અમેરિકામાં ભારતીય ટેકીઓ સાવધાન: ‘બોડી શોપિંગ’ પર ટ્રમ્પ સરકારની કડક નજર, બદલાઈ શકે છે વિઝાના નિયમો.
અમેરિકામાં નોકરી કરવાનું સપનું જોતા લાખો ભારતીયો માટે H-1B વિઝા હંમેશા આકર્ષણનું કેન્દ્ર રહ્યા છે. પરંતુ હાલમાં અમેરિકી લેબર ડિપાર્ટમેન્ટ દ્વારા ‘બોડી શોપિંગ’ (Body Shopping) વિરુદ્ધ જે કડક વલણ અપનાવવામાં આવ્યું છે, તેણે આઈટી પ્રોફેશનલ્સ અને એન્જિનિયરોની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે. આ પ્રથા માત્ર અમેરિકન નાગરિકો માટે જ નહીં, પણ વિદેશી કામદારોના આર્થિક હિતો માટે પણ નુકસાનકારક સાબિત થઈ રહી છે.
અમેરિકામાં ‘ગ્રીન કાર્ડ’ અને ‘H-1B વિઝા’ મેળવવાની દોડમાં એક એવો કાળો અધ્યાય ઉમેરાયો છે જેને નિષ્ણાતો ‘બોડી શોપિંગ’ તરીકે ઓળખાવે છે. યુએસ લેબર ડિપાર્ટમેન્ટે તાજેતરમાં એક અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે આ પ્રથાને કારણે વિદેશી કામદારોને મળવાપાત્ર વાસ્તવિક વેતનમાં મોટું ગાબડું પડી રહ્યું છે. આ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને સ્ટાફિંગ કંપનીઓ તગડો નફો કરી રહી છે, જ્યારે પ્રતિભાશાળી કામદારો ઓછા પગારે કામ કરવા મજબૂર બન્યા છે.
‘બોડી શોપિંગ’ એટલે શું? (What is Body Shopping?)
સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ‘બોડી શોપિંગ’ એ એક એવી ભરતી પ્રથા છે જેમાં આઉટસોર્સિંગ અથવા સ્ટાફિંગ કંપનીઓ ભારત જેવા દેશોમાંથી કામદારોને H-1B વિઝા પર રાખે છે. આ કંપનીઓ કામદારની સત્તાવાર નોકરીદાતા (Employer) હોય છે, પરંતુ તે કામદારને વાસ્તવિક કામ કરવા માટે કોઈ ત્રીજી મોટી કંપની (ક્લાયન્ટ) પાસે મોકલે છે.
-
ઉદાહરણ: કોઈ નાની ‘A’ સ્ટાફિંગ ફર્મ તમને વિઝા અપાવે, પણ તમારે કામ ‘Google’ કે ‘Microsoft’ જેવી મોટી કંપનીમાં જઈને કરવાનું હોય. અહીં તમારો પગાર Google નહીં, પણ કંપની ‘A’ નક્કી કરશે.
પગારમાં મોટો તફાવત અને છેતરપિંડી
આ સિસ્ટમમાં સૌથી મોટું નુકસાન પગારનું છે. અમેરિકી નિયમો મુજબ, H-1B કામદારને તે વિસ્તારના ‘પ્રવર્તમાન વેતન’ (Prevailing Wage) જેટલો પગાર મળવો જોઈએ. પરંતુ સ્ટાફિંગ કંપનીઓ એક છટકબારી શોધે છે: ૧. તેઓ કામદારના પગારની તુલના પોતાની નાની ફર્મના અન્ય ઓછા પગારદાર કર્મચારીઓ સાથે કરે છે. ૨. જ્યારે તે જ કામદાર ક્લાયન્ટ સાઇટ (જેમ કે કોઈ મોટી બેંક કે આઈટી જાયન્ટ) પર જાય છે, ત્યારે ત્યાંના અમેરિકન કર્મચારીઓને તેના કરતા બમણો પગાર મળતો હોય છે. આમ, ક્લાયન્ટ કંપની સ્ટાફિંગ ફર્મને મોટું પેમેન્ટ કરે છે, પરંતુ સ્ટાફિંગ ફર્મ તેનો મોટો હિસ્સો કમિશન તરીકે રાખીને કામદારને માત્ર પાયાનું વેતન આપે છે.
અમેરિકન કામદારોનો વિરોધ
અમેરિકામાં એક મોટો વર્ગ એવો છે જે માને છે કે H-1B પ્રોગ્રામને કારણે અમેરિકનોની નોકરીઓ છીનવાઈ રહી છે. તેમનો તર્ક છે કે કંપનીઓ અમેરિકન નાગરિકોને રાખવાને બદલે ‘બોડી શોપિંગ’ દ્વારા સસ્તા વિદેશી કામદારોને પ્રાધાન્ય આપે છે. આ દબાણને કારણે હવે અમેરિકી સરકાર પગાર ગણતરીની પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવા માટે નવો પ્રસ્તાવ લાવી છે.
નવા નિયમોથી શું બદલાશે?
૨૦૨૬ના આ નવા પ્રસ્તાવિત નિયમો હેઠળ:
-
વેતન સુરક્ષા: આઉટસોર્સ કરેલા કામદારોનો પગાર ક્લાયન્ટ સાઇટ પર સમાન કામ કરતા કર્મચારીઓના વેતન સાથે સુસંગત હોવો જોઈએ.
-
સુરક્ષા મજબૂત કરવી: કામચલાઉ વિઝા મેળવતી કંપનીઓએ સાબિત કરવું પડશે કે તેઓ કોઈનું આર્થિક શોષણ નથી કરી રહી.
-
પારદર્શિતા: સ્ટાફિંગ ફર્મ્સે ક્લાયન્ટ સાથે થયેલા કરારની વિગતો સરકારને આપવી પડી શકે છે.
કામદારોને શું નુકસાન?
જો તમે ‘બોડી શોપિંગ’ કરનારી કંપની સાથે અમેરિકા જાઓ છો, તો તમારી પાસે ‘બાર્ગેનિંગ પાવર’ ઓછો હોય છે. વિઝા સ્પોન્સરશિપ તે કંપની પાસે હોવાથી, જો તમે વધુ પગાર માંગો તો તે તમને પરત મોકલવાની ધમકી આપી શકે છે. આ એક પ્રકારે ‘આધુનિક વેઠમજૂરી’ જેવી સ્થિતિ સર્જે છે.
વ્હાઇટ હાઉસ અને લેબર ડિપાર્ટમેન્ટના આ કડક વલણથી આઈટી આઉટસોર્સિંગ ક્ષેત્રમાં મોટો બદલાવ આવવાની શક્યતા છે. જો તમે અમેરિકામાં કરિયર બનાવવા માંગતા હોવ, તો સીધી મોટી કંપનીઓમાં અરજી કરવી અથવા પ્રતિષ્ઠિત ફર્મ્સ દ્વારા જ જવું હિતાવહ છે.
