૧૭ રાજ્યોમાં મુશળધાર વરસાદની આગાહી સાથે હવામાન વિભાગનું એલર્ટ, ૮૫ કિમીની ઝડપે ફૂંકાશે વાવાઝોડું
સમગ્ર દેશમાં ચોમાસું હવે સંપૂર્ણપણે સક્રિય થઈ ચૂક્યું છે અને તેની વ્યાપક અસરો જોવા મળી રહી છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ કુદરતી આફત અને ભારે વરસાદને લઈને એક અત્યંત ગંભીર ચેતવણી જારી કરી છે. હવામાન વિભાગના તાજેતરના અહેવાલ મુજબ, આજે ૨૯ જૂને ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર અને દિલ્હી સહિત દેશના ૧૭ રાજ્યોમાં અતિભારે વરસાદ અને ભયાનક વાવાઝોડાની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે. આ દરમિયાન કેટલાક વિસ્તારોમાં ૮૦ થી ૮૫ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની તોફાની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની આશંકા છે, જે મોટા વૃક્ષો અને કાચા મકાનોને ઉખેડી ફેંકવા માટે પૂરતો છે. પૂર્વીય અને પહાડી રાજ્યોમાં વીજળી પડવાની અને આકાશમાંથી મોટા કરા પડવાની ઘટનાઓ ચિંતા વધારી રહી છે. હવામાન વિભાગે પ્રવાસીઓ, ખેડૂતો અને માછીમારોને નદી-નાળા અને પહાડી વિસ્તારો તરફ ન જવાની કડક સલાહ આપી છે.
વાતાવરણ બદલાવાના મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક કારણો
હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં મધ્યપ્રદેશ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં નીચલા અને મધ્યમ ઉષ્ણકટિબંધીય સ્તરો પર એક શક્તિશાળી ઉપલા-હવા ચક્રવાતી પરિભ્રમણ (Cyclonic Circulation) સક્રિય છે. આ સિસ્ટમને કારણે અરબી સમુદ્ર અને બંગાળની ખાડીમાંથી પુષ્કળ ભેજ ભારતીય મેદાની વિસ્તારો તરફ ધસી રહ્યો છે. આટલું જ નહીં, આગામી ૨ જુલાઈ, ૨૦૨૬ થી ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત પર એક નવું વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ (પશ્ચિમી વિક્ષેપ) પણ દસ્તક આપવાનું છે, જેના કારણે જુલાઈના પ્રથમ સપ્તાહમાં વરસાદનું જોર હજી વધુ વધશે.
દિલ્હી-NCR અને ઉત્તર પ્રદેશમાં તોફાની પવન
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજે ભારે વરસાદ અને ગાજવીજ સાથે વાવાઝોડું આવવાની સંભાવના છે. દિલ્હીમાં ૫૦ થી ૬૦ કિમી પ્રતિ કલાકની ઝડપે પવન ફૂંકાઈ શકે છે, જ્યારે મહત્તમ તાપમાન ૪૦ ડિગ્રી અને લઘુત્તમ તાપમાન ૩૨ ડિગ્રી સેલ્સિયસ આસપાસ રહેશે. બીજી તરફ, ઉત્તર પ્રદેશમાં આફત ઓછી થવાનું નામ નથી લઈ રહી. યુપીના ગૌતમ બુદ્ધ નગર, ગાઝિયાબાદ, મુઝફ્ફરનગર, આગ્રા, કાનપુર, પ્રયાગરાજ, બારાબંકી અને ગોંડા સહિતના ડઝનબંધ જિલ્લાઓમાં મધ્યમથી ભારે વરસાદનું એલર્ટ છે. લખનૌમાં તાપમાનનો પારો ૨૯ થી ૩૮ ડિગ્રી વચ્ચે રહેશે અને પવનની ગતિ ૬૦ કિમી સુધી પહોંચી શકે છે.
બિહાર અને ઝારખંડમાં આગામી ૪ દિવસ ભારે
બિહારમાં ૨૯ જૂનથી ૨ જુલાઈ દરમિયાન કુદરતનો પ્રકોપ જોવા મળી શકે છે. પટના, પશ્ચિમ ચંપારણ, સીતામઢી, મુઝફ્ફરપુર અને પૂર્ણિયા સહિતના વિસ્તારોમાં ૬૦ થી ૭૦ કિમીની ઝડપે ફૂંકાતા પવન સાથે મુશળધાર વરસાદ પડશે. પટનામાં મહત્તમ તાપમાન ગગડીને ૩૫ ડિગ્રી થઈ જશે. ઝારખંડમાં પણ રાંચી, જમશેદપુર, ધનબાદ અને પલામુ સહિતના વિસ્તારોમાં ૧ જુલાઈ સુધી તોફાની વરસાદી માહોલ રહેશે, જ્યાં પવનની ગતિ ૫૦ કિમી પ્રતિ કલાક રહેશે.
પહાડી રાજ્યો હિમાચલ, ઉત્તરાખંડ અને કાશ્મીરમાં રેડ એલર્ટ
જો તમે પહાડો તરફ ફરવા જવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો આ નિર્ણય મુશ્કેલી નોતરી શકે છે. ઉત્તરાખંડના નૈનિતાલ, હરિદ્વાર, ઋષિકેશ અને દેહરાદૂનમાં ૩ જુલાઈ સુધી અવિરત વરસાદ અને ભૂસ્ખલન (Landslide) નો ખતરો છે. હિમાચલ પ્રદેશમાં શિમલા, મનાલી, કુલ્લુ અને કાંગડામાં ૭૫ કિમીની ઝડપે પવન ફૂંકાશે અને મનાલીમાં લઘુત્તમ તાપમાન ૯ ડિગ્રી સુધી પહોંચી જશે. જમ્મુ-કાશ્મીરમાં પણ જમ્મુ, કઠુઆ, અનંતનાગ અને કુપવાડામાં ૨ જુલાઈ સુધી ભારે વરસાદની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. પહાડોમાં નદીઓ ઉફાન પર હોવાથી સ્થાનિક તંત્ર એલર્ટ મોડ પર છે.
પશ્ચિમ બંગાળ, પંજાબ અને રાજસ્થાનની સ્થિતિ
પશ્ચિમ બંગાળના કોલકાતા, કાલિમપોંગ અને માલદા જેવા વિસ્તારોમાં આજે ૬૫ કિમીની ઝડપે પવન સાથે મેઘરાજા ધબધબાટી બોલાવશે. પંજાબના અમૃતસર, લુધિયાણા અને ચંદીગઢમાં પણ ૭૦ કિમીની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની શક્યતા છે. રાજસ્થાનના રણપ્રદેશમાં પણ હવામાન પલટાયું છે; જયપુર, જેસલમેર, બાડમેર, જોધપુર અને ઉદયપુરમાં ધૂળની ડમરીઓ અને ગાજવીજ સાથે ભારે વરસાદની ચેતવણી છે, જેના કારણે જયપુરમાં તાપમાન ૩૯ ડિગ્રી આસપાસ રહેશે.
મધ્યપ્રદેશમાં ‘યેલો એલર્ટ’ અને ખેડૂતોને સલાહ
મધ્યપ્રદેશના ઇન્દોર, ભોપાલ, નીમચ અને બેતુલ સહિતના વિસ્તારોમાં ૨ જુલાઈ સુધી વરસાદનું ‘યેલો એલર્ટ’ જારી કરાયું છે. ભોપાલમાં લઘુત્તમ તાપમાન ૨ ડિગ્રી રહેશે. આ અતિભારે વરસાદ અને વાવાઝોડાને કારણે ઊભા પાકને નુકસાન થવાની ભીતિ છે. હવામાન વિભાગે તમામ નાગરિકોને પાકા મકાનોમાં આશ્રય લેવા અને વીજળીના થાંભલા કે મોટા વૃક્ષો નીચે ઊભા ન રહેવા ખાસ અપીલ કરી છે.
