શું દરરોજ રીસ્ટાર્ટ કરવાથી રાઉટર બગડી જાય છે? જાણો નિષ્ણાતોનો અભિપ્રાય
આજના ડિજિટલ યુગમાં Wi-Fi રાઉટર આપણા ઘર અને ઓફિસનો સૌથી મહત્વનો ભાગ બની ગયું છે. સવારે આંખ ખૂલવાથી લઈને રાત્રે સૂવા સુધી, આપણું તમામ કામ આ ઇન્ટરનેટ કનેક્શન પર ટકેલું હોય છે. પરંતુ ઘણીવાર તમે અનુભવ્યું હશે કે થોડા દિવસો સુધી સતત ચાલ્યા પછી ઇન્ટરનેટની સ્પીડ ધીમી પડી જાય છે અથવા ઉપકરણો વારંવાર ડિસ્કનેક્ટ થવા લાગે છે. આવા સમયે સૌથી પહેલો ઉપાય જે મગજમાં આવે છે, તે છે—રાઉટરને રીસ્ટાર્ટ કરવું.
પરંતુ, શું દરરોજ રાઉટરને બંધ કરીને ચાલુ કરવું એ એક સારી આદત છે? અથવા શું તે રાઉટરનું આયુષ્ય ઘટાડી શકે છે? ચાલો, આજે આ તકનીકી ગૂંચવણને ઉકેલીએ અને જાણીએ કે રાઉટર સાથે કેવું વર્તન રાખવું જોઈએ.
રાઉટર ખરેખર શું છે?
તેને એક નાના કમ્પ્યુટર તરીકે સમજો. જે રીતે તમારું લેપટોપ કે સ્માર્ટફોન સતત કામ કરવાને કારણે ‘થાકી’ જાય છે અને તેની કામગીરી ધીમી થઈ જાય છે, તેવું જ રાઉટર સાથે પણ થાય છે. રાઉટરનું કામ ડેટા પેકેટ્સને એક જગ્યાએથી બીજી જગ્યાએ સતત મોકલવાનું છે. આ પ્રક્રિયામાં તેની RAM (મેમરી)માં ઘણો બધો કેશ (Cache) અને નકામો ડેટા જમા થઈ જાય છે. જ્યારે આ મેમરી ભરાઈ જાય છે, ત્યારે રાઉટરને પ્રોસેસ કરવામાં સમય લાગે છે, જેને આપણે ઇન્ટરનેટની સુસ્તી તરીકે અનુભવીએ છીએ.
શું દરરોજ રીસ્ટાર્ટ કરવું ફાયદાકારક છે?
સીધો જવાબ છે—ના. મોટાભાગના આધુનિક રાઉટર એવી રીતે બનાવવામાં આવ્યા છે કે તે કોઈપણ સમસ્યા વિના ઘણા અઠવાડિયા સુધી સતત કામ કરી શકે. જો તમે દરરોજ રાઉટર બંધ કરો છો, તો તમે તેને વારંવાર હાર્ડવેર ‘શોક’ આપી રહ્યા છો.
જોકે, કેટલીક પરિસ્થિતિઓમાં દરરોજ રીસ્ટાર્ટ કરવું મદદરૂપ થઈ શકે છે, જેમ કે:
-
જો તમારું રાઉટર ખૂબ જૂનું હોય અથવા તેની RAM ખૂબ ઓછી હોય.
-
જો તમારા ઘરમાં ઘણા બધા ઉપકરણો (જેમ કે સ્માર્ટ ટીવી, ફોન, લેપટોપ) એકસાથે રાઉટર સાથે જોડાયેલા રહેતા હોય.
-
જો તમે રાઉટરને એવી જગ્યાએ રાખ્યું હોય જ્યાં વેન્ટિલેશન (હવા)નો અભાવ હોય, જેથી તે જલ્દી ગરમ થઈ જાય છે.
તો, સાચી રીત શું છે?
તો, સાચી રીત શું છે?તકનીકી નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે દરરોજ નહીં, પરંતુ અઠવાડિયામાં એકવાર રાઉટરને રીસ્ટાર્ટ કરવું એ સૌથી શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
રીસ્ટાર્ટ કરવાની સાચી રીત પણ મહત્વની છે. ફક્ત સ્વિચ બંધ કરીને તરત ચાલુ ન કરો. પ્લગ કાઢો, ઓછામાં ઓછી 30 સેકન્ડથી 1 મિનિટ સુધી રાહ જુઓ અને પછી ફરીથી પ્લગ ઇન કરો. આ સમય રાઉટરની અંદરની ઇલેક્ટ્રિકલ મેમરીને સંપૂર્ણપણે સાફ (Clear) કરવા માટે જરૂરી છે. આનાથી રાઉટરની ‘મેમરી ડમ્પ’ થઈ જાય છે અને તે એકદમ નવા ઉપકરણની જેમ કામ કરવાનું શરૂ કરે છે.
ક્યારે તરત જ રીસ્ટાર્ટ કરવું જોઈએ?
દરરોજનો નિયમ ન રાખો, પરંતુ આ પરિસ્થિતિઓમાં રાઉટરને તરત જ રીસ્ટાર્ટ કરી લેવું જોઈએ:
-
સ્પીડમાં અચાનક ઘટાડો: જો તમારી ઇન્ટરનેટની સ્પીડ સામાન્ય રીતે 100 Mbps રહેતી હોય, અને તે અચાનક 5-10 Mbps પર આવી ગઈ હોય.
-
ઉપકરણ કનેક્ટ ન થવું: જો તમારું Wi-Fi દેખાઈ રહ્યું છે, પરંતુ કોઈ પણ ફોન કે લેપટોપ તેની સાથે કનેક્ટ થઈ શકતું નથી.
-
નેટવર્ક ડ્રોપ થવું: જો ઇન્ટરનેટ વારંવાર આવી-જઈ રહ્યું હોય, તો આ રાઉટરની અંદરની કોઈ પ્રક્રિયા ફસાઈ ગઈ હોવાનો સંકેત છે.
-
ફર્મવેર અપડેટ પછી: જો રાઉટરમાં કોઈ નવું સોફ્ટવેર અપડેટ થયું હોય, તો તેને રીસ્ટાર્ટ કરવું અનિવાર્ય છે.
સ્માર્ટ રીત: ‘ઓટો-રીબૂટ’ ફીચરનો ઉપયોગ કરો
આજકાલ બજારમાં આવતા મોટાભાગના નવા અને સારા રાઉટર્સ (જેમ કે TP-Link, ASUS, Netgear)માં ‘Scheduled Reboot’ અથવા ‘Auto Restart’નું ફીચર આવે છે.
તમે રાઉટરની સેટિંગ્સમાં જઈને તેને કોન્ફિગર કરી શકો છો. તમે સમય સેટ કરી શકો છો, જેમ કે રાત્રે 3 વાગ્યે. આનાથી રાઉટર આપમેળે તે સમયે બંધ થઈને ચાલુ થઈ જશે, જ્યારે તમે સૂતા હશો. આનાથી તમારું ઇન્ટરનેટ કનેક્શન દિવસભર માટે એકદમ ફ્રેશ રહેશે અને તમારે રાઉટર પર ધ્યાન આપવાની જરૂર પણ નહીં પડે.
રાઉટર એવી કોઈ વસ્તુ નથી જેને દરરોજ ‘આરામ’ની જરૂર હોય. તેને વારંવાર પાવરથી કાપવાને બદલે, તેને કોઈ ઠંડી અને ખુલ્લી જગ્યાએ રાખો જ્યાં હવા અવરજવર કરતી હોય. ધૂળથી બચાવો અને તેને હંમેશા અપ-ટૂ-ડેટ રાખો. જો તમે અઠવાડિયામાં એકવાર રીસ્ટાર્ટ કરવાનો નિયમ બનાવી લો, તો તમારું રાઉટર વર્ષો સુધી કોઈપણ મુશ્કેલી વિના તમને ઉત્તમ સ્પીડ આપતું રહેશે.
પ્રો ટીપ: જો વારંવાર રીસ્ટાર્ટ કરવા છતાં ઇન્ટરનેટની સમસ્યા રહેતી હોય, તો બની શકે છે કે સમસ્યા તમારા કેબલમાં હોય અથવા તમારું રાઉટર હવે નિવૃત્તિની ઉંમરે પહોંચી ગયું હોય. આવા સમયે નવું રાઉટર ખરીદવું એ જ એકમાત્ર શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ છે.
