શું તમે પણ BP ની દવા લેવાનો સમય વારંવાર બદલો છો? જાણો દરરોજ એક જ સમયે દવા લેવાનું અદભુત વિજ્ઞાન
વર્તમાન ભાગદોડભરી અને માનસિક તણાવયુક્ત જીવનશૈલીના કારણે હાઈ બ્લડ પ્રેશર (હાઈપરટેન્શન) ની સમસ્યા હવે માત્ર મોટી ઉંમરના લોકો પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ યુવાનોમાં પણ ચિંતાજનક રીતે વધી રહી છે. હાર્ટ એટેક, બ્રેઈન સ્ટ્રોક અને કિડની સંબંધિત ગંભીર રોગોથી બચવા માટે રક્તચાપને સતત નિયંત્રણમાં રાખવું અત્યંત જરૂરી છે. પરંતુ બ્લડ પ્રેશરની દવાઓ દિવસમાં કેટલી વખત અને કયા સમયે લેવી જોઈએ, તે અંગે મોટાભાગના દર્દીઓમાં મૂંઝવણ જોવા મળે છે. ન્યૂ યોર્કના જાણીતા કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. ઇવાન લેવિને આ અંગે અત્યંત ઉપયોગી અને સ્પષ્ટ માર્ગદર્શન આપ્યું છે.
દિવસમાં ત્રણ વખત દવા લેવાની પદ્ધતિ હવે જૂની થઈ
ઘણા દર્દીઓ પોતાના બ્લડ પ્રેશરને કંટ્રોલમાં રાખવા માટે દિવસમાં બે થી ત્રણ વખત અલગ-અલગ સમયે ગોળીઓ લેતા હોય છે. જોકે, ડૉ. લેવિનના જણાવ્યા અનુસાર, દર્દીઓ દિવસમાં ત્રણ વખત દવાઓ લે તે પદ્ધતિ આજના આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનમાં બિલકુલ વ્યાજબી નથી. વર્તમાન સમયમાં એવી નવીનતમ અને અદ્યતન દવાઓ ઉપલબ્ધ છે જે ૨૪ કલાક સુધી શરીરમાં એકસમાન અને અસરકારક રીતે કામ કરે છે.
દિવસમાં વારંવાર દવાઓ લેવાથી દર્દીઓ માટે મૂંઝવણ ઊભી થાય છે અને તેઓ ભૂલથી ડોઝ ચૂકવાની શક્યતા વધી જાય છે. જો દવા લેવાનો સમય નિયમિત ન રહે અથવા ડોઝ મિસ થઈ જાય, તો બ્લડ પ્રેશરમાં અચાનક મોટો ઉછાળો કે ઘટાડો થઈ શકે છે, જે હૃદય માટે અત્યંત જોખમી સાબિત થાય છે.
સવારે દવા લેવી શ્રેષ્ઠ કે રાત્રે?
બ્લડ પ્રેશરની ગોળી સવારે લેવી જોઈએ કે રાત્રે, તે અંગે વૈશ્વિક સ્તરે મોટો તબીબી તર્ક ચાલી રહ્યો છે. સામાન્ય રીતે માનવ શરીરની કુદરતી ઘડિયાળ (સર્કેડિયન રિધમ) ના કારણે રાત્રે ઊંઘ દરમિયાન બ્લડ પ્રેશર ૧૦% થી ૨૦% જેટલું આપોઆપ ઘટી જતું હોય છે.
પરંતુ કેટલાક હાઈપરટેન્શનના દર્દીઓમાં રાત્રે બ્લડ પ્રેશર ઘટવાને બદલે સ્થિર રહે છે અથવા તો વધી જતું હોય છે. વિવિધ તબીબી સંશોધનો દર્શાવે છે કે જે લોકોમાં રાત્રે BP વધવાની પ્રવૃત્તિ હોય, તેમના માટે રાત્રે સૂતા પહેલાં દવા લેવી વધુ ફાયદાકારક રહે છે. આનાથી રાત્રિ દરમિયાન બ્લડ પ્રેશરમાં થતી અચાનક વધઘટ અટકે છે અને ગંભીર હાર્ટ એટેકનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટી જાય છે.
સમય કરતાં નિયમિતતા વધારે મહત્વની
તમે સવારે દવા લો છો કે રાત્રે, તેના કરતાં પણ વધુ મહત્વની બાબત એ છે કે તમે દરરોજ એક જ ચોક્કસ સમયે દવા લો. દર્દીઓએ પોતાની દૈનિક દિનચર્યામાં અનુકૂળ આવે તેવો સમય પસંદ કરવો જોઈએ જેથી ગોળી લેવાનું ભૂલાઈ ન જાય.
જોકે, ડાહ્યુરેટિક્સ (વોટર પિલ્સ) એટલે કે શરીરમાંથી વધારાનું પાણી અને સોડિયમ દૂર કરતી દવાઓ લેતા દર્દીઓ માટે સવારનો સમય જ સૌથી શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. જો આવી ગોળીઓ રાત્રે લેવામાં આવે, તો દર્દીને રાત્રિ દરમિયાન વારંવાર પેશાબ કરવા માટે ઉઠવું પડે છે, જેનાથી તેમની ઊંઘમાં ખલેલ પહોંચે છે અને માનસિક તણાવ વધી શકે છે.
ડૉક્ટરો સલાહ આપે છે કે દર્દીઓએ ઘરે જ રેગ્યુલર ડિજિટલ મશીનથી પોતાના BP નું રીડિંગ નોંધીને ડાયરીમાં લખવું જોઈએ, જેથી તબીબને દવાના સાચા સમય અને ડોઝ નક્કી કરવામાં સરળતા રહે.
