૮ મે ૨૦૨૬: ટાટા ગ્રુપ માટે મોટો દિવસ, નોએલ ટાટાના વિરોધ વચ્ચે IPO પર મંથન શરૂ.
ટાટા ગ્રુપના ઈતિહાસમાં આજનો દિવસ અત્યંત મહત્વનો સાબિત થઈ શકે છે. ગ્રુપની હોલ્ડિંગ કંપની ‘ટાટા સન્સ’ના ભવિષ્યને લઈને આજે ટાટા ટ્રસ્ટની હાઈ-પ્રોફાઈલ બેઠક મળવા જઈ રહી છે. આ બેઠકમાં લેવાનાર નિર્ણય માત્ર ટાટા ગ્રુપ જ નહીં, પરંતુ ભારતીય શેરબજારના ઈતિહાસની સૌથી મોટી ઘટના બની શકે છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના કડક નિયમો અને આંતરિક મતભેદો વચ્ચે ટાટા સન્સના IPO (ઈનિશિયલ પબ્લિક ઓફરિંગ) પર સૌની નજર ટકેલી છે.
RBI ના નવા નિયમોનું દબાણ
ટાટા સન્સ માટે સૌથી મોટો પડકાર રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ની નવી માર્ગદર્શિકા છે. ૧ જુલાઈ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવનારા નિયમો હેઠળ, જે NBFC (નોન-બેંકિંગ ફાઇનાન્શિયલ કંપની) નો સંપત્તિ આધાર ₹૧ લાખ કરોડથી વધુ હોય, તેમને ‘અપર લેયર’ NBFC તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવશે. ટાટા સન્સ આ દાયરામાં આવતી હોવાથી, તેને શેરબજારમાં લિસ્ટ કરાવવું કાયદાકીય રીતે ફરજિયાત બને છે. અગાઉ ૨૦૨૨ માં પણ કંપનીએ પોતાના દેવાનું પુનર્ગઠન કરીને લિસ્ટિંગ ટાળ્યું હતું, પરંતુ આ વખતે RBI કોઈ પણ પ્રકારની મુક્તિ આપવાના મૂડમાં હોય તેવું જણાતું નથી.
ટાટા પરિવારમાં આંતરિક મતભેદ
રિપોર્ટ્સ અનુસાર, લિસ્ટિંગના મુદ્દે ટાટા પરિવાર અને ટ્રસ્ટીઓ વચ્ચે બે ફાંટા જોવા મળી રહ્યા છે. કેટલાક ટ્રસ્ટીઓ માને છે કે લિસ્ટિંગથી કંપનીમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે અને રોકાણકારોનો વિશ્વાસ વધશે. જોકે, નોએલ ટાટા આ લિસ્ટિંગનો સખત વિરોધ કરી રહ્યા હોવાનું ચર્ચાઈ રહ્યું છે. તેમનો તર્ક છે કે ખાનગી કંપની તરીકે રહેવાથી નિર્ણય લેવામાં સ્વાયત્તતા જળવાઈ રહે છે, જે લિસ્ટિંગ પછી જોખમાઈ શકે છે.
શાપૂરજી પલોનજી ગ્રુપને મોટો ફાયદો
જો ટાટા સન્સ લિસ્ટ થાય છે, તો તેનો સૌથી સીધો અને મોટો ફાયદો શાપૂરજી પલોનજી (SP) ગ્રુપને થશે. SP ગ્રુપ ટાટા સન્સમાં ૧૮.૪% હિસ્સો ધરાવે છે. હાલમાં આ શેર ‘ઈલિક્વિડ’ (જેને સરળતાથી વેચી ન શકાય) છે. લિસ્ટિંગ પછી આ હિસ્સાનું વાસ્તવિક બજાર મૂલ્ય અબજો ડોલરમાં અંકાશે, જેનો ઉપયોગ મિસ્ત્રી પરિવાર તેમનું મોટું દેવું ચૂકવવા માટે કરી શકશે. શાપૂર મિસ્ત્રીની કુલ સંપત્તિનો ૭૫% હિસ્સો આ શેરોમાં જ સમાયેલો છે.
બજાર પર અસર
ટાટા સન્સના લિસ્ટિંગની માત્ર વાતથી જ ટાટા ગ્રુપની અન્ય લિસ્ટિંગ કંપનીઓ જેવી કે ટાટા મોટર્સ, ટાટા સ્ટીલ અને ટાટા કેમિકલ્સના શેરોમાં હલચલ જોવા મળી રહી છે. જો આ IPO આવે છે, તો તે ભારતીય કોર્પોરેટ જગતનો સૌથી મોટો IPO સાબિત થઈ શકે છે. રોકાણકારો આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે કે આજે સાંજે ટાટા ટ્રસ્ટની બેઠકમાંથી શું નિષ્કર્ષ નીકળે છે.
ટાટા ગ્રુપ હંમેશા મૂલ્યો અને કાયદાના પાલન માટે જાણીતું છે. એક તરફ RBI ના કડક નિયમો છે અને બીજી તરફ કંપનીની વર્ષો જૂની ખાનગી ઓળખ. આજના નિર્ણય પરથી સ્પષ્ટ થશે કે ટાટા સન્સ લિસ્ટિંગના માર્ગે જશે કે પછી ફરી એકવાર દેવાની ગોઠવણ કરીને પ્રાઈવેટ લિમિટેડ તરીકે ચાલુ રહેવા માટે કોઈ નવો વચગાળો શોધશે.
