શું તાજમહેલમાં દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓ હતી? ‘ધ તાજ સ્ટોરી’ના ડાયરેક્ટર તુષાર ગોયલે ખોલ્યા અનેક રહસ્યો
શું તમે હાલમાં જ OTT પર ફિલ્મ ‘ધ તાજ સ્ટોરી’ (The Taj Story) નું નામ સાંભળ્યું છે? પરેશ રાવલ સાહેબની મુખ્ય ભૂમિકાવાળી આ ફિલ્મ અત્યારે ઘણી ચર્ચામાં છે. આ ફિલ્મ હવે એમેઝોન પ્રાઇમના લાયન્સગેટ પ્લે (Lionsgate Play) પર સ્ટ્રીમ થઈ રહી છે, પરંતુ તેની રિલીઝ સુધીની સફર જરાય સરળ નહોતી.
તાજેતરમાં એક ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન ફિલ્મના નિર્દેશક તુષાર ગોયલે ફિલ્મને લગતા વિવાદો, રિસર્ચ અને સેન્સર બોર્ડ સાથેની ખેંચતાણ વિશે ખુલીને વાત કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે કેવી રીતે એક ઐતિહાસિક ઇમારત પર ફિલ્મ બનાવવી તેમના માટે ધમકીઓ અને પડકારોથી ભરેલી રહી. ચાલો જાણીએ આ ફિલ્મની મેકિંગની સંપૂર્ણ કહાની.
જ્યારે ‘તાજ’ના બીજા પક્ષ સાથે સામનો થયો
તુષાર ગોયલ જણાવે છે કે ફિલ્મની શરૂઆત એક ફોન કોલથી થઈ હતી. નિર્માતા સુરેશ ઝાએ તેમને પૂછ્યું કે શું તેઓ તાજમહેલનો બીજો પક્ષ જાણે છે? તુષાર મેરઠના છે અને ઘણી વખત તાજની મુલાકાત લઈ ચૂક્યા હતા, તેમણે પણ એ અરજીઓ અને દાવાઓ વિશે સાંભળ્યું હતું જે તાજમહેલના ઇતિહાસ પર સવાલ ઉઠાવે છે. બસ અહીંથી જ ‘ધ તાજ સ્ટોરી’નો પાયો નંખાયો.
નિર્દેશક કહે છે, “આપણને બાળપણથી જ એવું ભણાવવામાં આવ્યું છે કે શાહજહાંએ મુમતાઝની યાદમાં આ બનાવ્યું હતું, પરંતુ જ્યારે ઊંડાણમાં ઉતર્યા ત્યારે વાર્તા કંઈક અલગ જ જોવા મળી.“
અઢી વર્ષનું સખત રિસર્ચ અને ચોંકાવનારા તથ્યો
કોઈપણ વિવાદાસ્પદ વિષય પર ફિલ્મ બનાવવા માટે નક્કર પુરાવાઓની જરૂર હોય છે. તુષાર ગોયલે લગભગ અઢી થી ત્રણ વર્ષ માત્ર સંશોધન (Research) માં વિતાવ્યા. તેમણે ‘બાદશાહનામા’ (જે અબ્દુલ હામિદ લાહોરીએ લખ્યું હતું) નો અભ્યાસ કર્યો.
તુષારનો દાવો છે કે:
-
‘બાદશાહનામા’ માં ક્યાંય પણ એવું નથી લખ્યું કે તાજમહેલનો પાયો શાહજહાંએ નાખ્યો હતો.
-
તેમાં ઉલ્લેખ છે કે તે સ્થાન રાજા માનસિંહનો મહેલ હતો, જે શાહજહાંએ તેમના પૌત્ર જયસિંહ પાસેથી મુમતાઝને દફનાવવા માટે લીધો હતો.
-
અમેરિકન આર્કિટેક્ટ ઈ.બી. હેવેલ (E.B. Havell) ના પુસ્તકોએ પણ તુષારના વિશ્વાસને મજબૂત કર્યો કે આ ઇસ્લામિક નહીં, પણ ભારતીય સ્થાપત્ય (Indian Architecture) નો નમૂનો છે.
શિવ મંદિર કે મહેલ?
જ્યારે તેમને શિવ મંદિરના દાવાઓ વિશે પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે રિસર્ચમાં શિવ મંદિરના સીધા પુરાવા તો નથી મળ્યા, પરંતુ ત્યાં દેવી-દેવતાઓની મૂર્તિઓ હોવાની પુષ્ટિ ચોક્કસ થઈ છે. તે રાજા માનસિંહનો મહેલ હોવાને કારણે ત્યાં મૂર્તિઓ હોવી સ્વાભાવિક છે.
સેન્સર બોર્ડની કાતર અને બદલાયેલો ક્લાઈમેક્સ
સેન્સર બોર્ડની કાતર અને બદલાયેલો ક્લાઈમેક્સફિલ્મના મેકર્સને સૌથી વધુ ડર તેની રિલીઝ અટકી જવાનો હતો. તુષાર જણાવે છે કે દક્ષિણ ભારતના એક મોટા અભિનેતાએ તેમને ડરાવ્યા હતા કે 1992 માં પણ આ વિષય પર બનેલી એક ફિલ્મને બેન કરી દેવામાં આવી હતી.
સેન્સર બોર્ડ (CBFC) સાથે ફિલ્મનો અનુભવ ઘણો કઠિન રહ્યો:
-
સાડા ચાર મિનિટનો કટ: ફિલ્મના ક્લાઈમેક્સમાંથી લગભગ સાડા ચાર મિનિટનો ભાગ હટાવી દેવામાં આવ્યો.
-
ક્લાઈમેક્સમાં ફેરફાર: બોર્ડે ફિલ્મનો મૂળ અંત જ બદલાવી નાખ્યો. તુષારનું કહેવું છે કે જો ઓરિજિનલ ક્લાઈમેક્સ હોત, તો દર્શકો તાળીઓ પાડતા થિયેટરની બહાર નીકળત.
-
11 નાના કટ્સ: ફિલ્મની વચ્ચે-વચ્ચે પણ 11 નાના કટ્સ લગાવવામાં આવ્યા જેથી કોઈની લાગણી દુભાય નહીં.
પરેશ રાવલનો સાથ અને શૂટિંગની મુશ્કેલીઓ
ફિલ્મમાં પરેશ રાવલ જેવા દિગ્ગજ કલાકારનું હોવું એ તેની સૌથી મોટી તાકાત છે. તુષાર જણાવે છે કે પરેશજીને સ્ક્રિપ્ટ મોકલ્યા પછી ત્રણ દિવસ સુધી કોઈ જવાબ નહોતો આવ્યો, જેનાથી તેઓ ગભરાઈ ગયા હતા. પરંતુ જ્યારે તેમનો ફોન આવ્યો, ત્યારે તેમણે કહ્યું કે તેમને ફિલ્મનું રિસર્ચ ખૂબ ગમ્યું છે. આ જ રિસર્ચને કારણે તેઓ આ કોર્ટરૂમ ડ્રામાનો ભાગ બન્યા.
તાજમહેલમાં શૂટિંગનો અનુભવ: તાજમહેલ જેવી સંરક્ષિત ઇમારતમાં શૂટિંગ કરવું એ લોઢાના ચણા ચાવવા જેવું છે. ASI એ કડક શરતો પર માત્ર એક દિવસના શૂટિંગની પરવાનગી આપી હતી. શરત એ હતી કે ફિલ્મમાં ક્યાંય પણ તાજની અંદર એવું નહીં બતાવવામાં આવે કે આ શાહજહાંએ નથી બનાવ્યું. તેથી, ફિલ્મનો માત્ર પહેલો સીન જ અસલી તાજમાં શૂટ કરવામાં આવ્યો, બાકીના ભાગ માટે આગ્રામાં તાજની આસપાસ અને 22 રૂમનો એક મોટો સેટ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો.
મિત્રો, ‘ધ તાજ સ્ટોરી’ જેવી ફિલ્મો અવારનવાર સમાજમાં ચર્ચાઓ જગાવે છે. એક ફિલ્મ નિર્માતા તરીકે તુષાર ગોયલે પોતાનો પક્ષ રજૂ કર્યો છે, જે સંપૂર્ણપણે તેમના પોતાના સંશોધન પર આધારિત છે. ઇતિહાસ હંમેશા અનેક પડોમાં લપેટાયેલો હોય છે, અને સિનેમા એ પડોને ખોલવાનું એક માધ્યમ છે.
જોકે સેન્સર બોર્ડના કટ્સને કારણે નિર્દેશકના વિઝનમાં થોડો ઘટાડો થયો હશે, તેમ છતાં આ ફિલ્મ એક અલગ દૃષ્ટિકોણ રજૂ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. જો તમને ઇતિહાસ અને કોર્ટરૂમ ડ્રામા પસંદ હોય, તો આ ફિલ્મ તમારી વોચલિસ્ટમાં હોઈ શકે છે.
