મધ્ય પૂર્વમાં મહાયુદ્ધના ભણકારા વચ્ચે ટ્રમ્પની એન્ટ્રી: નેતન્યાહૂને આપી ઈરાન સામે સીમિત રહેવાની કડક સલાહ
પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા પ્રચંડ સૈન્ય તણાવ અને ઇઝરાયલ-ઇરાન વચ્ચે સામસામે થઈ રહેલા મિસાઇલ હુમલાઓએ સમગ્ર વિશ્વને ચિંતામાં મૂકી દીધું છે. આ વૈશ્વિક કટોકટી વચ્ચે અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ વચ્ચે થયેલી ગુપ્ત વાતચીત અને ટ્રમ્પ દ્વારા આપવામાં આવેલી કડક ચેતવણી હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાનો વિષય બની છે. ટ્રમ્પે ઇઝરાયલને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવ્યું છે કે જો તે ઈરાન વિરુદ્ધ આડેધડ સૈન્ય તાકાતનો ઉપયોગ કરશે, તો તે વૈશ્વિક મંચ પર સંપૂર્ણપણે એકલું પડી જશે.
ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા ભયાનક મિસાઇલ યુદ્ધની પૃષ્ઠભૂમિમાં અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઇઝરાયલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂને એક અત્યંત ગંભીર અને કડક ચેતવણી આપી છે. પ્રખ્યાત આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા હાઉસ ‘એક્સિઓસ’ (Axios) ને આપેલી એક વિશેષ મુલાકાતમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતે આ વાતનો ખુલાસો કર્યો છે. ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે તેમણે ઇઝરાયલી વડાપ્રધાનને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહી દીધું છે કે, “બીબી, તું સાવધાન રહેજે, નહિતર તું બહુ જલ્દી આખી દુનિયામાં એકલી પડી જઈશ.” અમેરિકી પ્રમુખની આ ટિપ્પણી સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે વોશિંગ્ટન હાલના તબક્કે મધ્ય પૂર્વમાં કોઈ મોટું પ્રાદેશિક યુદ્ધ ઈચ્છતું નથી.
બેરુત એરસ્ટ્રાઈકથી શરૂ થયેલો હિંસાનો સિલસિલો
આ તાજા તણાવની શરૂઆત ત્યારે થઈ જ્યારે ઇઝરાયલી વાયુસેનાએ લેબનોનની રાજધાની બેરુતમાં હિઝબુલ્લાહના સૈન્ય ઠેકાણાઓ પર પ્રચંડ હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. આ હુમલાના જવાબમાં હિઝબુલ્લાહના આકા ગણાતા ઈરાને ઇઝરાયલ પર એકસાથે સેંકડો મિસાઇલો છોડીને યુદ્ધની જાહેરાત કરી દીધી હતી. ટ્રમ્પ પ્રશાસનને ચિંતા છે કે જો આ હિંસા અટકી નહીં, તો તેહરાન (ઇરાન) સાથે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા રાજદ્વારી કરારો કરવાના અમેરિકાના પ્રયાસો રોળાઈ જશે અને અમેરિકા પણ આ પ્રાદેશિક સંઘર્ષના વમળમાં વધુ ઊંડું ફેંકાઈ જશે.
વ્હાઇટ હાઉસ સામે સંતુલન જાળવવાનો મોટો પડકાર
અમેરિકી અને ઇઝરાયલી સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ હાલ રાજદ્વારી સ્તરે સંતુલન જાળવવાની ભારે કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યા છે. એક તરફ, એક જૂના અને વફાદાર મિત્ર તરીકે તેમણે ઇરાની હુમલાઓ સામે ઇઝરાયલના સ્વરક્ષણના અધિકારનો સ્વીકાર કરવો પડે છે. તો બીજી તરફ, તેમને એ વાતનો પણ સતત ડર સતાવી રહ્યો છે કે જો ઇઝરાયલ વળતો મોટો હુમલો કરશે, તો આખો પ્રદેશ સળગી ઉઠશે. ટ્રમ્પ મહિનાઓથી ઇરાન સાથે એક મોટી શાંતિ ડીલ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, અને તેમના મતે આગામી થોડા દિવસોમાં વાટાઘાટો દ્વારા આ સફળતા મળી શકે તેમ છે.
અમેરિકી સેનાની એન્ટ્રી અને નેતન્યાહૂનું વલણ
ટ્રમ્પના કડક વાંધાઓ અને દબાણ હોવા છતાં, શરૂઆતમાં બેન્જામિન નેતન્યાહૂએ વ્હાઇટ હાઉસને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ઇઝરાયલ પોતાના હિતોની રક્ષા માટે ઇરાનની અંદર મર્યાદિત લશ્કરી હુમલાઓ ચાલુ રાખશે. ત્યારબાદ ઇઝરાયલે ઇરાનની ધરતી પર કેટલાક સૈન્ય લક્ષ્યોને નિશાન બનાવ્યા, જેના કારણે ઇરાને ફરી ઇઝરાયલ તરફ મિસાઇલો દાગી હતી. અમેરિકી સંરક્ષણ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, યુએસ સૈન્યએ ઇઝરાયલના આ આક્રમક હુમલાઓમાં સીધો ભાગ લીધો ન હતો, પરંતુ ઇરાન તરફથી ઇઝરાયલના નિર્દોષ નાગરિકો પર આવી રહેલી ઘાતક મિસાઇલોને આકાશમાં જ તોડી પાડવા માટે ઇઝરાયલને ટેકનિકલ અને સૈન્ય કવચ પૂરું પાડ્યું હતું.
શરતી યુદ્ધ વિરામ તરફ આગળ વધતા પગલાં
પરિસ્થિતિ વધુ વણસતાં ટ્રમ્પે ફરી એકવાર નેતન્યાહૂ સાથે ટેલિફોનિક વાતચીત કરી હતી અને ઈરાનના પરમાણુ કે મોટા સૈન્ય મથકો પર મોટા પાયે હુમલો કરવાની યોજના તાત્કાલિક બંધ કરવા ભારે રાજદ્વારી દબાણ લાવ્યા હતા. ઇઝરાયલી વરિષ્ઠ અધિકારીઓએ પુષ્ટિ કરી છે કે નેતન્યાહૂ આખરે એ શરતે ટ્રમ્પના પ્રસ્તાવ પર પીછેહઠ કરવા સંમત થયા છે કે જો ઇરાન હવે પછી કોઈ નવો હુમલો નહીં કરે, તો ઇઝરાયલ પણ મોટું સૈન્ય ઓપરેશન શરૂ કરશે નહીં.
ટ્રમ્પે એવો પણ દાવો કર્યો છે કે મધ્ય પૂર્વના ઘણા આરબ દેશોએ તેમનો સંપર્ક કરીને ઇઝરાયલને સંયમ રાખવા સમજાવવાની વિનંતી કરી હતી. સાથે જ ઇરાની સત્તાવાળાઓએ પણ મધ્યસ્થીઓ દ્વારા સંકેત આપ્યો છે કે જો ઇઝરાયલ પોતાના હુમલા રોકવા તૈયાર હોય, તો તેઓ પણ આ યુદ્ધને અહીં જ વિરામ આપવા માટે રાજી છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આ હંગામી શાંતિ ક્યાં સુધી ટકે છે.
