પાયરેસી પર સરકારની લાલ આંખ: ટેલિગ્રામની ૩,૧૪૨ ચેનલો પર થશે કાર્યવાહી, OTT કન્ટેન્ટ ચોરી હવે ભારે પડશે
આજકાલ ડિજિટલ મનોરંજનના યુગમાં OTT પ્લેટફોર્મ્સ અને સિનેમા ઉદ્યોગ માટે ‘પાયરેસી’ એક ગંભીર બીમારી બની ગઈ છે. જ્યારે કોઈ મોટી ફિલ્મ કે વેબ સીરીઝ રિલીઝ થાય, તેના થોડા જ કલાકોમાં તેની પાયરેટેડ કોપી ટેલિગ્રામ જેવા પ્લેટફોર્મ્સ પર ઉપલબ્ધ થઈ જાય છે, જે આખા મનોરંજન ઉદ્યોગ માટે આર્થિક સંકટ ઊભું કરી રહ્યું છે. આ ગંભીર સમસ્યાને ધ્યાનમાં લઈને હવે કેન્દ્ર સરકારના સૂચના અને પ્રસારણ મંત્રાલયે ટેલિગ્રામ વિરુદ્ધ કડક વલણ અપનાવ્યું છે અને તેને નોટિસ પાઠવીને તમામ ગેરકાયદેસર કન્ટેન્ટ દૂર કરવાના નિર્દેશ આપ્યા છે.
ટેલિગ્રામ પર સરકારની કડક નજર: ૩,૧૪૨ ચેનલોની ઓળખ
સરકારની આ તપાસમાં ખૂબ જ ચોંકાવનારા આંકડા સામે આવ્યા છે. મંત્રાલય દ્વારા કરવામાં આવેલી તપાસમાં કુલ ૩,૧૪૨ એવા ટેલિગ્રામ ચેનલોની ઓળખ કરવામાં આવી છે જે OTT પ્લેટફોર્મ્સના કન્ટેન્ટની ચોરી કરીને તેને ગેરકાયદેસર રીતે લોકોમાં વહેંચી રહ્યા હતા. આ ચેનલો પર નવી ફિલ્મો, વેબ સીરીઝ અને અન્ય કોપીરાઇટેડ કન્ટેન્ટની લિંક્સ શેર કરવામાં આવતી હતી, જેના કારણે ઓરિજિનલ પ્લેટફોર્મ્સના સબ્સ્ક્રિપ્શન બિઝનેસને મોટું નુકસાન થઈ રહ્યું હતું.
જિયો સિનેમા (JioCinema), એમેઝોન પ્રાઇમ વીડિયો (Amazon Prime Video) જેવા દિગ્ગજ પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા વારંવાર કરવામાં આવેલી ફરિયાદો બાદ સરકારે આ આકરો નિર્ણય લીધો છે. સરકારનું કહેવું છે કે માહિતી ટેકનોલોજી અધિનિયમ, ૨૦૦૦ હેઠળ કોઈપણ પ્લેટફોર્મ પોતાના પર થઈ રહેલા ગેરકાયદેસર કામો માટે જવાબદાર છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો ટેલિગ્રામ આ ચેનલો સામે તાત્કાલિક કાર્યવાહી નહીં કરે, તો તેમની સામે કાયદેસરના કડક પગલાં લેવામાં આવશે.
મનોરંજન ઉદ્યોગ પર પાયરેસીનો આર્થિક માર
પાયરેસી માત્ર કલાકારોની મહેનત પર પાણી ફેરવવાનું કામ નથી કરતી, પરંતુ તે હજારો લોકોની રોજગારી અને અર્થતંત્રને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે. OTT કંપનીઓ જ્યારે કરોડો રૂપિયા ખર્ચીને કોઈ મોટું પ્રોજેક્ટ બનાવે છે, ત્યારે તેમને આશા હોય છે કે સબ્સ્ક્રાઇબર્સ તે પ્લેટફોર્મ પર આવીને તે કન્ટેન્ટ જોશે. પરંતુ પાયરેસીને કારણે મોટાભાગના પ્રેક્ષકો મફતમાં કન્ટેન્ટ જોવાનું પસંદ કરે છે, જે આ ઉદ્યોગની કમર તોડી રહ્યું છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર પાયરેસીનું વધતું પ્રમાણ આખા દેશના સર્જનાત્મક ક્ષેત્ર માટે મોટો ખતરો છે. ફિલ્મ નિર્માતાઓ હવે એવી ફિલ્મો કે સીરીઝ બનાવતા ડરે છે જે મોટા બજેટની હોય, કારણ કે તેને પાયરેસીથી સુરક્ષિત રાખવી મુશ્કેલ બની ગઈ છે. મનોરંજન ઉદ્યોગના નિષ્ણાતો માને છે કે સરકારની આ પહેલથી ઉદ્યોગને મોટી રાહત મળશે અને ગેરકાયદેસર શેરિંગ પર લગામ લાગશે.
સાઇબર કાયદો અને સરકારની ભવિષ્યની રણનીતિ
સરકાર માત્ર ટેલિગ્રામ સુધી જ સીમિત નથી રહેવાની, પરંતુ તે ઓનલાઇન પાયરેસી કરનારા તમામ પ્લેટફોર્મ્સ પર સતત દેખરેખ રાખી રહી છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યા છે કે કોપીરાઇટ કાયદાનું ઉલ્લંઘન કરનારા કોઈપણ પ્લેટફોર્મને બક્ષવામાં આવશે નહીં. ટેલિગ્રામ જેવા પ્લેટફોર્મ્સ, જે પોતાની એન્ક્રિપ્શન અને અનામીતા (Anonymity) માટે જાણીતા છે, તેમને પણ હવે કાનૂની જવાબદારીઓનું પાલન કરવું પડશે.
સરકારની આ કાર્યવાહી એવા લોકો માટે પણ એક ચેતવણી છે જેઓ આવા પાયરેટેડ કન્ટેન્ટને શેર કરવા કે ડાઉનલોડ કરવા માટે ટેલિગ્રામ કે અન્ય એપ્સનો ઉપયોગ કરે છે. કોપીરાઇટ કાયદા હેઠળ પાયરેટેડ સામગ્રી જોવી એ પણ ગુનો છે. ડિજિટલ યુગમાં સાઇબર સુરક્ષા અને બૌદ્ધિક સંપત્તિ (Intellectual Property) નું રક્ષણ કરવું એ સમયની માંગ છે. આવનારા દિવસોમાં સરકાર આવા ગેરકાયદેસર ચેનલો ચલાવનારા લોકોની ઓળખ કરીને તેમની સામે પોલીસ કેસ પણ દાખલ કરી શકે છે, જેથી ડિજિટલ મનોરંજનના પ્લેટફોર્મ્સ સુરક્ષિત રહે.
પાયરેસી સામે લડવામાં નાગરિકોની ભૂમિકા
સરકારના પ્રયત્નો ત્યારે જ સફળ થશે જ્યારે નાગરિકો પણ જાગૃત બનશે. પાયરેટેડ કન્ટેન્ટ જોવું એ કલાકારના સર્જનની ચોરી કરવા સમાન છે. ટેલિગ્રામ પર કન્ટેન્ટ શોધવાને બદલે અધિકૃત પ્લેટફોર્મ્સનો ઉપયોગ કરવો એ જ સાચો રસ્તો છે. ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ગેરકાયદેસર કામો માટે કરવાને બદલે જવાબદારીપૂર્વક કરવો જોઈએ. જ્યારે લોકો પાયરેટેડ કન્ટેન્ટ જોવાનું બંધ કરશે, ત્યારે આવી ચેનલો આપોઆપ બંધ થઈ જશે. સરકારનું આ પગલું મનોરંજન ઉદ્યોગને બચાવવા માટે એક પાયાની જરૂરિયાત હતી, જે હવે અમલી બની રહી છે.
