રાઘવ ચઢ્ઢાને મોટો ઝટકો: દિલ્હી હાઈકોર્ટે રાહત આપવાનો કર્યો ઇનકાર, કહ્યું- ‘રાજકીય ટીકા એ પર્સનાલિટી રાઈટ્સનું ઉલ્લંઘન નથી’
રાજકીય ગલિયારાઓમાં ભારે ગરમાવો લાવી દે તેવા એક મોટા સમાચાર દેશની રાજધાની દિલ્હીથી આવી રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ પક્ષપલટો કરીને ચર્ચામાં આવેલા જાણીતા નેતા રાઘવ ચઢ્ઢાને દિલ્હી હાઈકોર્ટ તરફથી મોટો આંચકો લાગ્યો છે. હાઈકોર્ટે રાઘવ ચઢ્ઢા દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી ‘પર્સનાલિટી રાઈટ્સ’ (Personality Rights) ના ઉલ્લંઘન સબંધી અરજી પર સુનાવણી કરતા તેમને કોઈ પણ પ્રકારની વચગાળાની રાહત આપવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે. કોર્ટે આ મામલે ખૂબ જ મહત્વની ટિપ્પણી કરતા બેટૂક શબ્દોમાં કહ્યું કે, લોકશાહીમાં રાજકીય ટીકા કે વિરોધ થવો સામાન્ય બાબત છે અને તેને પર્સનાલિટી રાઈટ્સનું ઉલ્લંઘન માની શકાય નહીં.
દિલ્હી હાઈકોર્ટે પોતાની સુનાવણી દરમિયાન વધુમાં ઉમેર્યું કે, જો રાઘવ ચઢ્ઢાને એવું લાગતું હોય કે તેમની છબીને નુકસાન પહોંચાડવામાં આવ્યું છે, તો તેઓ નીચલી અદાલતમાં કાયદેસરનો માનહાનિ (Defamation) નો કેસ દાખલ કરી શકે છે. પરંતુ આ પ્રકારના મામલામાં હાઈકોર્ટ પોતે સીધો જ કોઈ કાનૂની કાર્યવાહી કરવાનો આદેશ જારી ન કરી શકે, કારણ કે નેતાઓની રાજકીય આલોચના એ તેમના વ્યક્તિગત અધિકારો પર ત્રાપ સમાન નથી હોતી.
ડીપફેક (Deepfake) ટેક્નોલોજીના દુરુપયોગ વિરુદ્ધ રાઘવની અરજી
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, રાઘવ ચઢ્ઢાએ પોતાના વિરુદ્ધ ઇન્ટરનેટ અને સોશિયલ મીડિયા પર ચાલી રહેલા નકારાત્મક પ્રચારને રોકવા માટે દિલ્હી હાઈકોર્ટના દરવાજા ખખડાવ્યા હતા. તેમણે પોતાની અરજીમાં ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ અને ઓનલાઈન માધ્યમો દ્વારા તેમના નામે થઈ રહેલા દુરુપયોગનો ગંભીર મુદ્દો ઉઠાવ્યો હતો. રાઘવનો આરોપ છે કે આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેક્નોલોજીનો ખોટો ઉપયોગ કરીને તેમના નકલી વીડિયો (Deepfake Videos) બનાવવામાં આવી રહ્યા છે અને તેને ભ્રામક લખાણો (કન્ટેન્ટ) સાથે સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ કરીને જનતાને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવી રહી છે.
ફોટો અને અવાજ સાથે છેડછાડ કરવાનો વિરોધ પક્ષો પર આરોપ
રાઘવ ચઢ્ઢાએ પોતાની ન્યાયિક અરજીમાં વિગતવાર જણાવ્યું હતું કે, ઇન્ટરનેટ પર સક્રિય કેટલાક અસામાજિક તત્વો અને વિરોધીઓ દ્વારા તેમની અસલી તસવીરો, તેમની આગવી શૈલીવાળો અવાજ, તેમની ઓળખ અને એક નેતા તરીકેના તેમના વ્યક્તિત્વનો સરેઆમ દુરુપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. ઇન્ટરનેટ મીડિયા અને અન્ય અગ્રણી ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પર તેમની લેખિત કે મૌખિક પરવાનગી વિના મોર્ફ્ડ (છેડછાડ કરેલી) સામગ્રી અને નકલી કન્ટેન્ટ ધૂમ પ્રસારિત થઈ રહ્યું છે, જે એક નાગરિક તરીકે તેમની પ્રાઈવસી અને સન્માન પર મોટો હુમલો છે.
વિવાદાસ્પદ વીડિયો અને ભ્રામક કન્ટેન્ટ પર તાત્કાલિક રોકની માંગ
પોતાની દલીલો રજૂ કરતા રાઘવ ચઢ્ઢાએ દિલ્હી હાઈકોર્ટ સમક્ષ કડક માંગણી કરી હતી કે, સોશિયલ મીડિયા પર ઉપલબ્ધ તેમના તમામ ડીપફેક વીડિયો, છેડછાડ કરેલી તસવીરો અને તેમની પ્રતિષ્ઠાને કલંકિત કરતી ભ્રામક સામગ્રીના પ્રસારણ પર તાત્કાલિક અસરે પ્રતિબંધ (રોક) લગાવવામાં આવે. તેમણે અદાલતને વિનંતી કરી હતી કે તેમની ઓળખ અને વ્યક્તિત્વનો ખોટો ફાયદો ઉઠાવીને રાજકીય દ્વેષભાવ રાખનારા તત્વો વિરુદ્ધ આકરામાં આકરી કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવે, જેથી ડિજિટલ માધ્યમો પર ચાલી રહેલા આ અસામાજિક ખેલને અટકાવી શકાય.
‘આપ’ (AAP) છોડીને ભાજપ (BJP) માં જોડાતા જ વિરોધીઓના નિશાન પર આવ્યા
રાઘવ ચઢ્ઢા સામે સોશિયલ મીડિયા પર અચાનક શરૂ થયેલા આ ટ્રોલિંગ અને નકારાત્મક પ્રચાર પાછળ તાજેતરનું મોટું રાજકીય સમીકરણ જવાબદાર હોવાનું મનાય છે. વાસ્તવમાં, ગયા મહિને જ રાઘવ ચઢ્ઢાએ દિલ્હીના શાસક પક્ષ આમ આદમી પાર્ટી (AAP) સાથેના પોતાના વર્ષો જૂના સંબંધો પર પૂર્ણવિરામ મૂકીને સત્તાવાર રીતે ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) નો ભગવો ખેસ ધારણ કરી લીધો હતો.
તેમના આ નિર્ણયની સાથે જ આમ આદમી પાર્ટીના અન્ય કેટલાક વરિષ્ઠ સાંસદો અને નેતાઓએ પણ સામૂહિક રીતે ભાજપ જોઈન કરીને દેશના અને ખાસ કરીને દિલ્હીના રાજકારણમાં ભારે ખળભળાટ મચાવી દીધો હતો. રાઘવ ચઢ્ઢાએ આમ આદમી પાર્ટી અને અરવિંદ કેજરીવાલના વહીવટ પર ભ્રષ્ટાચાર અને આંતરિક સરમુખત્યારશાહી સહિતના અનેક ગંભીર આરોપો લગાવીને પોતાના પદ પરથી રાજીનામું આપ્યું હતું. ત્યારથી જ તેઓ પોતાના જૂના પક્ષ અને વિરોધી રાજકીય પક્ષોના સીધા નિશાન પર છે.
ભાજપના નેતા તરીકે સક્રિય બનેલા રાઘવ ચઢ્ઢાને હાઈકોર્ટ તરફથી મળેલો આ આંચકો તેમના કાનૂની સંઘર્ષને વધુ લાંબો બનાવશે, કારણ કે હવે તેમણે સામાન્ય પ્રક્રિયા હેઠળ નીચલી અદાલતોમાં જઈને આ આખી લડાઈ લડવી પડશે. લોકશાહીમાં ટેક્નોલોજીના દુરુપયોગ અને અભિવ્યક્તિની આઝાદી વચ્ચેની આ લડાઈ આગામી દિવસોમાં દેશમાં ડિજિટલ કાયદાઓ માટે એક નવો વળાંક સાબિત થઈ શકે છે.
