બાંગ્લાદેશ ચૂંટણી: તારિક રહેમાનની ભવ્ય જીત, પરંતુ શપથ પહેલા જ ‘જુલાઈ ચાર્ટર’ પર વિવાદ છેડાયો
બાંગ્લાદેશમાં 12 ફેબ્રુઆરી 2026ના રોજ યોજાયેલી ઐતિહાસિક સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં તારિક રહેમાનના નેતૃત્વ હેઠળની બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) એ શાનદાર વિજય મેળવ્યો છે. 17 વર્ષના દેશનિકાલ બાદ સ્વદેશ પરત ફરેલા તારિક રહેમાન હવે દેશના નવા વડાપ્રધાન બનવા માટે તૈયાર છે. જોકે, સત્તાવાર શપથ ગ્રહણ પહેલા જ રહેમાને ‘જુલાઈ ચાર્ટર’ હેઠળ પ્રસ્તાવિત ‘બંધારણીય સુધારા પરિષદ’ના સભ્ય તરીકે શપથ લેવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે, જેના કારણે દેશમાં નવો રાજકીય તણાવ પેદા થયો છે.
BNPની ભારે બહુમતી સાથે વાપસી
ચૂંટણીના પરિણામો મુજબ, 299 સંસદીય બેઠકોમાંથી BNPએ 209 બેઠકો જીતીને બે-તૃતીયાંશ બહુમતી હાંસલ કરી છે. આ ચૂંટણી 2024ના વિદ્યાર્થી વિદ્રોહ પછી યોજાઈ હતી, જેણે શેખ હસીનાના લગભગ બે દાયકા જૂના શાસનનો અંત આણ્યો હતો. આ વખતની ચૂંટણીમાં 60 ટકાથી વધુ મતદાન નોંધાયું છે, જે પાછલી ચૂંટણીઓની સરખામણીમાં ઘણું વધારે છે.
જનમત સંગ્રહ અને ‘જુલાઈ ચાર્ટર’
ચૂંટણીની સાથે જ દેશમાં પ્રથમ વખત ‘જુલાઈ નેશનલ ચાર્ટર’ પર જનમત સંગ્રહ (Referendum) પણ યોજવામાં આવ્યો હતો. સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, લગભગ 68.59% મતદારોએ ચાર્ટરની તરફેણમાં “હા” માં મત આપ્યો હતો. આ ચાર્ટરનો ઉદ્દેશ્ય દેશમાં લોકતાંત્રિક સુધારા લાવવાનો છે, જેમાં નીચેની બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:
-
વડાપ્રધાન પદની મર્યાદા: વડાપ્રધાન માટે મહત્તમ 10 વર્ષની સમય મર્યાદા (Term limit).
-
દ્વિગૃહી સંસદ: સંસદને બે ગૃહોવાળી (Bicameral) બનાવવી, જેમાં 100 સભ્યોનું ઉપલું ગૃહ હશે.
-
સ્વાયત્તતા: ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા અને મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વમાં વધારો.
-
કેરટેકર સરકાર: ચૂંટણી દરમિયાન નિષ્પક્ષ કેરટેકર સરકારની સ્થાપના.
શપથ પર બંધારણીય મડાગાંઠ
વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે મંગળવારે (17 ફેબ્રુઆરી) નવનિર્વાચિત સાંસદોએ શપથ લેવાના હતા. વચગાળાની સરકારના પ્રસ્તાવ મુજબ, સાંસદોએ પહેલા ‘બંધારણીય સુધારા પરિષદ’ તરીકે શપથ લેવાના હતા જેથી તેઓ બંધારણીય સુધારો કરી શકે. પરંતુ તારિક રહેમાન અને તેમના સાંસદોએ માત્ર સંસદ સભ્ય (MP) તરીકે શપથ લીધા અને સુધારા પરિષદનો હિસ્સો બનવાનો ઇનકાર કર્યો. BNPની દલીલ છે કે જનતાએ તેમને સાંસદ તરીકે ચુંટ્યા છે, કોઈ પરિષદના સભ્ય તરીકે નહીં. જમાત-એ-ઇસ્લામીએ પણ આ વલણને ટેકો આપતા શપથનો બહિષ્કાર કર્યો છે.
પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક અસરો
નિષ્ણાતોના મતે, તારિક રહેમાનની રાહ આસાન નહીં હોય. તેમણે કથળેલા અર્થતંત્રને સંભાળવાની સાથે ભારત અને ચીન જેવા પાડોશી દેશો સાથે જટિલ રાજદ્વારી સંતુલન જાળવવું પડશે. ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે અગાઉ જ તારિક રહેમાન સાથે મુલાકાત કરીને ભવિષ્યના સંબંધોમાં સુધારાના સંકેત આપ્યા છે. બીજી તરફ, ચીને પણ BNP સરકાર સાથે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને ઉર્જા ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી છે.
બાંગ્લાદેશ હવે એવા વળાંક પર ઊભું છે જ્યાં તેણે સરમુખત્યારશાહીના પડછાયામાંથી બહાર નીકળીને પોતાની લોકતાંત્રિક સંસ્થાઓને મજબૂત કરવાની છે. તારિક રહેમાનનો વડાપ્રધાન તરીકેનો કાર્યકાળ 17 ફેબ્રુઆરી 2026 થી શરૂ થવા જઈ રહ્યો છે.
