SIR પછી મતદાર યાદીમાં માત્ર એક જ નામ બાકી? બેલા એસ્ટેટના 727 નામ અંગે રાહુલ ગાંધીનો મોટો દાવો
દિલ્હીની મતદાર યાદીના સ્પેશિયલ ઇન્ટેન્સિવ રિવિઝન (SIR)ને લઈને રાજકીય ચર્ચા ફરી તેજ બની છે. લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ સોમવારે યમુના કિનારે આવેલા બેલા એસ્ટેટ વિસ્તારની મુલાકાત લઈને ચૂંટણી પંચની પ્રક્રિયા પર સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. રાહુલ ગાંધીએ દાવો કર્યો કે બેલા એસ્ટેટમાં રહેતા 728 લોકોમાંથી SIR બાદ ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદીમાં માત્ર એક જ નામ બાકી રહ્યું છે, જ્યારે અન્ય 727 નામ હટાવી દેવામાં આવ્યા છે.
રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર એક વીડિયો પણ શેર કર્યો હતો, જેમાં તેઓ સ્થાનિક SDM સાથે વાત કરતા જોવા મળે છે. તેમણે આ મામલાને લઈને ચૂંટણી પંચ અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર પર સવાલ ઉઠાવ્યા અને આરોપ લગાવ્યો કે આ પ્રક્રિયાના કારણે લાંબા સમયથી ત્યાં રહેતા લોકોના મતાધિકાર પર અસર પડી છે.
જોકે, અહીં એક મહત્વની બાબત સમજવી જરૂરી છે. હાલમાં ચર્ચામાં આવેલી યાદી ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી છે. એટલે કે તેમાં નામ ન હોવું અંતિમ રીતે મતદાર યાદીમાંથી નામ કાયમી રીતે કાઢી નાખવામાં આવ્યું હોવાનો અર્થ નથી. દિલ્હી CEOની સત્તાવાર વેબસાઇટ પર ડ્રાફ્ટ યાદી ઉપરાંત નામ ન મળનારા મતદારો માટે દાવા અને વાંધા નોંધાવવાની પ્રક્રિયા પણ ઉપલબ્ધ છે.
બેલા એસ્ટેટમાં શું થયું? રાહુલ ગાંધીનો દાવો શું છે?
રાહુલ ગાંધીના જણાવ્યા અનુસાર, બેલા એસ્ટેટમાં 728 લોકો રહે છે અને તેઓ ઘણા વર્ષોથી આ વિસ્તારમાં વસવાટ કરી રહ્યા છે. તેમણે દાવો કર્યો કે આ લોકોમાંથી 727ના નામ SIR બાદ મતદાર યાદીમાં જોવા મળતા નથી અને માત્ર એક વ્યક્તિનું નામ બાકી રહ્યું છે. તેમણે વધુમાં કહ્યું કે આ લોકો અગાઉ 2024ની લોકસભા ચૂંટણી અને 2025ની દિલ્હી વિધાનસભા ચૂંટણીમાં મતદાન કરી ચૂક્યા છે.
રાહુલ ગાંધીએ એવો પણ સવાલ ઉઠાવ્યો કે ઘર ન હોવું અને મતદાનના અધિકાર વચ્ચે સીધો સંબંધ ન હોવો જોઈએ. તેમણે પોતાના નિવેદનમાં મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર દ્વારા બેઘર લોકો માટે ‘હાઉસ નંબર 0’ જેવી વ્યવસ્થાનો ઉલ્લેખ કર્યો અને કહ્યું કે બેલા એસ્ટેટના રહેવાસીઓ સાથે પણ આ દૃષ્ટિકોણથી વ્યવહાર થવો જોઈએ.
બેલા એસ્ટેટનો આ મુદ્દો અગાઉથી પણ ચર્ચામાં હતો. સપ્ટેમ્બરની શરૂઆતમાં પ્રકાશિત અહેવાલોમાં જણાવાયું હતું કે આ વિસ્તારમાં આવતા એક પોલિંગ પાર્ટમાં 729 નોંધાયેલા મતદારોમાંથી 728ના નામ 31 ઓગસ્ટે પ્રકાશિત થયેલી ડ્રાફ્ટ SIR યાદીમાં જોવા મળ્યા નહોતા. રહેવાસીઓએ દાવો કર્યો હતો કે BLO દ્વારા તેમના ફોર્મ લેવામાં આવ્યા હોવા છતાં તેઓ ડ્રાફ્ટ યાદીમાં સામેલ થયા નથી.
દિલ્હીમાં 33 લાખથી વધુ મતદારોને નોટિસ કેમ?
બેલા એસ્ટેટનો મુદ્દો દિલ્હીમાં ચાલી રહેલી મોટી SIR પ્રક્રિયાનો એક ભાગ છે. 31 ઓગસ્ટે દિલ્હીની ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી જાહેર કરવામાં આવી હતી. ત્યારબાદ લાખો મતદારોના રેકોર્ડની ચકાસણી કરવામાં આવી રહી છે. દિલ્હી CEOની સત્તાવાર વેબસાઇટ અનુસાર, જે પાત્ર મતદારનું નામ ડ્રાફ્ટ યાદીમાં નથી, તે દાવા અને વાંધાની પ્રક્રિયા દરમિયાન Form-6 દ્વારા નામ સામેલ કરાવવા માટે અરજી કરી શકે છે.
આ પ્રક્રિયા દરમિયાન આશરે 33.13 લાખ મતદારોને તેમના દસ્તાવેજો અથવા અગાઉની મતદાર યાદી સાથે સંબંધિત વિસંગતતાઓ અંગે નોટિસ આપવામાં આવી છે. ઘણા કેસોમાં વર્તમાન વિગતોનો 2002ની અગાઉની SIR મતદાર યાદી સાથે મેળ બેસ્યો નથી. જોકે, નોટિસ મળવી એટલે નામ કાયમી રીતે કાઢી નાખવામાં આવ્યું છે એવું નથી. નોટિસનો હેતુ મતદારની પાત્રતા અને વિગતોની ચકાસણી કરવાનો પણ છે.
અહેવાલો અનુસાર, કેટલાક મતદારોના નામ ‘નો મેપિંગ’ અથવા ‘લોજિકલ ડિસ્ક્રેપન્સી’ જેવી શ્રેણીમાં આવ્યા છે. આવા કિસ્સામાં મતદારોને જરૂરી દસ્તાવેજો રજૂ કરીને પોતાની વિગતો ચકાસાવવાની તક આપવામાં આવી રહી છે. દિલ્હી CEOએ SIR સાથે જોડાયેલી નોટિસોની યાદી અને દાવા-વાંધાની માહિતી પણ જાહેર કરી છે.
यमुना किनारे बेला एस्टेट में 728 लोग रहते हैं। SIR के बाद वोटर लिस्ट में सिर्फ़ एक नाम बचा – बाकी 727 नाम काट दिए गए।
ये लोग दशकों से यहाँ रह रहे हैं। 2024 के लोकसभा चुनाव और 2025 के दिल्ली चुनावों में वोट डाल चुके हैं। 2023 में इनके घर तोड़ दिए गए थे – पर ये कहीं नहीं गए, यहीं हैं।
आज मैं इनकी झुग्गी में गया और सीधे इन्हीं से सुना कि चुनाव आयोग ने इनके साथ क्या किया है।
SDM से फ़ोन पर मैंने यही कहा – मकान होने या न होने का वोट के अधिकार से कोई रिश्ता नहीं है। ख़ुद CEC ज्ञानेश कुमार कह चुके हैं कि “हाउस नंबर 0” बेघरों के लिए है। फिर भी 727 लोगों का नाम काट दिया गया।
यह SIR नहीं – यह वोट चोरी का तरीक़ा है। जिनके पास पहले ही सबसे कम है, उनसे उनकी इकलौती ताक़त छीनी जा रही है।
ज्ञानेश कुमार तो जाएँगे। पर जिस सिस्टम ने उनसे यह करवाया, उसका हिसाब भी होगा।
#VoteChori
— Rahul Gandhi (@RahulGandhi) September 28, 2026
હવે આગળ શું થશે? અંતિમ યાદી 4 ડિસેમ્બરે
દિલ્હી SIRની પ્રક્રિયામાં મતદારોને પોતાની સ્થિતિ અંગે દાવો અથવા વાંધો નોંધાવવા માટે વધુ સમય આપવામાં આવ્યો છે. ચૂંટણી પંચે તાજેતરમાં સમયમર્યાદામાં ફરી ફેરફાર કરીને દાવા અને વાંધા રજૂ કરવાની અંતિમ તારીખ 30 ઓક્ટોબર કરી છે. નોટિસ, દાવા અને વાંધાઓના નિકાલ માટે 30 નવેમ્બર સુધીનો સમય રાખવામાં આવ્યો છે. ત્યારબાદ અંતિમ મતદાર યાદી 4 ડિસેમ્બરે જાહેર થવાની છે.
આથી બેલા એસ્ટેટમાં 727 નામ અંગેનો વિવાદ હાલમાં ડ્રાફ્ટ મતદાર યાદી અને તેની ચકાસણી સાથે જોડાયેલો છે. રાહુલ ગાંધીએ આ ઘટનાને ચૂંટણી પંચની કામગીરી સામે ગંભીર આરોપ તરીકે રજૂ કરી છે, જ્યારે SIRની સત્તાવાર પ્રક્રિયામાં ડ્રાફ્ટ યાદી બાદ દાવા અને વાંધા માટેની વ્યવસ્થા ચાલુ છે.
