સોર્સ કોડ એટલે શું? જાણો તમારા ફોનની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા આ મોટા વિવાદ વિશે
ટેકનોલોજીની દુનિયામાં અત્યારે ‘સોર્સ કોડ’ (Source Code) શબ્દ ખૂબ ચર્ચામાં છે. તાજેતરમાં સોશિયલ મીડિયા અને કેટલાક મીડિયા અહેવાલોમાં એવો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ભારત સરકાર મોબાઇલ સુરક્ષાને વધુ મજબૂત કરવા માટે સ્માર્ટફોન કંપનીઓ પાસેથી તેમના ડિવાઇસનો ‘સોર્સ કોડ’ માંગી શકે છે. આ સમાચારને કારણે ટેક ઇન્ડસ્ટ્રીમાં તો ખળભળાટ મચી જ ગયો, સાથે સામાન્ય યુઝર્સના મનમાં પણ ડેટા પ્રાઇવસીને લઈને અનેક પ્રશ્નો ઊભા થયા.
જોકે, હવે આ મામલે ભારત સરકારની ફેક્ટ ચેકિંગ યુનિટ PIB ફેક્ટ ચેક એ સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી દીધી છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ સોર્સ કોડ શું છે અને તેના પર આટલો હોબાળો કેમ થયો.
PIB ફેક્ટ ચેક: શું સરકાર ખરેખર સોર્સ કોડ માંગી રહી છે?
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી એવી અફવા ફેલાઈ રહી હતી કે સરકાર એક નવો નિયમ લાવવા જઈ રહી છે જેના હેઠળ મોબાઇલ ઉત્પાદકોએ તેમની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમનો ગુપ્ત કોડ સરકાર સાથે શેર કરવો પડશે. PIB ફેક્ટ ચેક એ આ દાવાઓને સંપૂર્ણપણે ભ્રામક અને ખોટા ગણાવ્યા છે.
સરકારી સ્પષ્ટીકરણ મુજબ:
-
સરકારની એવી કોઈ યોજના નથી જેમાં કંપનીઓને તેમનો સોર્સ કોડ શેર કરવા માટે મજબૂર કરવામાં આવે.
-
જે અહેવાલના આધારે આ દાવો કરવામાં આવી રહ્યો હતો, તે ખોટા તથ્યો પર આધારિત હતો.
-
સ્માર્ટફોન ઉત્પાદકો પર એવું કોઈ દબાણ કરવામાં નથી આવી રહ્યું જે તેમની વ્યાપારી ગુપ્તતા (Trade Secrecy) નું ઉલ્લંઘન કરે.
આખરે શું હોય છે મોબાઇલનો સોર્સ કોડ?
તેને સમજવા માટે એક સરળ ઉદાહરણ લઈએ. માની લો કે તમે એક શાનદાર કેક બનાવી રહ્યા છો. કેક તો આખી દુનિયા જોઈ શકે છે, પરંતુ તે કેક બનાવવાની જે ‘સીક્રેટ રેસીપી’ છે, તે તમારો ‘સોર્સ કોડ’ છે.
ટેકનિકલ ભાષામાં કહીએ તો:
-
સોફ્ટવેરની બ્લુપ્રિન્ટ: સોર્સ કોડ એ પ્રોગ્રામિંગ ફાઇલોનો સમૂહ છે જે કમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામરો લખે છે. આ કોડના આધારે જ ફોનની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ (જેમ કે Android અથવા iOS) અને અન્ય એપ્સ કામ કરે છે.
-
કામ કરવાની રીત: આ કોડ નક્કી કરે છે કે તમારો ફોન ટચ કરવા પર કેવી રીતે રિએક્ટ કરશે, કેમેરો કેવી રીતે ખુલશે અને તમારો ડેટા ક્યાં સ્ટોર થશે.
-
સુરક્ષાનો પાયો: ફોનના સિક્યુરિટી પેચ અને એન્ક્રિપ્શન (Encryption) સિસ્ટમ આ સોર્સ કોડ પર જ ટકેલી હોય છે.
કંપનીઓ સોર્સ કોડ શેર કરવાથી કેમ ડરે છે?
કંપનીઓ સોર્સ કોડ શેર કરવાથી કેમ ડરે છે?સ્માર્ટફોન કંપનીઓ માટે તેમનો સોર્સ કોડ તેમની સૌથી મોટી સંપત્તિ (Intellectual Property) હોય છે. તેને શેર ન કરવા પાછળ મુખ્ય બે કારણો છે:
1. સુરક્ષાનું જોખમ (Security Risk)
જો સોર્સ કોડ કોઈ ખોટા હાથમાં આવી જાય, તો હેકર્સ માટે તે ડિવાઇસમાં ઘૂસણખોરી કરવી બાળકોની રમત બની જશે. તેમને ખબર પડી જશે કે સિસ્ટમમાં ક્યાં ખામીઓ (Vulnerabilities) છે, જેનાથી તેઓ ડેટા ચોરી કરી શકે છે અથવા ફોનને સંપૂર્ણ કંટ્રોલ કરી શકે છે.
2. બિઝનેસ સિક્રેટ્સ (Business Secrets)
દરેક કંપની (જેમ કે Apple કે Samsung)ની પોતાની એક ખાસ રીત હોય છે જેનાથી તેમનો ફોન બીજા કરતા વધુ સારો પરફોર્મ કરે છે. સોર્સ કોડ સાર્વજનિક થવાનો અર્થ એ છે કે તેમની વર્ષોની મહેનત અને યુનિક ફીચર્સની ટેકનિક હરીફ કંપનીઓ પાસે પહોંચી શકે છે.
વિવાદની શરૂઆત ક્યાંથી થઈ?
આ આખા હોબાળાનું મૂળ ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી મંત્રાલય (MeitY) ની એક સામાન્ય પ્રક્રિયામાં છુપાયેલું હતું. ખરેખર, મંત્રાલયે મોબાઇલ સુરક્ષા ધોરણોને વધુ સારા બનાવવા માટે એક રેગ્યુલેટરી ફ્રેમવર્ક પર ચર્ચા શરૂ કરી હતી.
આ એક રૂટિન કન્સલ્ટેશન (પરામર્શ) પ્રક્રિયા હતી, જેમાં ઇન્ડસ્ટ્રીના નિષ્ણાતો પાસેથી અભિપ્રાય માંગવામાં આવ્યો હતો કે મોબાઇલ ડિવાઇસને હેકિંગ અને માલવેરથી કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખી શકાય. આ ચર્ચાને કેટલાક અહેવાલોમાં ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવી અને એવી અફવા ફેલાવી દેવામાં આવી કે સરકાર કંપનીઓ પાસેથી તેમના ‘સીક્રેટ કોડ’ માંગી રહી છે.
નિષ્કર્ષ
PIB ફેક્ટ ચેક પછી હવે એ સ્પષ્ટ છે કે સ્માર્ટફોનના સોર્સ કોડને લઈને મચેલો હોબાળો માત્ર એક અફવા હતી. સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુઝર્સની સુરક્ષા અને ડેટાની ગુપ્તતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે, નહીં કે કંપનીઓની ટેકનોલોજીમાં દખલગીરી કરવાનો.
