બજેટ પછી સિગારેટ કંપનીઓની ચાંદી: ટેક્સ વધ્યો પણ શેરના ભાવ ઉછળ્યા, આ છે તેજી પાછળના 5 કારણો
બજેટ અથવા સરકારી નીતિઓમાં ટેક્સ વધારાની જાહેરાત બાદ સામાન્ય રીતે સંબંધિત ક્ષેત્રના શેરોમાં ઘટાડો જોવા મળતો હોય છે, પરંતુ સિગારેટ કંપનીઓના કિસ્સામાં ચિત્ર તદ્દન અલગ જોવા મળ્યું છે. 6 ફેબ્રુઆરી 2026 ના રોજ ભારતીય શેરબજારમાં આઈટીસી (ITC), ગોડફ્રે ફિલિપ્સ અને વીએસટી ઇન્ડસ્ટ્રીઝ જેવી અગ્રણી સિગારેટ કંપનીઓના શેરમાં 11 ટકા સુધીનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. ટેક્સમાં વધારો થયો હોવા છતાં રોકાણકારોએ આ કંપનીઓ પર જે રીતે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે, તેણે બજારના વિશ્લેષકોને પણ ચોંકાવી દીધા છે. આ તેજી પાછળના કારણો માત્ર આંકડાકીય નથી, પરંતુ તે કંપનીઓની ભાવ વધારવાની ક્ષમતા અને બજારની સ્થિતિ સાથે ઊંડાણપૂર્વક જોડાયેલા છે.
ટેક્સ વધારા છતાં શેરોમાં તેજીનું મુખ્ય કારણ
સામાન્ય રીતે જ્યારે સરકાર સિગારેટ પર નેશનલ કેલમિટી કન્ટીજન્ટ ડ્યુટી (NCCD) અથવા જીએસટી (GST) માં વધારો કરે છે, ત્યારે બજારમાં એવી અપેક્ષા હોય છે કે તેની નકારાત્મક અસર કંપનીના નફા પર પડશે. જોકે, આ વખતે ટેક્સમાં જે વધારો કરવામાં આવ્યો છે તે બજારની ધારણા કરતા ઘણો ઓછો અથવા મર્યાદિત રહ્યો છે. રોકાણકારોને ડર હતો કે સરકાર ટેક્સમાં મોટો વધારો કરશે, પરંતુ વાસ્તવિક વધારો અપેક્ષા કરતા ઓછો હોવાથી બજારમાં ‘રિલીફ રેલી’ (રાહતની તેજી) જોવા મળી છે. આ અનિશ્ચિતતા દૂર થતાની સાથે જ રોકાણકારોએ આક્રમક ખરીદી શરૂ કરી છે, જેના કારણે શેરના ભાવમાં 11% સુધીનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
સિગારેટ કંપનીઓની પ્રાઇસિંગ પાવર (ભાવ વધારવાની ક્ષમતા)
સિગારેટ ઉદ્યોગની સૌથી મોટી તાકાત તેની ‘પ્રાઇસિંગ પાવર’ છે. સિગારેટ એક એવી પ્રોડક્ટ છે જેની માંગ મોટે ભાગે અસ્થિતિસ્થાપક (Inelastic) હોય છે, એટલે કે ભાવ વધવા છતાં તેના વપરાશમાં બહુ મોટો ઘટાડો થતો નથી. કંપનીઓ ટેક્સના વધારાનો બોજ ખૂબ જ સરળતાથી ગ્રાહકો પર પાસ કરી શકે છે. જો સરકાર ટેક્સમાં 2-3 ટકાનો વધારો કરે, તો કંપનીઓ પ્રોડક્ટના ભાવમાં 5 ટકાનો વધારો કરીને પોતાનો પ્રોફિટ માર્જિન જાળવી રાખે છે અથવા તો તેમાં વધારો પણ કરે છે. રોકાણકારો જાણે છે કે ટેક્સ વધારાથી કંપનીના નફાને કોઈ લાંબાગાળાનું નુકસાન થવાનું નથી, જે તેમના ભરોસાને મજબૂત બનાવે છે.
ગેરકાયદેસર સિગારેટ બજાર પર નિયંત્રણની અસર
સરકાર જ્યારે ટેક્સમાં સ્થિરતા જાળવે છે અથવા અપેક્ષિત મર્યાદામાં વધારો કરે છે, ત્યારે તેનો સીધો ફાયદો સંગઠિત ક્ષેત્રની કંપનીઓને થાય છે. જો ટેક્સ ખૂબ વધારે વધારવામાં આવે, તો બજારમાં ગેરકાયદેસર અને સ્મગલિંગ કરેલી સિગારેટોનું પ્રમાણ વધી જાય છે, જે આઈટીસી જેવી કાયદેસરની કંપનીઓના બિઝનેસને નુકસાન પહોંચાડે છે. હાલની નીતિ મુજબ ટેક્સ માળખું એવું રાખવામાં આવ્યું છે કે ગેરકાયદેસર બજારને પ્રોત્સાહન ન મળે. આનાથી સંગઠિત કંપનીઓનો માર્કેટ શેર સુરક્ષિત રહે છે. રોકાણકારો આ સ્થિરતાને કંપનીના ભાવિ વિકાસ માટે સકારાત્મક ગણી રહ્યા છે.
ડિવિડન્ડ અને મજબૂત કેશ ફ્લોનું આકર્ષણ
સિગારેટ બનાવતી કંપનીઓ, ખાસ કરીને આઈટીસી (ITC), તેમના મજબૂત રોકડ પ્રવાહ (Cash Flow) અને આકર્ષક ડિવિડન્ડ પેઆઉટ માટે જાણીતી છે. જ્યારે બજારમાં અન્ય ક્ષેત્રોમાં અસ્થિરતા હોય છે, ત્યારે રોકાણકારો સિગારેટ જેવા રક્ષણાત્મક (Defensive) શેરો તરફ વળે છે. આ કંપનીઓ પાસે દેવું ઘણું ઓછું હોય છે અને નફાકારકતા ઊંચી હોય છે. 6 ફેબ્રુઆરીના રોજ જોવા મળેલી તેજીમાં સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FIIs અને DIIs) એ પણ મોટું યોગદાન આપ્યું છે, કારણ કે તેઓ આ શેરોને સુરક્ષિત રોકાણ અને નિયમિત આવકના સ્ત્રોત તરીકે જુએ છે.
વિશ્લેષકોનો મત અને ભાવિ ટાર્ગેટ
બજારના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સિગારેટ શેરોમાં આવેલી આ તેજી ટૂંકા ગાળાની નથી. ટેક્સની અનિશ્ચિતતા દૂર થયા પછી હવે કંપનીઓ તેમના બિઝનેસ વિસ્તરણ અને અન્ય સેગમેન્ટ્સ (જેમ કે FMCG અને હોટેલ્સ) પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી શકશે. બ્રોકરેજ હાઉસિસ દ્વારા આ શેરો માટેના ટાર્ગેટ પ્રાઈસમાં પણ વધારો કરવામાં આવ્યો છે. જોકે, રોકાણકારોએ એ પણ ધ્યાનમાં રાખવું જોઈએ કે ભવિષ્યમાં સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત કડક નિયમો અથવા એન્ટી-ટોબેકો પોલિસીમાં કોઈ ફેરફાર આવે તો તેની અસર ફરીથી ભાવ પર પડી શકે છે. હાલના તબક્કે, ટેક્સના આંચકાને પચાવીને શેરોએ જે રીતે રિકવરી બતાવી છે તે રોકાણકારોના અતૂટ વિશ્વાસનું પ્રતીક છે.
