WhatsApp પર મળતી દિવાળીની ગિફ્ટ અને ઑફર્સ છેતરપિંડી તો નથી ને?
આપણે દિવાળી પ્રકાશ અને આનંદનો તહેવાર ઉજવી રહ્યા છીએ અને ઘરો દીવાઓથી ઝળહળી રહ્યા છે, ત્યારે સાયબર ગુનેગારો ભોળા લોકોને ફસાવવા માટે જાળ બિછાવી રહ્યા છે. હાલમાં, WhatsApp પર આકર્ષક સંદેશાઓનો એક પ્રવાહ ફરી રહ્યો છે, જેમાં મોટા ડિસ્કાઉન્ટ, મફત ભેટો, શોપિંગ વાઉચર્સ અને ‘સરકારી બોનસ’ આપવાનું વચન આપવામાં આવે છે. જો તમને પણ આવા કોઈ સંદેશા મળ્યા હોય, તો સાવચેત રહો; એક ક્ષણની બેદરકારી પણ તમને તમારી મહેનતની કમાણીથી વંચિત કરી શકે છે.
ચાલો જાણીએ કે સાયબર ગુનેગારોની આ નવી યુક્તિ કેવી રીતે કામ કરે છે અને તમે તથા તમારો પરિવાર આવી ઓનલાઇન છેતરપિંડીથી કેવી રીતે બચી શકો છો.
દિવાળી સેલના નામે ઠગાઈનો ખેલ કેવી રીતે કામ કરે છે?
સાયબર ગુનેગારો દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી આ પદ્ધતિને ‘ફિશિંગ’ (phishing) કહેવામાં આવે છે. છેતરપિંડી કરનારાઓ એક નકલી વેબસાઇટ બનાવે છે જે કોઈ જાણીતા ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ કે બ્રાન્ડ જેવી જ દેખાય છે. ત્યારબાદ, તેઓ WhatsApp કે અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ પર સંદેશાઓ ફેલાવે છે, જેમાં દાવો કરવામાં આવે છે કે ખાસ ‘દિવાળી સેલ’માં ૮૦%થી વધુ ડિસ્કાઉન્ટ મળી રહ્યું છે, અથવા તો સંદેશ મેળવનાર વ્યક્તિ કોઈ મોટા ‘દિવાળી બોનસ’ માટે પાત્ર છે.
મેસેજમાં અવારનવાર ઉતાવળ બતાવવામાં આવે છે કે ‘આ ઑફર માત્ર કેટલાક જ કલાકો માટે છે’ અથવા ‘ગિફ્ટ ક્લેમ કરવા માટે તુરંત નીચે આપેલી લિંક પર ક્લિક કરો.’ જેવું કોઈ યુઝર લાલચમાં આવીને તે લિંક પર ક્લિક કરે છે, તે એક નકલી વેબસાઈટ પર પહોંચી જાય છે. ત્યાં તેની પાસેથી નામ, ફોન નંબર, બેંક એકાઉન્ટ ડિટેલ્સ, ક્રેડિટ/ડેબિટ કાર્ડ નંબર અથવા OTP જેવી અત્યંત ખાનગી જાણકારીઓ માંગી લેવામાં આવે છે. આ સિવાય કેટલાક કેસોમાં ફોનમાં મેલવેર સાથે જોડાયેલી કોઈ અજાણ્ઝ એપ (APK File) ડાઉનલોડ કરવાનો દબાણ પણ કરવામાં આવે છે.
તાજેતરમાં જ આવો જ એક માલો સામે આવ્યો હતો, જેમાં સરકાર તરફથી 8,000 રૂપિયાનું દિવાળી બોનસ આપવાનો દાવો કરવામાં આવી રહ્યો હતો. બાદમાં ‘પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યુરો’ (PIB) એ પોતાની ફેક્ટ ચેક રિપોર્ટમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે સરકાર આવું કોઈ પણ બોનસ આપી રહી નથી, અને આ માત્ર લોકોની પર્સનલ માહિતી ચોરવાનો એક ખતરનાક પ્લાન હતો.
ઓનલાઈન ઠગાઈ અને નકલી ઑફર્સથી બચવાના 5 જરૂરી ઉપાય
જો તમે આ તહેવારોની સિઝનમાં સુરક્ષિત રહેવા માંગતા હો, તો આ બાબતોનું વિશેષ ધ્યાન રાખો:
અજાણ્યા લિંક પર બિલકુલ ક્લિક ન કરો: WhatsApp કે અન્ય કોઈ મેસેજિંગ એપ પર જો કોઈ અજાણ્યા નંબરથી ભારે-ભરખમ ડિસ્કાઉન્ટ કે ફ્રી ગિફ્ટની લિંક આવી હોય, તો તેને ભૂલથી પણ ન ખોલો.
અધિકૃત વેબસાઈટથી ખાતરી કરો: જો કોઈ બ્રાન્ડ કે કંપનીની કોઈ ઑફર ખરેખર ચાલી રહી હોય, તો તે મેસેજના લિંક પર ભરોસો કરવાને બદલે સીધા તે કંપનીની ઓફિશિયલ વેબસાઈટ કે તેની અધિકૃત એપ પર જઈને તેની તપાસ કરો.
OTP કે UPI પિન ક્યારેય શેર ન કરો: બેંક એકાઉન્ટ, એટીએમ કાર્ડ કે યુપીઆઈ સાથે જોડાયેલ પિન કે પાસવર્ડ કોઈની સાથે શેર ન કરો. આ હંમેશાં યાદ રાખો કે પૈસા પ્રાપ્ત (Receive) કરવા માટે ક્યારેય પણ UPI પિન દાખલ કરવાની જરૂર પડતી નથી.
અજાણી એપ્સ કે ફાઇલો ડાઉનલોડ ન કરો: કોઈ પણ અજાણ્યા લિંક કે WhatsApp પર મોકલેલી એપીકે (APK) ફાઇલથી તમારા ફોનમાં કોઈ પણ થર્ડ-પાર્ટી એપ્લિકેશન ઇન્સ્ટોલ ન કરો. તેનાથી ફોનનું આખું એક્સેસ ઠગ્સ પાસે જઈ શકે છે.
તપાસ વગર મેસેજ આગળ ન વધારશો: આવા લાલચામણા ઑફર્સવાળા નકલી મેસેજને સાત સાચા જાણ્યા વગર તમારા પરિવાર કે મિત્રોના WhatsApp ગ્રૂપ્સમાં બિલકુલ શેર ન કરો, તેનાથી બીજા લોકો પણ ફસાઈ શકે છે.
જો તમારી સાથે ફ્રોડ થઈ જાય, તો તુરંત શું પગલાં ભરવા?
સાવધાની રાખવા છતાં જો ક્યારેય આવી કોઈ અનહોની થઈ જાય અને તમારા બેંક એકાઉન્ટમાંથી પૈસા કપાઈ જાય, તો ઘબરાવાને બદલે તુરંત આ પગલાં લો:
સૌથી પહેલા તમારા બેંકનો સંપર્ક કરો અને તુરંત તમારું એકાઉન્ટ તથા કાર્ડ બ્લૉક કરાવો.
તેના તુરંત બાદ ભારત સરકારના અધિકૃત સાયબર ક્રાઈમ હેલ્પલાઈન નંબર ‘1930’ પર કૉલ કરો.
તમે તુરંત
cybercrime.gov.inપૉર્ટલ પર જઈને તમારી ઓનલાઈન ફરિયાદ પણ નોંધાવી શકો છો.
તહેવાર ખુશીઓનું પ્રતીક છે, તેથી થોડી સાવધાની રાખો જેથી તમારી અને તમારા પરિવારની દિવાળી પૂરી રીતે સુરક્ષિત અને આનંદમય રહે. સુરક્ષિત રહો, સતર્ક રહો!
