સંસદમાં ગુંજ્યો ‘ડિલિવરી બૉય’નો મુદ્દો: દૈનિક મજૂરો કરતાં પણ બદતર હાલત! રાઘવ ચઢ્ઢાએ માગી સામાજિક સુરક્ષા
આમ આદમી પાર્ટીના રાજ્યસભાના સાંસદ રાઘવ ચઢ્ઢાએ સંસદમાં ‘ડિલિવરી બૉય’ તરીકે ઓળખાતા લાખો ગિગ વર્કર્સ (Gig Workers)ની ગંભીર સમસ્યાઓ ઉઠાવી છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આ કર્મચારીઓની સ્થિતિ દૈનિક મજૂરી કરતા કામદારો કરતાં પણ વધુ ખરાબ છે. તેમણે સરકારને વિનંતી કરી છે કે ઝડપી-વાણિજ્ય પ્લેટફોર્મ્સ દ્વારા લાદવામાં આવેલ ’10-મિનિટ ડિલિવરી’ ના ખતરનાક મોડેલને તાત્કાલિક બંધ કરવામાં આવે અને આ અદ્રશ્ય યોદ્ધાઓને સામાજિક સુરક્ષા પ્રદાન કરવામાં આવે.
10-મિનિટ ડિલિવરી: જીવનનો ખતરો અને ગુલામી
રાઘવ ચઢ્ઢાએ ઝોમેટો , સ્વિગી , અર્બન કંપની જેવી યુનિકોર્ન કંપનીઓના ડિલિવરી કર્મચારીઓને “ભારતીય અર્થતંત્રના અદ્રશ્ય પૈડાં” ગણાવ્યા. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે પણ આપણે ફોન પર એક બટન દબાવીએ છીએ – ‘તમારો ઓર્ડર રસ્તા પર છે’, ‘તમારી રાઇડ આવી ગઈ છે’ – ત્યારે એક માણસ સમયની વિરુદ્ધ દોડી રહ્યો હોય છે, જે રેડ લાઇટ કૂદે છે અને ઓવરસ્પીડ કરે છે.
સાંસદે જણાવ્યું કે જો ડિલિવરી બૉય એક મિનિટ પણ મોડું થાય, તો તેની રેટિંગ ઘટી જાય છે, પ્રોત્સાહન રકમ (ઇન્સેન્ટિવ) નકારવામાં આવે છે, અથવા તેનાથી પણ ખરાબ, તેની ID બ્લોક કરી દેવામાં આવે છે. આ દબાણને કારણે ગિગ વર્કર્સને દરરોજ ટ્રાફિકના નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરવું પડે છે અને તેમના જીવનને જોખમમાં મૂકવું પડે છે.
માનવીય પરિસ્થિતિનો અભાવ
ચઢ્ઢાએ ગિગ વર્કર્સ દ્વારા સામનો કરવામાં આવતી ત્રણ મુખ્ય સમસ્યાઓ પર ધ્યાન દોર્યું:
- 10-મિનિટ ડિલિવરીનું દબાણ: આના કારણે ગ્રાહકોની હેરાનગતિ અને એક-સ્ટાર રેટિંગથી બચવા માટે તેઓ ટ્રાફિક નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરે છે અને પોતાનો જીવ જોખમમાં મૂકે છે.
- અમાનવીય કાર્યકારી પરિસ્થિતિઓ: આ કર્મચારીઓ ભારે ગરમી, કડકડતી ઠંડી, ઝેરી પ્રદૂષણ અને ભારે વરસાદમાં પણ સુરક્ષા ગિયર વિના 12-14 કલાક સુધી કામ કરે છે.
- સામાજિક સુરક્ષાનો સંપૂર્ણ અભાવ: તેમની પાસે કાયમી રોજગાર, અકસ્માત અથવા સ્વાસ્થ્ય વીમો, કે પછી નોકરીની સુરક્ષા બિલકુલ નથી.
સાંસદે ભાવુક થઈને કહ્યું, “તેઓ રોબોટ નથી. તેઓ કોઈના પિતા, કોઈના પતિ, કોઈના ભાઈ, કોઈના પુત્ર છે. તેઓ તેમનો પીડા, અસુરક્ષા અને નિરાશાને બળજબરીથી સ્મિત પાછળ છુપાવે છે, તમારો પાર્સલ સોંપે છે અને વિનંતી કરે છે – ‘સર, કૃપા કરીને ફાઇવ-સ્ટાર રેટિંગ આપો’.”
સરકારને ખાસ અપીલ
રાઘવ ચઢ્ઢાએ ગિગ વર્કર્સના કલ્યાણ અને અધિકારોની સુરક્ષા માટે તાત્કાલિક સરકારી હસ્તક્ષેપની માંગ કરી. તેમણે માંગણી કરી કે સંસદમાં આ ગિગ વર્કર્સના સામાજિક સુરક્ષાના અધિકાર પર ’10-મિનિટ ડિલિવરીના દબાણ’ અંગે ચર્ચા થવી જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે દેશ આ મૂક યોદ્ધાઓના પરસેવાથી જ આગળ વધી રહ્યો છે અને તેમની સ્થિતિ પર વિચાર કરવો જરૂરી છે.
સાંસદની આ અપીલ લાખો ડિલિવરી કર્મચારીઓની જીવન-સંઘર્ષની વાસ્તવિકતાને પ્રકાશિત કરે છે, જેઓ આપણી સુવિધા માટે સતત પોતાના જીવના જોખમે દોડતા રહે છે.
