ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે ફરી ભડકી રહી છે ચિનગારી: ટ્રમ્પની ચેતવણી બાદ મધ્ય પૂર્વમાં વધી હલચલ
વૈશ્વિક રાજનીતિમાં ફરી એકવાર પશ્ચિમ એશિયાનું તાપમાન વધી ગયું છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક તાજા નિવેદને દુનિયાભરના કૂટનીતિક કોરિડોરમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યા છે કે અમેરિકા ઈરાનને લઈને ટૂંક સમયમાં જ કોઈ ખૂબ મોટો અને કઠોર નિર્ણય લઈ શકે છે. વ્હાઇટ હાઉસથી ઓહાયો રવાના થતા પહેલા પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતા તેમણે ઈરાનને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી કે તેણે હવે ‘સરળ રસ્તો કે અઘરો રસ્તો’ માંથી કોઈ એકની પસંદગી કરવી જ પડશે.
ટ્રમ્પનું વલણ સ્પષ્ટપણે સૂચવે છે કે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચેનો તણાવ ફરી એકવાર ચરમસીમાએ પહોંચી રહ્યો છે. જોકે તેમણે તેમના નિર્ણય અંગે કોઈ ચોક્કસ વિગતો આપી નથી, તેમ છતાં આ વલણને કારણે એવી અટકળોને વેગ મળ્યો છે કે અમેરિકા પડદા પાછળ કોઈ મોટી રણનીતિ પર કામ કરી રહ્યું છે.
પરમાણુ હથિયાર અને કેમ્પ ડેવિડની ગુપ્ત બેઠક
પોતાના નિવેદનમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ વધુ એક મોટો દાવો કરતા કહ્યું કે ઈરાન હવે પરમાણુ હથિયાર મેળવવાની પોતાની યોજનાઓથી લગભગ પાછળ હટી રહ્યું છે. જોકે, તેમણે આ દાવાના સમર્થનમાં કોઈ પુરાવા કે આંકડા શેર કર્યા નથી.
આ નિવેદનથી બરાબર એક દિવસ પહેલા મીડિયા રિપોર્ટ્સમાં એ વાત સામે આવી હતી કે ટ્રમ્પના ટોચના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સલાહકારોએ કેમ્પ ડેવિડમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજી હતી. આ બેઠકમાં મુખ્યત્વે ઈરાન નીતિના તમામ વિકલ્પો પર મંથન કરવામાં આવ્યું. આ ઉપરાંત, યેમનમાં સાઉદી અરેબિયા અને હૂતી વિદ્રોહીઓ વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ પર પણ ચર્ચા થઈ. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જો તેહરાન સાથેના કૂટનીતિક રસ્તાઓ બંધ થાય છે, તો અમેરિકા ફરી એકવાર લશ્કરી વિકલ્પ તરફ વળી શકે છે.
ઈરાન પણ પોતાની તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત, બદલાની રણનીતિ પર વિચાર
બીજી બાજુ, અમેરિકા તરફથી આવી રહેલા આ તેજ તેવરને જોતા ઈરાને પણ હાથ પર હાથ ધરીને બેસી ન રહેવાનો નિર્ણય કર્યો છે. રોયટર્સના એક અહેવાલ મુજબ, ઈરાની અધિકારીઓ અને આંતરિક સૂત્રોએ એ સ્વીકાર્યું છે કે તેહરાન કોઈપણ સંભવિત અમેરિકી લશ્કરી અભિયાનનો સામનો કરવા માટે કન્ટિંજન્સી પ્લાન તૈયાર કરી રહ્યું છે.
ઈરાની
નેતૃત્વની અંદર આ સામાન્ય ધારણા બનતી દેખાઈ રહી છે કે જો અમેરિકા ફરીથી કોઈ લશ્કરી દુસાહસ કરે છે, તો આ વખતે તેનો જવાબ પાછલા અનુભવોની સરખામણીમાં ઘણો વ્યાપક અને કડક હોવો જોઈએ. સૂત્રોનું તો ત્યાં સુધી કહેવું છે કે ઈરાની લશ્કરી અધિકારીઓએ એ દેશોને પણ પોતાના રડાર પર રાખવા પર વિચાર કર્યો છે જે પ્રત્યક્ષ કે અપ્રત્યક્ષ રીતે અમેરિકી લશ્કરી અભિયાનોને સમર્થન આપી શકે છે. જોકે, આ બધા છતાં ઈરાનના કેટલાક કૂટનીતિક વર્તુળો હજુ પણ વાતચીત દ્વારા ઉકેલ લાવવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, ભલે તેમને એ વાતનો અંદાજ હોય કે વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં કોઈ નક્કર પરિણામ નિકળવું ખૂબ મુશ્કેલ છે.
ફેબ્રુઆરીના સંઘર્ષની યાદો અને ભવિષ્યની અનિશ્ચિતતા
વર્તમાન તણાવના મૂળ આ વર્ષની શરૂઆતમાં ફાટી નીકળેલા એ સંઘર્ષમાં શોધી શકાય છે જે 28 ફેબ્રુઆરીએ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના સંયુક્ત હુમલાઓ બાદ શરૂ થયો હતો. આ ભીષણ સંઘર્ષ લગભગ 40 દિવસ સુધી ચાલ્યો હતો અને આખરે 8 એપ્રિલે યુદ્ધવિરામ લાગુ થયા બાદ શાંત પડ્યો હતો. જોકે મોટા પાયે યુદ્ધ ભલે અટકી ગયું હોય, પરંતુ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં સમયાંતરે થતી છૂટીછવાઈ અથડામણોએ ક્ષેત્રની શાંતિને હંમેશાં જોખમમાં મૂકી છે.
હવે એ જોવાનું રહેશે કે ટ્રમ્પનું આ ‘સરળ કે અઘરો રસ્તો’ વાળું નિવેદન માત્ર એક કૂટનીતિક દબાણ છે અથવા તો આગામી દિવસોમાં પશ્ચિમ એશિયા ફરી એકવાર કોઈ મોટા લશ્કરી સંઘર્ષનું સાક્ષી બનવા જઈ રહ્યું છે. દુનિયાભરની નજર હવે વોશિંગ્ટનના આગામી પગલા પર ટકેલી છે.
