રિલાયન્સ જિયો ઇન્ફોકોમની દેવામુક્તિની માસ્ટરપ્લાન: જાણો લિસ્ટિંગ બાદ રોકાણકારો માટે શું રહેશે બજારનું ગણિત
ભારતીય શેરબજારના ઇતિહાસમાં એક સુવર્ણ અધ્યાય ઉમેરાયો છે. દેશના અગ્રણી ઉદ્યોગપતિ મુકેશ અંબાણીની માલિકી ધરાવતી રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝની ડિજિટલ અને ટેલિકોમ શાખા ‘જિયો પ્લેટફોર્મ્સ’ (Jio Platforms) ના પ્રાથમિક પબ્લિક ઓફરિંગ (IPO) એ નાણાકીય જગતમાં અબજો રૂપિયાનો નવો રેકોર્ડ સર્જ્યો છે. ભારતીય શેરબજારના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા પબ્લિક ઇશ્યૂ તરીકે ઉભરી આવેલા આ IPO ને દેશ અને વિદેશના રોકાણકારો તરફથી અભૂતપૂર્વ પ્રતિસાદ સાંપડ્યો છે.
કંપની દ્વારા આ IPO માધ્યમથી આશરે ₹૩૦,૨૧૩ કરોડ એકત્ર કરવાનો મહત્વાકાંક્ષી લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો હતો, જે માટે પ્રતિ શેર ₹૧,૦૬૫ થી ₹૧,૧૧૯ નો પ્રાઇસ બેન્ડ નક્કી કરાયો હતો. પ્રાઇસ બેન્ડની ઉપલી સીમાના આધારે જિયો પ્લેટફોર્મ્સનું માર્કેટ વેલ્યુએશન (મૂલ્યાંકન) આશરે ₹૧૦.૩ લાખ કરોડ આંકવામાં આવ્યું છે. આ સાથે જ કંપનીએ વર્ષ ૨૦૨૪ માં હ્યુન્ડાઇ મોટર ઇન્ડિયા દ્વારા સર્જાયેલા સૌથી મોટા IPO ના રેકોર્ડને પણ પાછળ છોડી દીધો છે.
Jio પ્લેટફોર્મ્સ IPO દ્વારા સર્જાયેલા ૭ મહા રેકોર્ડ્સ
૧. ભારતનો સૌથી મોટો IPO: આશરે ₹૩૦,૨૧૩ કરોડના કદ સાથે આ ઇશ્યૂ ભારતનો અત્યાર સુધીનો સર્વશ્રેષ્ઠ અને સૌથી મોટો પબ્લિક ઇશ્યૂ બન્યો છે, જેણે અગાઉના તમામ રેકોર્ડ્સ તોડી નાખ્યા છે.
૨. ઐતિહાસિક જંગી મૂલ્યાંકન: શેરના ઉપલા ભાવ અનુસાર, કંપનીએ લિસ્ટિંગ અગાઉ જ ₹૧૦.૩ લાખ કરોડનું માતબર મૂલ્યાંકન પ્રાપ્ત કરીને ભારતીય કોર્પોરેટ જગતમાં નવો બેંચમાર્ક સ્થાપિત કર્યો છે.
૩. માત્ર ૧૦૦ મિનિટમાં પૂર્ણ સબ્સ્ક્રિપ્શન: બજારના અહેવાલો મુજબ, બિડિંગ પ્રક્રિયા શરૂ થયાના ગણતરીના ૧૦૦ મિનિટના ટૂંકા સમયગાળામાં જ આખી ઇશ્યૂ સાઇઝ સંપૂર્ણપણે સબ્સ્ક્રાઇબ થઈ ગઈ હતી.
૪. રોકાણકારોનો અકલ્પનીય ઉત્સાહ: એકંદરે સમગ્ર IPO ની માંગ સબ્સ્ક્રિપ્શન ગણતરીમાં આશરે ૨૨.૧૯ ગણી નોંધાઈ હતી, જે દર્શાવે છે કે ઉપલબ્ધ શેરોની સંખ્યા કરતાં માર્કેટ માંગ અનેક ગણી વધારે હતી.
૫. અરજીઓનો મોટો રેકોર્ડ: આ ઇશ્યૂ માટે રિટેલ અને અન્ય શ્રેણીઓમાંથી કુલ ૧.૩૪ કરોડથી વધુ સફળ અરજીઓ પ્રાપ્ત થઈ હતી, જે ભારતીય શેરબજારમાં રોકાણકારોની વ્યાપક અને સક્રિય ભાગીદારી દર્શાવે છે.
૬. સંસ્થાકીય રોકાણકારોનો દબદબો: ક્વોલિફાઇડ ઇન્સ્ટીટ્યુશનલ બાયર્સ (QIB) કેટેગરીમાં ઇશ્યૂ આશરે ૭૦.૫૫ ગણો ભરાયો હતો. મોટા વિદેશી અને સ્થાનિક મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ તેમજ સંસ્થાકીય રોકાણકારોની બુલિશ માંગ આ IPO નો મુખ્ય આકર્ષક મુદ્દો રહી હતી.
૭. શુદ્ધ નવો ઇશ્યૂ અને દેવામુક્તિ: આ સમગ્ર IPO માત્ર ‘ફ્રેશ ઇશ્યૂ’ (Fresh Issue) છે, એટલે કે કંપની દ્વારા તદ્દન નવા શેરો જારી કરવામાં આવ્યા છે. આમાં કોઈ પ્રમોટર કે આંતરિક રોકાણકારે પોતાના શેર વેચ્યા નથી (OFS નથી). આ ઇશ્યૂ દ્વારા એકત્રિત થયેલા જંગી ભંડોળનો એક બહુ મોટો હિસ્સો કંપનીની સબસિડિયરી કંપની ‘રિલાયન્સ જિયો ઇન્ફોકોમ’ ના પ્રવર્તમાન દેવાની ચુકવણી અથવા આગોતરી ચૂકવણી (Pre-payment) માટે વાપરવામાં આવશે.
એલોટમેન્ટ અને લિસ્ટિંગની તારીખો
જિયો પ્લેટફોર્મ્સના આ ઐતિહાસિક IPO માં અરજી કરવા માટે ૨૧ ઑક્ટોબર થી ૨૩ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ સુધીનો સમયગાળો રખાયો હતો. બજારની નિર્ધારિત સમયસારણી મુજબ, સફળ રોકાણકારોને શેરોનું ફાળવણી (Allotment) સોમવાર, ૨૬ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ કરવામાં આવશે.
ત્યારબાદ બુધવાર, ૨૮ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) અને બોમ્બે સ્ટોક એક્સચેન્જ (BSE) પર કંપનીના શેરોનું સત્તાવાર લિસ્ટિંગ થવાનું નક્કી થયું છે. જે રોકાણકારોએ અરજીઓ કરી છે તેઓ રજિસ્ટ્રાર અથવા સ્ટોક એક્સચેન્જની અધિકૃત વેબસાઇટ પર જઈને પોતાનું એલોટમેન્ટ સ્ટેટસ ચકાસી શકશે.
રોકાણકારો અને બજારના વિશ્લેષકોનું ગણિત
IPO માં નોંધાયેલું આ તોતિંગ સબ્સ્ક્રિપ્શન દર્શાવે છે કે ભારતીય ટેલિકોમ, ડિજિટલ ઇકોસિસ્ટમ અને રિલાયન્સ ગ્રુપના ભવિષ્ય પર રોકાણકારોને અપાર વિશ્વાસ છે. જોકે, આર્થિક નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે બજારમાં ભારે સબ્સ્ક્રિપ્શનનો અર્થ એ નથી કે લિસ્ટિંગના દિવસે જ શેરના ભાવમાં બમ્પર ઉછાળો જોવા મળશે.
લિસ્ટિંગના દિવસે અને ત્યારબાદ લાંબા ગાળે શેરનું વાસ્તવિક પ્રદર્શન કંપનીની ત્રિમાસિક કમાણી, દેવામાં થતો ઘટાડો, 5G અને ડિજિટલ સેવાઓનો વિસ્તાર તેમજ સમગ્ર શેરબજારના વૈશ્વિક માહોલ પર નિર્ભર રહેશે. આમ છતાં, આ IPO એ ભારતીય કેપિટલ માર્કેટમાં એક નવો આત્મવિશ્વાસ જગાડ્યો છે.
