સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજ બનવા 3 મુખ્ય ન્યાયાધીશોના નામની ભલામણ, જાણો કોણ છે આ ત્રણ જજ
દેશની ન્યાય વ્યવસ્થાને લઈને સોમવાર, 28 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ મહત્વપૂર્ણ સમાચાર સામે આવ્યા છે. સુપ્રીમ કોર્ટના કોલેજિયમે સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજ તરીકે નિમણૂક માટે ત્રણ હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશોના નામ કેન્દ્ર સરકારને મોકલ્યા છે. આ ભલામણમાં ગુજરાત હાઇકોર્ટનાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલ, દિલ્હી હાઇકોર્ટનાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ દેવન્દ્ર કુમાર ઉપાધ્યાય અને તેલંગાણા હાઇકોર્ટનાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ અપારેશ કુમાર સિંહના નામનો સમાવેશ થાય છે.
આ ત્રણેય ન્યાયાધીશોનો લાંબો ન્યાયિક અનુભવ છે અને તેઓ દેશની અલગ-અલગ હાઇકોર્ટમાં મહત્વપૂર્ણ જવાબદારીઓ સંભાળી ચૂક્યા છે. જોકે અહીં એ સમજવું જરૂરી છે કે કોલેજિયમ દ્વારા નામની ભલામણ થવી એ નિમણૂકની પ્રક્રિયાનો એક તબક્કો છે. અંતિમ નિમણૂક સંબંધિત બંધારણીય પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ થાય છે.
ત્રણ હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશોના નામ
સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજની નિમણૂક માટે ભલામણ કરાયેલા ત્રણ નામમાં દેશના મહત્વના હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશો સામેલ છે.
આ યાદીમાં ગુજરાત હાઇકોર્ટનાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલ, દિલ્હી હાઇકોર્ટનાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ ડી.કે. ઉપાધ્યાય અને તેલંગાણા હાઇકોર્ટનાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ અપારેશ કુમાર સિંહનો સમાવેશ થાય છે.
ત્રણેય જજનો કાયદાકીય ક્ષેત્રમાં અનેક દાયકાનો અનુભવ છે. અલગ-અલગ હાઇકોર્ટમાં વકીલ તરીકે કામ કર્યા બાદ તેમણે ન્યાયાધીશ તરીકે જવાબદારી સંભાળી અને ત્યારબાદ મુખ્ય ન્યાયાધીશના પદ સુધી પહોંચ્યા છે.
કોણ છે જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલ?
ગુજરાત હાઇકોર્ટનાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલનું નામ આ ભલામણમાં ખાસ મહત્વ ધરાવે છે. તેઓ મૂળ અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટ સાથે જોડાયેલા રહ્યા છે અને જુલાઈ 2023થી ગુજરાત હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે.
જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલે વર્ષ 1989માં અવધ યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો હતો. ત્યારબાદ ડિસેમ્બર 1990થી તેમણે વકીલ તરીકે કાયદાકીય ક્ષેત્રમાં કામ શરૂ કર્યું હતું. લાંબા સમય સુધી વકીલાત કર્યા બાદ નવેમ્બર 2011માં તેમને અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટના જજ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
હાઇકોર્ટના જજ તરીકેના લાંબા અનુભવ બાદ તેમને ગુજરાત હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. હવે કોલેજિયમની ભલામણ બાદ તેમનું નામ સુપ્રીમ કોર્ટના જજ તરીકે ચર્ચામાં આવ્યું છે.
ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર, જો તેમની સુપ્રીમ કોર્ટમાં નિમણૂક થાય તો તેઓ એપ્રિલ 2031 સુધી સુપ્રીમ કોર્ટમાં સેવા આપી શકે છે. આ રીતે તેમની પાસે સર્વોચ્ચ અદાલતમાં પણ કેટલાક વર્ષો સુધી ન્યાયિક જવાબદારી નિભાવવાનો સમય રહેશે.
જસ્ટિસ અપારેશ કુમાર સિંહનો લાંબો ન્યાયિક અનુભવ
ભલામણ કરાયેલા બીજા નામમાં તેલંગાણા હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ અપારેશ કુમાર સિંહનો સમાવેશ થાય છે. તેમની ન્યાયિક કારકિર્દી પણ અનેક હાઇકોર્ટ સાથે જોડાયેલી રહી છે.
જસ્ટિસ સિંહે દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો હતો અને વર્ષ 1990માં વકીલ તરીકે નોંધણી કરાવી હતી. ત્યારબાદ તેમણે પટના હાઇકોર્ટ અને બાદમાં ઝારખંડ હાઇકોર્ટમાં વકીલાત કરી.
વર્ષ 2012માં તેમને ઝારખંડ હાઇકોર્ટના જજ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા. ન્યાયાધીશ તરીકે કામ કરતી વખતે તેમણે વિવિધ પ્રકારના મહત્વપૂર્ણ કેસોમાં ન્યાયિક જવાબદારી નિભાવી.
તેમની કારકિર્દીમાં એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો ડિસેમ્બર 2022થી ફેબ્રુઆરી 2023 વચ્ચે આવ્યો, જ્યારે તેઓ ઝારખંડ હાઇકોર્ટના કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે રહ્યા હતા.
ત્યારબાદ તેમને ત્રિપુરા હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. તેમણે 17 એપ્રિલ 2023ના રોજ ત્રિપુરા હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે શપથ લીધી હતી.
પછી તેમનું સ્થાનાંતરણ તેલંગાણા હાઇકોર્ટમાં કરવામાં આવ્યું અને 19 જુલાઈ 2025ના રોજ તેમણે તેલંગાણા હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે પદભાર સંભાળ્યો.
આ રીતે જસ્ટિસ અપારેશ કુમાર સિંહે વિવિધ હાઇકોર્ટમાં ન્યાયાધીશ અને મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે જવાબદારી નિભાવી છે.
જસ્ટિસ ડી.કે. ઉપાધ્યાયનું નામ પણ યાદીમાં
સુપ્રીમ કોર્ટમાં નિમણૂક માટે કોલેજિયમ દ્વારા ભલામણ કરવામાં આવેલા ત્રીજા નામમાં દિલ્હી હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ જસ્ટિસ દેવન્દ્ર કુમાર ઉપાધ્યાયનો સમાવેશ થાય છે. તેમને સામાન્ય રીતે ડી.કે. ઉપાધ્યાય તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.
જસ્ટિસ ઉપાધ્યાયે લખનૌ યુનિવર્સિટીમાંથી કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો હતો. મે 1991માં તેમણે વકીલ તરીકે નોંધણી કરાવી હતી. વકીલાતના શરૂઆતના વર્ષોમાં તેમણે વિવિધ કાયદાકીય જવાબદારીઓ સંભાળી હતી.
મે 2007થી નવેમ્બર 2011 સુધી તેઓ ઉત્તર પ્રદેશ સરકારના ચીફ સ્ટેન્ડિંગ કાઉન્સેલ તરીકે પણ રહ્યા હતા. ત્યારબાદ નવેમ્બર 2011માં તેમને ન્યાયાધીશ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા.
તેમની ન્યાયિક કારકિર્દી આગળ વધતી રહી અને જુલાઈ 2023માં તેમને બોમ્બે હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા. ત્યારબાદ તેમનું સ્થાનાંતરણ દિલ્હી હાઇકોર્ટમાં થયું, જ્યાં તેમણે મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે જવાબદારી સંભાળી.
હવે તેમની કારકિર્દીમાં વધુ એક મહત્વપૂર્ણ તબક્કો સામે આવ્યો છે, કારણ કે સુપ્રીમ કોર્ટના જજ તરીકે તેમના નામની ભલામણ કરવામાં આવી છે.
કોલેજિયમ શું કરે છે?
સુપ્રીમ કોર્ટ અને હાઇકોર્ટના જજોની નિમણૂકની પ્રક્રિયામાં કોલેજિયમ વ્યવસ્થા મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે. સુપ્રીમ કોર્ટના વરિષ્ઠ ન્યાયાધીશોનું કોલેજિયમ જજ તરીકે યોગ્ય નામોની ભલામણ કરે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટના જજની નિમણૂક માટે સુપ્રીમ કોર્ટનું કોલેજિયમ નામની ભલામણ કરે છે. ત્યારબાદ આ ભલામણ આગળની બંધારણીય પ્રક્રિયા માટે કેન્દ્ર સરકાર પાસે જાય છે.
એટલે હાલની ઘટનાને સમજતી વખતે ‘ભલામણ’ અને ‘નિમણૂક’ વચ્ચેનો તફાવત સમજવો જરૂરી છે. કોલેજિયમ દ્વારા નામ મોકલવામાં આવ્યા છે, પરંતુ તેનાથી આપમેળે વ્યક્તિ સુપ્રીમ કોર્ટના જજ બની જાય એવું નથી.
સુપ્રીમ કોર્ટ માટે આ ભલામણ કેમ મહત્વપૂર્ણ?
સુપ્રીમ કોર્ટ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત છે. અહીં બંધારણીય મુદ્દાઓથી લઈને દેશભરના વિવિધ કાયદાકીય પ્રશ્નો સુધીના મહત્વપૂર્ણ કેસોની સુનાવણી થાય છે.
આવી સ્થિતિમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં જજ તરીકે નિમણૂક થનાર વ્યક્તિ પાસે કાયદાકીય જ્ઞાન સાથે લાંબો ન્યાયિક અનુભવ હોવો મહત્વપૂર્ણ બને છે. ત્રણેય ભલામણ કરાયેલા જજોએ હાઇકોર્ટમાં લાંબા સમય સુધી સેવા આપી છે અને મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે પણ જવાબદારી સંભાળી છે.
તેથી આ ત્રણ નામો હવે આગળની નિમણૂક પ્રક્રિયામાં મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
ગુજરાત માટે પણ મહત્વપૂર્ણ સમાચાર
જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલનું નામ ભલામણમાં સામેલ થવાથી ગુજરાત હાઇકોર્ટ સાથે જોડાયેલો આ નિર્ણય રાજ્ય માટે પણ નોંધપાત્ર છે. તેઓ જુલાઈ 2023થી ગુજરાત હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે સેવા આપી રહ્યા છે.
હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકેની જવાબદારી બાદ હવે સુપ્રીમ કોર્ટ માટે તેમનું નામ આગળ વધ્યું છે. જો અંતિમ નિમણૂક થાય છે, તો તેઓ દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતમાં ન્યાયાધીશ તરીકે નવી જવાબદારી સંભાળશે.
હવે આગળ શું થશે?
હાલ ત્રણેય નામોની ભલામણ કોલેજિયમ દ્વારા કેન્દ્ર સરકારને કરવામાં આવી છે. હવે આગળની પ્રક્રિયામાં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી જરૂરી કાર્યવાહી થશે અને ત્યારબાદ નિમણૂક અંગેની બંધારણીય પ્રક્રિયા આગળ વધશે.
સુપ્રીમ કોર્ટની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર કોલેજિયમના નિર્ણયો અને સંબંધિત નિવેદનો અલગથી પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે. સપ્ટેમ્બર 2026માં પણ વિવિધ હાઇકોર્ટમાં જજોની નિમણૂક અને અન્ય ન્યાયિક બાબતો અંગે કોલેજિયમના નિર્ણયો જાહેર થયા છે.
આ સમગ્ર પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ ત્રણેય જજોની સુપ્રીમ કોર્ટમાં નિમણૂક અંગે અંતિમ સ્થિતિ સ્પષ્ટ થશે.
ત્રણ નામ, ત્રણ લાંબી ન્યાયિક સફર
સુપ્રીમ કોર્ટના જજ તરીકે ભલામણ કરાયેલા જસ્ટિસ સુનિતા અગ્રવાલ, જસ્ટિસ ડી.કે. ઉપાધ્યાય અને જસ્ટિસ અપારેશ કુમાર સિંહ ત્રણેયની ન્યાયિક સફર લાંબી રહી છે. ત્રણેયે વકીલ તરીકે શરૂઆત કરી, હાઇકોર્ટમાં જજ તરીકે જવાબદારી સંભાળી અને ત્યારબાદ અલગ-અલગ હાઇકોર્ટના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે સેવા આપી.
હવે તેમની કારકિર્દીનો આગામી તબક્કો સુપ્રીમ કોર્ટ સાથે જોડાઈ શકે છે. જોકે અંતિમ નિર્ણય અને નિમણૂકની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ તેઓ સુપ્રીમ કોર્ટના જજ તરીકે સત્તાવાર રીતે કાર્યભાર સંભાળશે.
આથી 28 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ થયેલી આ કોલેજિયમ ભલામણ દેશની ન્યાયિક વ્યવસ્થામાં એક મહત્વપૂર્ણ વિકાસ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
