૧૫ ઓક્ટોબરથી UPI પેમેન્ટ પર ચાર્જ લાગુ કરવાનો નિર્ણય મુલતવી, NPCI એ વેપારીઓને આપી મોટી રાહત
દિવાળીના પવિત્ર તહેવારોની મોસમ શરૂ થઈ ચૂકી છે અને બજારોમાં ખરીદીનો ધમધમાટ જોવા મળી રહ્યો છે. આવા સમયે કેન્દ્ર સરકાર અને એનપીસીઆઈ (NPCI) દ્વારા દેશના વેપારીઓ માટે એક ખુશીના સમાચાર સામે આવ્યા છે. યુપીઆઈ (UPI) ટ્રાન્ઝેક્શન પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) લાગુ કરવાના પ્રસ્તાવિત નિર્ણયને હાલ પૂરતો દિવાળી પછી સુધી માટે ટાળી દેવામાં આવ્યો છે.
સરકારે આ નિર્ણય તહેવારોની સિઝન દરમિયાન બજારની રોનક અને વેપારીઓના હિતને ધ્યાનમાં રાખીને લીધો છે. દેશભરના વેપારી મંડળો અને સંગઠનો સતત સરકાર સમક્ષ માંગ કરી રહ્યા હતા કે તહેવારોની ખરીદીના સમયગાળા દરમિયાન આ નિર્ણયને અમલમાં ન મૂકવામાં આવે. અગાઉ આ નવો નિયમ 15 ઓક્ટોબર, 2026 થી અમલી બનવાનો હતો, પરંતુ હવે તેને મુલતવી રાખવામાં આવતા વેપારીઓએ મોટી રાહતનો શ્વાસ લીધો છે.
UPI MDR on Select Merchant Transactions Shall be Implemented Post Diwali
Press Release Link: https://t.co/5KMjOP0tHd https://t.co/pD8IKfN6sR
— NPCI (@NPCI_NPCI) October 13, 2026
NPCI એ સોશિયલ મીડિયા પર આપી સત્તાવાર માહિતી
નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI) એ પોતાના સત્તાવાર સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર એક પોસ્ટ શેર કરીને આ અંગેની સ્પષ્ટતા કરી છે. એનપીસીઆઈના જણાવ્યા મુજબ, પસંદગીના મર્ચન્ટ ટ્રાન્ઝેક્શન્સ પર એમડીઆર (MDR) લાગુ કરવાના નિર્ણયને દિવાળી સુધી મુલતવી રાખવામાં આવ્યો છે.
એટલે કે ₹2,000 થી વધુ રકમના યુપીઆઈ પેમેન્ટ પર જે ચાર્જિસ 15 ઓક્ટોબરથી લાગુ થવાના હતા, તે હવે હાલ પૂરતા લાગુ થશે નહીં. આ નિર્ણયથી નાના-મોટા તમામ કદના વેપારીઓને તહેવારી સીઝનમાં આર્થિક બોજમાંથી મુક્તિ મળશે.
શું હતો 2,000 થી વધુના પેમેન્ટ પર MDR ચાર્જનો પ્રસ્તાવ?
જે નવી વ્યવસ્થા પ્રસ્તાવિત કરવામાં આવી હતી, તે હેઠળ જો કોઈ ગ્રાહક યુપીઆઈ (UPI) દ્વારા ₹2,000 થી વધુ રકમનું ટ્રાન્ઝેક્શન કરે, તો તેના પર 0.4% નો એમડીઆર ચાર્જ લગાડવાની વાત હતી.
અહીં સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે આ ચાર્જ ગ્રાહકે ચૂકવવાનો નહોતો. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ગ્રાહક કોઈ દુકાનેથી ₹4,000 ની ખરીદી કરે છે અને યુપીઆઈથી પેમેન્ટ કરે છે, તો ગ્રાહકે માત્ર ₹4,000 જ ચૂકવવાના રહેશે. પરંતુ તે ટ્રાન્ઝેક્શન પર લાગતો 0.4% ચાર્જ દુકાનદારે એટલે કે મર્ચન્ટે ભોગવવાનો હતો. વેપારીઓ આ જ બાબતનો વિરોધ કરી રહ્યા હતા કારણ કે તેનાથી તેમના પ્રોફિટ માર્જિન પર સીધી અસર પડી રહી હતી.
કેટલીક ચોક્કસ કેટેગરીમાં ₹5 નો ફ્લેટ ચાર્જ નક્કી કરાયો હતો
પ્રસ્તાવિત નિયમમાં સામાન્ય દુકાનદારો ઉપરાંત કેટલીક ચોક્કસ સેવાઓ માટે પણ અલગ જોગવાઈ કરવામાં આવી હતી.
ટેલિકોમ (મોબાઈલ રિચાર્જ/બિલ), વીમા પ્રીમિયમ (Insurance), રેલવે ટિકિટ બુકિંગ અને ફ્યુઅલ (પેટ્રોલ-ડીઝલ) જેવી પસંદગીની કેટેગરીમાં ₹2,000 થી વધુના યુપીઆઈ ટ્રાન્ઝેક્શન પર ₹5 નો ફ્લેટ (નિશ્ચિત) MDR ચાર્જ લગાવવાનો પ્રસ્તાવ હતો. પરંતુ આ ક્ષેત્રમાં પણ આ ચાર્જ ગ્રાહક પાસેથી વસૂલવાની મનાઈ હતી અને જે-તે મર્ચન્ટે જ તે ચાર્જ આપવાનો રહેતો હતો.
હવે આ નવો નિયમ ક્યારથી લાગુ થશે?
મળેલી માહિતી મુજબ, 15 ઓક્ટોબરની જે સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી હતી તેને દિવાળી પછી સુધી ટાળી દેવામાં આવી છે. જોકે, આ નિયમ અમલમાં લાવવા માટેની નવી ચોક્કસ તારીખની જાહેરાત આગામી દિવસોમાં એનપીસીઆઈ દ્વારા અલગથી કરવામાં આવશે.
આ સંજોગોમાં, હાલમાં એ કહેવું મુશ્કેલ છે કે આ ચાર્જ લેવાનો નિર્ણય સંપૂર્ણપણે રદ્દ કરી દેવામાં આવ્યો છે કે પછી તેને જાન્યુઆરી 2027 થી લાગુ કરવામાં આવશે. પરંતુ એટલું ચોક્કસ છે કે હાલમાં દિવાળીની ખરીદી દરમિયાન વેપારીઓ કે ગ્રાહકોએ યુપીઆઈ પેમેન્ટ પર કોઈ વધારાનો આર્થિક બોજ સહન કરવો પડશે નહીં.
