્રીએ પોતાના વક્તવ્યમાં સરકારી ભરતી પ્રક્રિયા દરમિયાન બંધારણીય જોગવાઈઓનું અક્ષરશઃ પાલન કરવા પર વિશેષ ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે, જ્યારે રોસ્ટર પદ્ધતિનો યોગ્ય અને પારદર્શક રીતે અમલ થાય છે ત્યારે જ યોગ્ય અને હકદાર ઉમેદવારોને ન્યાયસંગત તક મળી રહે છે. આ માટે દરેક વિભાગમાં રોસ્ટર રજિસ્ટરની ચોક્કસ જાળવણી, અનામત ક્રમની સાચી નોંધણી અને તેને લગતા પત્રકોમાં વિગતોની નિયમિત ચકાસણી થવી અત્યંત જરૂરી છે.
વર્કશોપમાં ઉપસ્થિત સચિવ અને તેમની ટીમને બિરદાવતા મંત્રીએ ઉમેર્યું હતું કે, રોસ્ટરને લગતી ટેકનિકલ બાબતો અને વહીવટી મુશ્કેલીઓનું નિવારણ લાવવા માટે મુદ્દાવાર માર્ગદર્શન પૂરું પાડવું એ પ્રશંસનીય પગલું છે. આનાથી રાજ્યભરના અધિકારીઓને તેમની કામગીરી વધુ ચોકસાઈથી કરવામાં મદદ મળશે.
દિવ્યાંગ ઉમેદવારો માટે સમાન તક અને નૈતિક જવાબદારી
કાર્યક્રમ દરમિયાન ‘દિવ્યાંગ વ્યક્તિઓનો અધિકાર અધિનિયમ, ૨૦૧૬’ (RPWD Act) ની જોગવાઈઓ પર વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. દિવ્યાંગ ઉમેદવારો માટે અનામત રખાતી જગ્યાઓ માત્ર કાગળ પર ન રહી જાય પરંતુ તેની ઝડપી અને સુવ્યવસ્થિત ભરતી થાય તે બાબતને પ્રાધાન્ય આપવામાં આવ્યું હતું.
દિવ્યાંગતાની વિવિધ કેટેગરીઓ મુજબ પાત્ર ઉમેદવારોની પસંદગી કરવી, ભરતી પ્રક્રિયા દરમિયાન આવતી અડચણો દૂર કરવી અને તેમના માટે અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવું એ બાબતો સમજાવવામાં આવી હતી. અધિકારીઓને ટાંકવામાં આવ્યું હતું કે દિવ્યાંગો માટે અનામત જગ્યાઓ ભરવી એ માત્ર રૂટિન વહીવટી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ સામાજિક ન્યાય અને સમાન તક સુનિશ્ચિત કરવાની આપણી સહિયારી નૈતિક જવાબદારી છે.
GPSC, GSSSB અને GAD દ્વારા ટેકનિકલ અને કાયદાકીય માર્ગદર્શન
સરકારી ભરતીની સ્વાયત્ત સંસ્થાઓ જેવી કે ‘ગુજરાત ગૌણ સેવા પસંદગી મંડળ’ (GSSSB) અને ‘ગુજરાત જાહેર સેવા આયોગ’ (GPSC) ના નિષ્ણાત અધિકારીઓએ પણ વર્કશોપમાં મહત્વપૂર્ણ માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. જ્યારે કોઈ વિભાગ દ્વારા ભરતી માટેનું માંગણાપત્રક (Requisition) તૈયાર કરવામાં આવે, ત્યારે કઈ બાબતોની સાવચેતી રાખવી અને અનામત જગ્યાઓની યોગ્ય ઓળખ કેવી રીતે કરવી તે વિશે વિગતે સમજ આપવામાં આવી હતી.
આ ઉપરાંત, સામાન્ય વહીવટી વિભાગ (GAD) ના અધિકારીઓ દ્વારા ‘વર્ટિકલ’ અને ‘હોરિઝોન્ટલ’ અનામતના જટિલ નિયમો વિશે સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી હતી. જેમાં અનુસૂચિત જાતિ (SC), અનુસૂચિત જનજાતિ (ST), સામાજિક અને શૈક્ષણિક રીતે પછાત વર્ગ (OBC/SEBC), આર્થિક રીતે નબળા વર્ગ (EWS) તેમજ મહિલાઓ, દિવ્યાંગો અને માજી સૈનિકો માટેની અનામત જોગવાઈઓને યોગ્ય રીતે કેવી રીતે લાગુ કરવી તે બાબતો આવરી લેવાઈ હતી.
ડિજિટલાઇઝેશનથી ભરતી પ્રક્રિયા બનશે વધુ સરળ અને ઝડપી
સામાજિક ન્યાય અને અધિકારિતા વિભાગના સચિવ હર્ષદ પટેલે ઉપસ્થિત તમામ અધિકારીઓને આ પ્રક્રિયામાં અંગત રસ લઈને કામ કરવા આહ્વાન કર્યું હતું. તેમણે જણાવ્યું કે કાયદાકીય અને નૈતિક એમ બંને દ્રષ્ટિએ દિવ્યાંગોની ભરતી કરવી એ આપણી પ્રાથમિક ફરજ છે.
આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત સામાન્ય વહીવટ વિભાગના અધિક મુખ્ય સચિવ ડૉ. અંજુ શર્માએ ખુશખબર આપતા જણાવ્યું હતું કે, રોસ્ટર નીતિ અને ભરતી સંબંધિત માંગણાપત્રકની કામગીરીને હવે સંપૂર્ણપણે ઑનલાઇન (Online) કરવાની તજવીજ ચાલી રહી છે. આ સિસ્ટમના ડિજિટલાઇઝેશનથી ભવિષ્યમાં ભરતી તેમજ બઢતી (Promotion) ની તમામ પ્રક્રિયાઓ વધુ પારદર્શક, સરળ અને ઝડપી બની જશે.
અંધ કન્યા પ્રકાશ ગૃહની દીકરીઓની પ્રેરણાદાયી રજૂઆત
આ સેમિનારનો સૌથી ભાવુક અને પ્રેરણાદાયી ક્ષણ એ હતો જ્યારે અમદાવાદના મેમનગર સ્થિત ‘અંધ કન્યા પ્રકાશ ગૃહ’ની દિવ્યાંગ દીકરીઓએ મધુર સ્વરે તાલબદ્ધ પ્રાર્થના રજૂ કરી હતી. પ્રાર્થના બાદ આ દીકરીઓએ અધિકારીઓ સાથે વાતચીત કરતા UPSC પરીક્ષા પાસ કરીને આઈએએસ બનવા તથા અંગ્રેજીના પ્રોફેસર બનવા જેવા પોતાના સપનાઓ શેર કર્યા હતા. દીકરીઓના આ અદ્ભુત આત્મવિશ્વાસને ઉપસ્થિત તમામ અધિકારીઓએ તાળીઓના ગડગડાટ સાથે વધાવી લીધો હતો.
દિવસભર ચાલેલા આ વર્કશોપમાં અધિકારીઓએ પોતાના સંશયો અને પ્રશ્નો રજૂ કરી જીપીએસસી અને જીએડીના અધિકારીઓ પાસેથી સરળ સ્પષ્ટતા મેળવી હતી. કાર્યક્રમનું સમાપન રાષ્ટ્રગાન અને સામાજિક ન્યાયના મજબૂત સંકલ્પ સાથે થયું હતું.
