૯૦ કિમીની ઝડપે ફૂંકાશે ચક્રવાતી પવન, ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતમાં તાપમાન ૮ ડિગ્રી સુધી ગગડવાની શક્યતા
દેશભરમાં સામાન્ય રીતે ચોમાસાની વિધિવત વિદાય પછી વાતાવરણ શાંત થતું હોય છે, પરંતુ આ વર્ષે કુદરતી ફેરફારો થમવાનું નામ લઈ રહ્યા નથી. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા ૨ નવેમ્બર ૨૦૨૬ ના રોજ એક અત્યંત ચિંતાજનક અને તણાવપૂર્ણ ચેતવણી જારી કરવામાં આવી છે. દેશમાં એકસાથે અનેક વાતાવરણીય સિસ્ટમ્સ સક્રિય થવાને કારણે ગુજરાત સહિત દેશના ૨૧ જેટલા રાજ્યોમાં મુશળધાર વરસાદ અને કમોસમી તોફાનનું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.
આ સમયગાળા દરમિયાન કેટલાક દરિયાકાંઠાના અને મેદાની વિસ્તારોમાં ૮૦ થી ૯૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની વાવાઝોડા જેવી ઝડપે તીવ્ર પવનો ફૂંકાવાની શક્યતા છે. પહાડી રાજ્યોમાં ભૂસ્ખલન અને મેદાની ભાગોમાં ખેડૂતોના ઊભા પાકને ભારે નુકસાન થવાની ભીતિને પગલે તંત્ર દ્વારા વ્યાપક અલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે.
વાવાઝોડા અને વરસાદ પાછળના મુખ્ય હવામાન પરિબળો
હવામાન વિજ્ઞાનીઓના જણાવ્યા મુજબ, દક્ષિણ-પૂર્વ બંગાળની ખાડી અને આંદામાન સમુદ્ર ઉપર એક મજબૂત ઓછી સપાટીનું દબાણ (Low-Pressure Area) સર્જાયું છે. આ સિસ્ટમને કારણે પૂર્વીય અને દક્ષિણ ભારતના રાજ્યોમાં ભારે વરસાદ અને વાવાઝોડાનો સંકટ ઊભો થયો છે.
આ ઉપરાંત, ઉત્તર પ્રદેશ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં પશ્ચિમી વિક્ષેપ (Western Disturbance) ની અસર તીવ્ર બની રહી છે. દક્ષિણ મહારાષ્ટ્રના કિનારે ઉપર-હવા ચક્રવાતી పరిભ્રમણ (Upper-Air Cyclonic Circulation) પણ સર્જાયું છે. આ તમામ મલ્ટીપલ સિસ્ટમ્સના એકસાથે સક્રિય થવાથી ઉત્તર અને પૂર્વ ભારતના તાપમાનમાં અચાનક ૭ થી ૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસનો મોટો ઘટાડો નોંધાઈ શકે છે અને કેટલાક રાજ્યોમાં કરા પડવાની પ્રબળ સંભાવના છે.
૨૧ રાજ્યો માટે હાઈ અલર્ટ અને પવનની ઝડપ
હવામાન વિભાગે ૨ નવેમ્બરના રોજ દેશના ૨૧ રાજ્યો માટે ભારે વરસાદ, વાવાઝોડા અને વીજળીના કડાકા-ભડાકાની ચેતવણી આપી છે. આ રાજ્યોમાં ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, દિલ્હી, ઝારખંડ, હરિયાણા, રાજસ્થાન, ઉત્તરાખંડ, હિમાચલ પ્રદેશ, પંજાબ, જમ્મુ અને કાશ્મીર, ઓડિશા, પશ્ચિમ બંગાળ, આંધ્ર પ્રદેશ, તેલંગાણા, કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, છત્તીસગઢ, મધ્ય પ્રદેશ, આસામ અને સિક્કિમનો સમાવેશ થાય છે.
ભારે પવનના કારણે મોટા વૃક્ષો અને વીજળીના થાંભલા ઉખડી પડવાનું જોખમ હોવાથી નાગરિકોને અને ખાસ કરીને ખેડૂતોને ખુલ્લા ખેતરોમાં ન જવાની અને અત્યંત સતર્ક રહેવાની સલાહ આપવામાં આવી છે.
ઉત્તર ભારત અને રાજધાની દિલ્હીમાં હવામાનની સ્થિતિ
રાજધાની દિલ્હી અને આસપાસના એનસીઆર (NCR) વિસ્તારમાં આજથી વાદળછાયા વાતાવરણ વચ્ચે તીવ્ર વરસાદ અને વાવાઝોડાની આગાહી કરવામાં આવી છે. આ દરમિયાન ૨૦ થી ૩૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે. દિલ્હીમાં મહત્તમ તાપમાન ૨૯ ડિગ્રી અને લઘુત્તમ તાપમાન ૧૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ આસપાસ રહેવાની શક્યતા છે.
બીજી તરફ, ઉત્તર પ્રદેશના મેરઠ, ગાઝિયાબાદ, આગ્રા, અલીગઢ, લખનૌ અને ગોરખપુર સહિતના અનેક જિલ્લાઓમાં ભારે તોફાની વરસાદનું અલર્ટ છે. બિહારના પટના, ગયા, ભોજપુર અને દરભંગા તેમજ ઝારખંડના રાંચી, જમશેદપુર અને ધનબાદમાં પણ તીવ્ર પવન સાથે કમોસમી વરસાદ પડી શકે છે.
પહાડી રાજ્યો અને અન્ય વિસ્તારોમાં તાપમાનનો પારો
પહાડી પ્રદેશોમાં હવામાનનો મિજાજ અત્યંત કડક બન્યો છે. હિમાચલ પ્રદેશના કુલ્લુ, મંડી અને ચંબા જેવા વિસ્તારોમાં ૪૦ થી ૫૦ કિમીની ઝડપે પવન ફૂંકાવા સાથે વરસાદની આગાહી છે. મનાલીમાં મહત્તમ તાપમાન ૬ ડિગ્રી અને લઘુત્તમ તાપમાન માઇનસ ૩ ડિગ્રી સેલ્સિયસ સુધી નીચે ગગડી જવાની અપેક્ષા છે. ઉત્તરાખંડ અને જમ્મુ-કાશ્મીરના ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં હિમવર્ષા અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ભારે વરસાદથી ભૂસ્ખલનનો ભય સેવાય છે.
રાજસ્થાનમાં જેસલમેર, જયપુર અને બિકાનેર સહિતના વિસ્તારોમાં ૬૦ થી ૭૦ કિમીની ઝડપે પવન ફૂંકાશે. મધ્ય પ્રદેશના ઈન્દોર, ભોપાલ અને ઉજ્જૈનમાં પણ હળવાથી મધ્યમ વરસાદ સાથે તાપમાનમાં મોટો ઘટાડો નોંધાશે.
