શું તમારો કોલ કોઈ હેક કરી રહ્યું છે? તપાસવા માટે હમણાં જ ડાયલ કરો આ નંબર, જાણો બચવાના ઉપાય
આજના ડિજિટલ યુગમાં જ્યાં બેંકિંગ અને અન્ય મહત્વપૂર્ણ સેવાઓ આપણા મોબાઈલ ફોન પર નિર્ભર છે, ત્યાં સાયબર અપરાધીઓ પણ નિર્દોષ લોકોને ઠગવા માટે અવનવી રીતો અપનાવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઈમ કોર્ડિનેશન સેન્ટર (I4C) અને સરકારી સુરક્ષા એજન્સીઓએ એક અત્યંત ખતરનાક ‘USSD કોલ ફોરવર્ડિંગ સ્કેમ’ અંગે દેશવ્યાપી ચેતવણી જાહેર કરી છે.
નવાઈની વાત એ છે કે આ સ્કેમને અંજામ આપવા માટે હેકર્સને કોઈ હાઈ-ટેક વાયરસ કે ઈન્ટરનેટ એક્સેસની પણ જરૂર પડતી નથી. તેઓ મોબાઈલના એક સામાન્ય ફીચર ‘USSD કોડ’ નો ઉપયોગ કરીને તમારું આખું બેંક એકાઉન્ટ સાફ કરી શકે છે.
શું છે USSD કોલ ફોરવર્ડિંગ સ્કેમ?
USSD (Unstructured Supplementary Service Data) કોડ એ નાના કોડ હોય છે જેનો ઉપયોગ આપણે સામાન્ય રીતે બેલેન્સ ચેક કરવા અથવા સિમ કાર્ડની સેવાઓ સક્રિય કરવા માટે કરીએ છીએ (જેમ કે *121#).
સ્કેમર્સ આ ટેકનિકનો ફાયદો ઉઠાવીને તમારા મોબાઈલ નંબર પર આવતા તમામ કોલ્સ અને મેસેજ (SMS) ને તેમના નંબર પર ‘ફોરવર્ડ’ કરાવી લે છે. એકવાર કોલ ફોરવર્ડિંગ સક્રિય થઈ ગયા પછી, તમારા બેંક OTP, પર્સનલ કોલ્સ અને વોટ્સએપ લોગિન કોડ પણ સીધા હેકર પાસે પહોંચી જાય છે.
આ સ્કેમ કેવી રીતે કામ કરે છે? (હેકર્સની મોડસ ઓપરેન્ડી)
હેકર્સ આ જાળ બિછાવવા માટે ‘સોશિયલ એન્જિનિયરિંગ’ નો સહારો લે છે. તેની પ્રક્રિયા કંઈક આ મુજબ હોય છે:
-
ફેક કોલ: અપરાધી પોતે કુરિયર એજન્ટ, બેંક અધિકારી અથવા કોઈ જાણીતી કંપનીનો ડિલિવરી બોય હોવાનું કહીને તમને કોલ કરે છે.
-
સમસ્યાનું બહાનું: તેઓ તમને કહેશે કે તમારું કોઈ પાર્સલ અટકી ગયું છે અથવા તમારા સિમ કાર્ડમાં કોઈ ટેકનિકલ ખામી આવી ગઈ છે, જેને ઠીક કરવી જરૂરી છે.
-
કોડ ડાયલ કરાવવો: તેઓ તમને વિશ્વાસમાં લઈને ફોન પર એક વિશિષ્ટ કોડ ડાયલ કરવાનું કહે છે, જે સામાન્ય રીતે *21* અથવા *401* થી શરૂ થાય છે અને તેની પાછળ હેકરનો મોબાઈલ નંબર હોય છે. (દાખલા તરીકે: *21*98XXXXXXXX#)
-
કોલ ફોરવર્ડિંગ સક્રિય: જેવું તમે આ કોડ ડાયલ કરો છો, તમારા ફોનનું કોલ ફોરવર્ડિંગ ફીચર એક્ટિવેટ થઈ જાય છે. હવે તમારા નંબર પર આવતો દરેક કોલ ચૂપચાપ હેકરના નંબર પર ડાયવર્ટ થવા લાગે છે.
-
એકાઉન્ટ ટેકઓવર: હવે હેકર તમારા બેંક એકાઉન્ટ અથવા સોશિયલ મીડિયાનો પાસવર્ડ રિસેટ કરવાનો પ્રયાસ કરે છે. કારણ કે કોલ અને OTP (કોલ દ્વારા) તેની પાસે જઈ રહ્યા છે, તે સરળતાથી તમારા પૈસા ચોરી લે છે અને તમને ખબર પણ પડતી નથી.
આ સ્કેમ ખતરનાક કેમ છે?
આ સ્કેમ ખતરનાક કેમ છે?સરકારી એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ સ્કેમ એટલા માટે વધુ ખતરનાક છે કારણ કે:
-
આ માટે ઈન્ટરનેટની જરૂર નથી, તેથી સ્માર્ટફોન ન વાપરતા લોકો પણ તેનો શિકાર બની શકે છે.
-
કોલ ફોરવર્ડિંગ સક્રિય થવા પર ફોનની સ્ક્રીન પર કોઈ મોટું નોટિફિકેશન આવતું નથી, જેનાથી તેને ઓળખવું મુશ્કેલ બને છે.
-
ભોગ બનનારને ત્યારે ખબર પડે છે જ્યારે બેંકમાંથી પૈસા કપાવવાનો મેસેજ આવે છે અથવા તેનું વોટ્સએપ એકાઉન્ટ અચાનક બંધ થઈ જાય છે.
સ્કેમથી બચવા માટે સરકારી માર્ગદર્શિકા
ઇન્ડિયન સાયબર ક્રાઈમ કોર્ડિનેશન સેન્ટરે નાગરિકો માટે કેટલાક મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા ઉપાયો શેર કર્યા છે:
-
અજાણ્યા કોડથી બચો: ક્યારેય પણ તમારા ફોનથી *21#, *61#, *67# અથવા *401# થી શરૂ થતા કોઈપણ કોડને અજાણી વ્યક્તિના કહેવા પર ડાયલ કરશો નહીં.
-
ડિલિવરી એજન્ટ પર શંકા કરો: જો કોઈ ડિલિવરી કે કુરિયર એજન્ટ તમને ફોન પર કોઈ સેટિંગ બદલવા કે કોડ ડાયલ કરવા કહે, તો સમજી લેવું કે તે સ્કેમર છે. કોઈ પણ માન્ય કંપની આવું કરતી નથી.
-
અજાણ્યા કોલ્સ બ્લોક કરો: શંકાસ્પદ નંબર પરથી આવતા કોલ્સને તરત જ બ્લોક કરો અને તમારી ખાનગી માહિતી શેર કરશો નહીં.
કેવી રીતે ચેક કરવું અને કોલ ફોરવર્ડિંગ કેવી રીતે રોકવું?
જો તમને શંકા હોય કે તમારો કોલ ફોરવર્ડ થઈ રહ્યો છે, તો તરત જ આ પગલાં લો:
-
સ્ટેટસ ચેક કરવા માટે: તમારા ફોન પરથી *#21# ડાયલ કરો. આનાથી તમને ખબર પડી જશે કે તમારા કોલ્સ કે મેસેજ અન્ય કોઈ નંબર પર ડાયવર્ટ થઈ રહ્યા છે કે નહીં.
-
તમામ ફોરવર્ડિંગ બંધ કરવા માટે: જો કોલ ફોરવર્ડિંગ એક્ટિવ હોય, તો તરત જ ##002# ડાયલ કરો. આ એક યુનિવર્સલ કોડ છે જે તમારા નંબર પર સક્રિય તમામ પ્રકારની કોલ ફોરવર્ડિંગ સેવાઓને તરત જ ડી-એક્ટિવેટ (બંધ) કરી દે છે.
નિષ્કર્ષ
સાવધાની એ જ બચાવ છે. હેકર્સ તમારી ટેકનિકલ અજ્ઞાનતાનો ફાયદો ઉઠાવે છે. હંમેશા યાદ રાખો કે કોઈ પણ બેંક કે કુરિયર સેવા તમને ફોન પર કોડ ડાયલ કરવા માટે કહેશે નહીં. જો તમે આવા કોઈ સ્કેમનો શિકાર બનો છો, તો તરત જ રાષ્ટ્રીય સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન નંબર 1930 પર કોલ કરો અથવા www.cybercrime.gov.in પર તમારી ફરિયાદ નોંધાવો.
