દેશભરમાં તહેવારોની મોસમ વચ્ચે જો તમે આજે ઘરમાં રાંધણ ગેસનો ૧૪.૨ કિલોગ્રામનો સિલિન્ડર બુક કરવાનું વિચારાઈ રહ્યા હોવ, તો બુકિંગ કરાવતા પહેલા તમારા શહેરમાં પ્રવર્તમાન એલપીજી (LPG) દરોની ચકાસણી કરી લેવી અત્યંત આવશ્યક છે. દેશની અગ્રણી સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા મુજબ ૨૪ ઑક્ટોબર, ૨૦૨૬ ના રોજ સમગ્ર દેશમાં ઘરેલું ઉપયોગ માટેના ૧૪.૨ કિલોગ્રામના સિલિન્ડરના ભાવ સ્થિર જળવાઈ રહ્યા છે.
બીજી બાજુ, ૧૯ કિલોગ્રામના વ્યાપારી (કોમર્શિયલ) ગેસ સિલિન્ડરના દરોમાં પણ કોઈ નવો ફેરફાર કરાયો નથી. જોકે, ચાલુ મહિનાની શરૂઆતમાં જ તેલ કંપનીઓ દ્વારા કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના ભાવમાં પ્રતિ સિલિન્ડર રૂ. ૬૨.૫૦ નો વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી રેસ્ટોરન્ટ અને હોટેલ ઉદ્યોગ પર અસર જોવા મળી હતી.
દેશના મુખ્ય શહેરોમાં ઘરેલું અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના પ્રવર્તમાન દરો
રાષ્ટ્રીય રાજધાની નવી દિલ્હીમાં આજે ૧૪.૨ કિલોગ્રામના ઘરેલું ગેસ સિલિન્ડરની કિંમત રૂ. ૯૩૯.૫૦ નોંધાઈ છે, જ્યારે દિલ્હીમાં ૧૯ કિલોગ્રામનો કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૨,૮૧૦.૦૦ ના ભાવે મળી રહ્યો છે. એનસીઆરના નોઈડા ક્ષેત્રમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો ભાવ રૂ. ૯૩૯.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડરનો ભાવ રૂ. ૨,૭૪૭.૫૦ નોંધાયો છે.
દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં ગ્રાહકોને ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૪૧.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૨,૭૬૪.૫૦ માં ઉપલબ્ધ થઈ રહ્યો છે. પૂર્વ ભારતના કોલકાતામાં ઘરેલું ગેસનો દર રૂ. ૯૬૮.૦૦ અને કોમર્શિયલ દર રૂ. ૨,૯૫૪.૦૦ પર પહોંચ્યો છે. બિહારના પટનામાં લોકલ ટેક્સ અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનના કારણે ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૧,૦૩૧.૫૦ સુધી પહોંચી ગયો છે, જ્યારે ત્યાં કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૩,૧૦૦.૫૦ માં વેચાઈ રહ્યો છે.
આ ઉપરાંત, દક્ષિણ ભારતના બેંગલુરુમાં ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૪૪.૫૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૨,૭૬૪.૦૦ માં મળે છે. ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં ઘરેલું સિલિન્ડરનો દર રૂ. ૯૭૯.૫૦ અને કોમર્શિયલનો દર રૂ. ૨,૯૩૨.૫૦ નોંધાયો છે. તેલંગાણાના હૈદરાબાદમાં ઘરેલું સિલિન્ડર રૂ. ૯૯૪.૦૦ અને કોમર્શિયલ સિલિન્ડર રૂ. ૩,૦૬૫.૦૦ માં ઉપલબ્ધ છે, જ્યારે રાજસ્થાનના જયપુરમાં ઘરેલું ગેસનો ભાવ રૂ. ૯૪૫.૫૦ અને કોમર્શિયલ ગેસનો ભાવ રૂ. ૨,૮૩૯.૦૦ પર સ્થિર છે.
દર મહિનાની પહેલી તારીખે કેવી રીતે બદલાય છે ભાવ?
ભારતમાં ઈન્ડિયન ઓઈલ (IOCL), ભારત પેટ્રોલિયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) જેવી સત્તાવાર ઓઈલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ દર મહિનાની પહેલી તારીખે સવારે ૬ વાગ્યે એલપીજીના નવા ભાવોની વિધિવત જાહેરાત કરે છે. આ ભાવો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલના ભાવો, સાઉદી અરામકોની કોન્ટ્રેક્ટ પ્રાઇસ (CP), આયાત સમાનતા કિંમતો (Import Parity Price) અને યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાના વિનિમય દર (Currency Exchange Rate) ના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.
ઘરેલું વિરુદ્ધ વ્યાપારી ગેસ: ભાવ નિયંત્રણની નીતિ
સરકારની નીતિઓ મુજબ સામાન્ય મધ્યમવર્ગીય ગ્રાહકો અને ગૃહિણીઓને મોંઘવારીના મારથી બચાવવા માટે ઘરેલું રાંધણ ગેસના ભાવોને ચોક્કસ હદ સુધી સરકારી અંકુશ હેઠળ રાખવામાં આવે છે. તેનાથી વિપરીત, કોમર્શિયલ ગેસ સિલિન્ડર સંપૂર્ણપણે બજાર આધારિત અને નિયંત્રણમુક્ત (Deregulated) છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ કે ગેસના ભાવમાં થતી કોઈપણ સહેજ પણ વધઘટની સીધી જ અસર હોટેલ્સ, રેસ્ટોરન્ટ્સ, ધાબા અને નાના-મોટા ઔદ્યોગિક એકમો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતા કોમર્શિયલ સિલિન્ડરના દરો પર પડે છે. માર્ચ અને જૂન મહિનામાં ઘરેલું ગેસમાં થયેલા નાના સુધારા બાદ હાલ દેશભરમાં ઘરેલું ગેસના ભાવ સ્થિર રહેતા સામાન્ય પરિવારોને મોટી રાહત સાંપડી છે.
