કોઈ ઇન્કમ સર્ટિફિકેટની જરૂર નથી! માસ્ટર ડિગ્રી કરતી દીકરીઓ માટે આવી ગઈ નવી સરકારી સ્કોલરશિપ
આપણા દેશમાં આજે પણ એવા ઘણા પરિવારો છે જે આર્થિક તંગીના કારણે દીકરીઓને ઉચ્ચ શિક્ષણ અપાવી શકતા નથી. આ જ અંતરને પૂરવા અને દીકરીઓના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે યુનિવર્સિટી ગ્રાન્ટ્સ કમિશન (UGC) એક ખૂબ જ શાનદાર યોજના ચલાવી રહ્યું છે. આ યોજનાનું નામ છે ‘પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ ઇન્દિરા ગાંધી સ્કોલરશિપ ફોર સિંગલ ગર્લ ચાઇલ્ડ’.
આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ દીકરીઓને આગળ વધવા માટે પ્રોત્સાહન આપવાનો છે જેઓ પોતાના માતા-પિતાનું એકમાત્ર સંતાન છે. આ યોજના હેઠળ વિદ્યાર્થિનીઓને પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન (Master’s Degree) નો અભ્યાસ પૂરો કરવા માટે કુલ 72,400 રૂપિયાની મોટી આર્થિક સહાય આપવામાં આવે છે. ચાલો વિગતવાર જાણીએ કે આ સ્કોલરશિપની શરતો શું છે અને તેના માટે કેવી રીતે અરજી કરી શકાય.
કેટલી આર્થિક સહાય મળે છે? (Scholarship Amount)
UGCની આ વિશેષ સ્કોલરશિપ યોજના હેઠળ પસંદ કરાયેલી વિદ્યાર્થિનીઓને તેમના બે વર્ષના પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન કોર્સ દરમિયાન નાણાકીય મદદ કરવામાં આવે છે:
-
વાર્ષિક સહાય: પસંદ થયેલ વિદ્યાર્થિનીઓને પ્રતિ વર્ષ 36,200 રૂપિયાની સ્કોલરશિપ મળે છે.
-
કુલ રકમ: બે વર્ષમાં આ રકમ કુલ 72,400 રૂપિયા થઈ જાય છે.
-
ચુકવણીની પદ્ધતિ: આ પૂરેપૂરી રકમ ડાયરેક્ટ બેનિફિટ ટ્રાન્સફર (DBT) ના માધ્યમથી સીધી વિદ્યાર્થિનીના એ બેંક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવે છે જે તેમના સરકારી ઓળખપત્ર (આધાર) સાથે લિંક હોય છે.
નોંધ: દર વર્ષે દેશભરમાંથી આશરે 3,000 નવી લાયક વિદ્યાર્થિનીઓને આ યોજના હેઠળ લાભ આપવા માટે પસંદ કરવામાં આવે છે.
કોઈ આવક મર્યાદા નહીં: આ સ્કોલરશિપની સૌથી મોટી વિશેષતા
સામાન્ય રીતે સરકારી સ્કોલરશિપ માટે પરિવારની વાર્ષિક કમાણી કે આવક મર્યાદા (Income Limit) નક્કી હોય છે, જેના કારણે મધ્યમ કે સામાન્ય વર્ગની ઘણી વિદ્યાર્થિનીઓ લાભથી વંચિત રહી જાય છે. પરંતુ UGCની આ સ્કોલરશિપની સૌથી સારી વાત એ છે કે આમાં પરિવારની આવક સાથે જોડાયેલી કોઈ શરત નથી. તમારી આર્થિક સ્થિતિ ગમે તેવી હોય, જો તમે બાકીના તમામ પાત્રતાના માપદંડો પૂરા કરતા હોવ, તો તમે આના માટે નિઃસંકોચ અરજી કરી શકો છો.
કોણ અરજી કરી શકે છે?
આ સ્કોલરશિપનો લાભ મેળવવા માટે કેટલાક જરૂરી નિયમો નક્કી કરવામાં આવ્યા છે, જે જાણવા ખૂબ જ જરૂરી છે:
1. કૌટુંબિક સ્થિતિ (Family Criteria)
-
અરજી કરનાર વિદ્યાર્થિની પોતાના માતા-પિતાની એકમાત્ર સંતાન (સિંગલ ગર્લ ચાઇલ્ડ) હોવી અનિવાર્ય છે.
-
જો કોઈ પરિવારમાં માત્ર બે દીકરીઓ હોય અને બંને જોડિયા (Twin) હોય અથવા એકસાથે જન્મેલી હોય, તો તે બંને પણ આ યોજના માટે સમાન રીતે પાત્ર ગણાશે.
-
જે પરિવારમાં માત્ર દીકરીઓ જ છે (કોઈ દીકરો નથી), ત્યાંની વિદ્યાર્થિનીઓ પણ આના માટે અરજી કરી શકે છે.
2. વય મર્યાદા અને કોર્સ (Age & Course Specifications)
-
માસ્ટર ડિગ્રીના પ્રથમ વર્ષ (First Year)માં એડમિશન લેતી વખતે વિદ્યાર્થિનીની ઉંમર 30 વર્ષ કે તેથી ઓછી હોવી જોઈએ.
-
વિદ્યાર્થિનીનું કોઈપણ માન્યતા પ્રાપ્ત યુનિવર્સિટી કે કોલેજમાં રેગ્યુલર અને ફૂલ-ટાઇમ (Full-Time) માસ્ટર ડિગ્રી કોર્સમાં એડમિશન હોવું જરૂરી છે.
3. આ કોર્સ માટે મળશે સ્કોલરશિપ
-
આ સ્કોલરશિપ માત્ર બિન-વ્યાવસાયિક (Non-Professional) પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએટ કોર્સ માટે જ ઉપલબ્ધ છે. જેમાં એમ.એ. (MA), એમ.એસસી (M.Sc), અને એમ.કોમ (M.Com) જેવા સામાન્ય પીજી કોર્સ સામેલ છે.
કોણ પાત્ર ગણાશે નહીં?
-
એન્જિનિયરિંગ (B.Tech/M.Tech), મેડિકલ, લો (LLM) અને મેનેજમેન્ટ જેવા પ્રોફેશનલ કોર્સ કરનારી વિદ્યાર્થિનીઓ આ યોજનાના દાયરામાં નહીં આવે.
-
જે વિદ્યાર્થિનીઓ ડિસ્ટન્સ એજ્યુકેશન (Distance Education), કોરેસ્પોન્ડન્સ કે ઓપન લર્નિંગ મોડથી અભ્યાસ કરી રહી છે, તેમને પણ આ યોજનાનો લાભ મળી શકશે નહીં.
અરજી કરવાની સરળ પ્રક્રિયા
જો તમે ઉપર દર્શાવેલી તમામ શરતો પૂરી કરતા હોવ, તો તમે આ સ્કોલરશિપ માટે ઓનલાઇન અરજી કરી શકો છો. આ પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ છે:
-
પોર્ટલ પર જાઓ: સૌથી પહેલા તમારે ભારત સરકારના સત્તાવાર નેશનલ સ્કોલરશિપ પોર્ટલ (National Scholarship Portal – NSP) પર જવાનું રહેશે.
-
રજીસ્ટ્રેશન: જો તમે પહેલીવાર આ પોર્ટલ પર આવી રહ્યા છો, તો તમારે ‘New Registration’ પર ક્લિક કરીને તમારી જરૂરી વિગતો ભરવાની રહેશે.
-
યોજનાની પસંદગી: લોગિન કર્યા પછી તમને ઉપલબ્ધ સ્કોલરશિપની યાદીમાંથી ‘Post Graduate Indira Gandhi Scholarship for Single Girl Child’ યોજના પસંદ કરવાની રહેશે.
-
દસ્તાવેજો અપલોડ કરો: ફોર્મમાં માંગવામાં આવેલી તમામ માહિતી ધ્યાનપૂર્વક ભરો અને જરૂરી દસ્તાવેજો (જેમ કે કોલેજ એડમિશન સ્લિપ, સિંગલ ગર્લ ચાઇલ્ડનું એફિડેવિટ વગેરે) અપલોડ કરીને ફોર્મ સબમિટ કરી દો.
જો તમારા ઘરમાં કે ઓળખાણમાં કોઈ એવી તેજસ્વી દીકરી હોય જે પોતાના માતા-પિતાનું એકમાત્ર સંતાન હોય અને આગળ ભણવા માંગતી હોય, તો તેને આ યોજના વિશે ચોક્કસ જણાવો જેથી તે કોઈ પણ આર્થિક બોજ વિના પોતાના સપનાને ઉડાન આપી શકે.

2. વય મર્યાદા અને કોર્સ (Age & Course Specifications)