ન હોર્મુઝ, ન ખાર્ગ… શું અમેરિકા ઈરાનના આ 3 ટાપુઓ પર છુપી રીતે કબજો કરવા માંગે છે?
ઈરાન સાથેના યુદ્ધમાં હવે આગળ શું થશે? આ સવાલ પર આખી દુનિયામાં સસ્પેન્સ યથાવત છે. રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખાર્ગ આઈલેન્ડ અને હોર્મુઝની ખાડી પર નિયંત્રણ મેળવવાના સંકેતો આપ્યા છે અને મધ્ય પૂર્વમાં વધારાના સૈનિકો પણ તૈનાત કર્યા છે. પરંતુ સંરક્ષણ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ટ્રમ્પની રણનીતિ કંઈક અલગ જ હોઈ શકે છે. અત્યારે સૌની નજર હોર્મુઝની ખાડી પાસે આવેલા ઈરાનના ત્રણ ટાપુઓ પર છે: અબુ મૂસા, ગ્રેટર ટંબ્સ અને લેસર ટંબ્સ.
શા માટે મહત્વના છે આ ત્રણ ટાપુઓ?
પર્સિયન ગલ્ફમાં આવેલા આ ત્રણેય ટાપુઓ ઈરાન અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) ની વચ્ચે સ્થિત છે. ભૌગોલિક રીતે આ ટાપુઓ અત્યંત વ્યૂહાત્મક છે. અબુ મૂસા ટાપુ UAE ના શારજાહથી માત્ર 59 કિમી દૂર છે, જ્યારે ઈરાનના બંદર અબ્બાસથી તેનું અંતર 70 કિમી છે. પર્સિયન ગલ્ફમાંથી પસાર થતા કોઈપણ ઓઈલ ટેન્કર કે જહાજે અબુ મૂસા પાસેથી પસાર થવું જ પડે છે. આ ટાપુઓ હોર્મુઝના પ્રવેશદ્વાર સમાન હોવાથી તેના પર જેનું નિયંત્રણ હોય, તે આખા દરિયાઈ વેપાર પર નજર રાખી શકે છે.
UAE સાથેનો જૂનો વિવાદ અને અમેરિકાનો દાવ
આ ટાપુઓ પર વર્ષોથી UAE પોતાનો દાવો કરતું આવ્યું છે, પરંતુ હાલમાં તેના પર ઈરાનનું મજબૂત સૈન્ય નિયંત્રણ છે. ઈરાન-ઈરાક યુદ્ધ દરમિયાન સદ્દામ હુસૈને પણ આ ટાપુઓ છીનવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો પણ તેઓ નિષ્ફળ રહ્યા હતા. ક્વિન્સી ઇન્સ્ટિટ્યૂટના નિષ્ણાત ત્રિતા પારસીના મતે, અમેરિકા આ ટાપુઓ પર છુપી રીતે કબજો કરવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. જો અમેરિકા આ ટાપુઓ ઈરાન પાસેથી લઈ લે, તો ઈરાન સમજી જશે કે ભવિષ્યમાં હોર્મુઝ પરથી તેનું વર્ચસ્વ ખતમ થઈ શકે છે.
એક કાંકરે બે પક્ષી મારવાની રણનીતિ
અમેરિકા આ પગલા દ્વારા બે મોટા લક્ષ્યો હાંસલ કરવા માંગે છે. પ્રથમ, આ ટાપુઓ પર કબજો મેળવીને તે ઈરાન સાથેની સોદાબાજીમાં પોતાનું પલ્લું ભારે કરી શકે છે. બીજું, તે પોતાના ખાસ મિત્ર દેશ UAE ને ખુશ કરવા માંગે છે. નોંધનીય છે કે ચાલુ યુદ્ધમાં ઈરાને UAE પર સૌથી વધુ હુમલા કર્યા છે—માત્ર એક મહિનામાં અંદાજે 2000 જેટલા હુમલા થયા છે. UAE ઈચ્છે છે કે પર્સિયન ગલ્ફમાં ઈરાનનો એકહથ્થુ દબદબો ઓછો થાય.
એસોસિએટેડ પ્રેસના અહેવાલ મુજબ, UAE એ અમેરિકાને ત્યાં સુધી જંગ ચાલુ રાખવા વિનંતી કરી છે જ્યાં સુધી ઈરાન નબળું ન પડી જાય. આ સંજોગોમાં હોર્મુઝ કે ખાર્ગ જેવા મોટા અને જોખમી ઠેકાણાઓ પર સીધો હુમલો કરવાને બદલે, આ ત્રણ નાના પણ મહત્વના ટાપુઓ પર કબજો મેળવવો એ ટ્રમ્પ માટે વધુ સલામત અને ફાયદાકારક રણનીતિ સાબિત થઈ શકે છે. જો આમ થશે, તો મધ્ય પૂર્વના દરિયાઈ નકશા પર અમેરિકાનું વર્ચસ્વ અનેકગણું વધી જશે.
