“અમેરિકા-કેનેડાનો ક્રેઝ ઘટ્યો”: વિદેશ અભ્યાસ માટે હવે આ દેશો છે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની હોટ ફેવરિટ પસંદ.
૧૫ માર્ચ, ૨૦૨૬ના રોજ વિદેશ જઈને ભણવાનું સપનું જોતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની પસંદગીમાં મોટો આંતરપ્રવાહ જોવા મળી રહ્યો છે. વર્ષોથી અમેરિકા અને કેનેડા જેવી પરંપરાગત પસંદગી ધરાવતા વિદ્યાર્થીઓ હવે આર્થિક વ્યવહારિકતા અને ઉજ્જવળ કારકિર્દીના સમન્વય માટે નવા દેશો તરફ નજર દોડાવી રહ્યા છે.
વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવીને કારકિર્દી બનાવવાનું સપનું જોતા ભારતીય વિદ્યાર્થીઓના અભિગમમાં ૨૦૨૬માં મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. અગાઉ માત્ર અમેરિકા, કેનેડા, બ્રિટન અને ઓસ્ટ્રેલિયાની જ વિચારણા કરતા વિદ્યાર્થીઓ હવે જર્મની, સ્પેન, સિંગાપોર, યુએઈ અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા ઉભરતા શિક્ષણ કેન્દ્રો તરફ આકર્ષાયા છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રની અગ્રણી કંપની ‘એક્સિલો ફિનસર્વ’ના તાજેતરના રિપોર્ટમાં આ ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે.
કેમ બદલાઈ રહી છે પસંદગી?
આ ફેરફાર પાછળ માત્ર આર્થિક કારણો જ નહીં, પરંતુ સુરક્ષા અને વ્યવહારિકતા પણ જવાબદાર છે. રિપોર્ટ અનુસાર, વિદ્યાર્થીઓ હવે ‘વળતરની દ્રષ્ટિએ’ (Return on Investment) વધુ ગંભીર બન્યા છે.
-
ઓછો અભ્યાસ ખર્ચ: જર્મની અને સ્પેન જેવા દેશોમાં શિક્ષણનો વાર્ષિક ખર્ચ અંદાજે ₹૧૮ થી ₹૪૦ લાખ છે, જ્યારે યુકે અને અમેરિકામાં આ આંકડો ₹૬૦ થી ₹૯૦ લાખ સુધી પહોંચી જાય છે.
-
ઝડપી રોજગારી: જર્મની અને સ્પેનમાં અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યા બાદ ૬ થી ૯ મહિનામાં નોકરી મળી જાય છે, જ્યારે પરંપરાગત દેશોમાં આ સમયગાળો ૧૨ થી ૧૫ મહિનાનો હોઈ શકે છે.
-
સરળ વિઝા પ્રક્રિયા: કેનેડા અને યુકેમાં તાજેતરમાં કડક કરાયેલા વિઝા નિયમોને કારણે વિદ્યાર્થીઓ હવે ન્યુઝીલેન્ડ અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોને વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે જ્યાં પ્રક્રિયા વધુ પારદર્શક છે.
STEM અભ્યાસક્રમોમાં તેજી
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, એન્જિનિયરિંગ અને ગણિત (STEM) સંબંધિત અનુસ્નાતક અભ્યાસક્રમો માટે જર્મની સૌથી મજબૂત હબ તરીકે ઉભરી આવ્યું છે. એક્સિલો ફિનસર્વના ચીફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર શ્વેતા ગુરુએ જણાવ્યું કે, “આજે ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ વધુ વ્યવહારુ બન્યા છે. તેઓ માત્ર યુનિવર્સિટીનું નામ નથી જોતા, પરંતુ ભણ્યા પછી તે દેશમાં નોકરીની સુરક્ષા અને જીવન ધોરણને વધુ મહત્વ આપી રહ્યા છે.”
આર્થિક સમીકરણ: ખર્ચ વિરુદ્ધ કમાણી
પરંપરાગત દેશોની સરખામણીએ આ નવા દેશોમાં પ્રારંભિક પગાર ભલે ઓછો દેખાતો હોય (અંદાજે ₹૨૫ થી ₹૪૫ લાખ વાર્ષિક), પરંતુ ત્યાં રહેવાનો ખર્ચ (Cost of Living) પણ નોંધપાત્ર રીતે ઓછો છે. આનાથી વિદ્યાર્થીઓ પોતાની એજ્યુકેશન લોન ઝડપથી ચૂકવી શકે છે. ૨૦૨૩ થી ૨૦૨૫ વચ્ચે યુરોપના આ નવા શિક્ષણ કેન્દ્રોએ ભારતીય વિદ્યાર્થીઓની સંખ્યામાં ૨૦% થી ૩૦% ની વૃદ્ધિ નોંધાવી છે.
વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા અને જીવનશૈલી
તાજેતરના વર્ષોમાં અમેરિકા અને બ્રિટનમાં વધેલા રંગભેદ અને આર્થિક અસ્થિરતાના કિસ્સાઓએ પણ વિદ્યાર્થીઓને નવો વિચાર કરવા મજબૂર કર્યા છે. સ્પેન અને જર્મની જેવા દેશોમાં વિદ્યાર્થીઓની સુરક્ષા અને સાંસ્કૃતિક સ્વીકાર્યતા વધુ હોવાથી વાલીઓ પણ હવે આ દેશો માટે લીલી ઝંડી આપી રહ્યા છે.
વિદેશ અભ્યાસનું બજાર હવે માત્ર પશ્ચિમના ગણ્યા-ગાંઠ્યા દેશો પૂરતું સીમિત રહ્યું નથી. જો તમે પણ વિદેશ જવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો માત્ર ડિગ્રીના મોહમાં ન પડીને આર્થિક પાસાં, વિઝાની સરળતા અને નોકરીની તકોનું તલસ્પર્શી વિશ્લેષણ કરવું અનિવાર્ય છે.
