ઈરાની કુર્દ કોણ છે? અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષમાં તેમનો રોલ
ઈરાની કુર્દ એ ઈરાનના પશ્ચિમ અને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભાગમાં રહેતો એક મોટો વંશીય લઘુમતી સમુદાય છે. વિશ્વભરમાં અંદાજે ૨.૫ થી ૩ કરોડ કુર્દ વસ્તી છે, જે તુર્કી, ઇરાક, સીરિયા અને ઈરાનમાં ફેલાયેલી છે. ઈરાનમાં તેમની વસ્તી આશરે ૮૦ લાખથી ૧ કરોડની આસપાસ હોવાનું મનાય છે. આ સમુદાયની પોતાની અલગ ભાષા, સંસ્કૃતિ અને ઇતિહાસ છે. મોટાભાગના કુર્દ સુન્ની મુસ્લિમ છે, જ્યારે ઈરાનમાં શિયા મુસ્લિમ શાસન પ્રભુત્વ ધરાવે છે, જેના કારણે દાયકાઓથી તેમની વચ્ચે સાંસ્કૃતિક અને રાજકીય તણાવ રહ્યો છે.
અમેરિકાની વ્યૂહરચના અને હથિયાર આપવાની યોજના
તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અને CIA (સેન્ટ્રલ ઇન્ટેલિજન્સ એજન્સી) ઈરાની કુર્દિશ જૂથોને સૈન્ય સહાય અને હથિયારો પૂરા પાડવાની યોજના પર વિચાર કરી રહ્યા છે. આ યોજના પાછળનો મુખ્ય હેતુ ઈરાનની અંદર જન આક્રોશ જગાડવાનો અને વર્તમાન સરકાર (રેજીમ) સામે મોરચો ખોલવાનો છે. અમેરિકી અધિકારીઓનું માનવું છે કે જો કુર્દિશ લડવૈયાઓ ઈરાની સુરક્ષા દળોને સરહદી વિસ્તારોમાં વ્યસ્ત રાખે, તો તેહરાન જેવા મોટા શહેરોમાં નાગરિકો માટે વિરોધ પ્રદર્શન કરવું સરળ બનશે.
ઈરાક અને ઇઝરાયેલનું કનેક્શન
ઈરાની કુર્દિશ સશસ્ત્ર જૂથો મુખ્યત્વે ઇરાકના કુર્દિસ્તાન ક્ષેત્રમાં સ્થિત છે. કોઈપણ સૈન્ય સહાય પૂરી પાડવા માટે ઇરાકી કુર્દિશ સત્તાવાળાઓની મંજૂરી અનિવાર્ય છે. રિપોર્ટ્સ સૂચવે છે કે ઇઝરાયેલ પણ આ બાબતમાં સક્રિય છે. ઇઝરાયેલી દળોએ તાજેતરમાં ઈરાક સરહદ નજીક ઈરાની પોલીસ અને સૈન્ય ચોકીઓ પર હુમલા કર્યા છે, જે કુર્દિશ લડવૈયાઓ માટે રસ્તો સાફ કરવાની રણનીતિ હોઈ શકે છે. ‘ડેમોક્રેટિક પાર્ટી ઓફ ઇરાનિયન કુર્દિસ્તાન’ (KDPI) જેવા જૂથો આમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી શકે છે.
સંભવિત જોખમો અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિક્રિયા
આ યોજનાને લઈને વોશિંગ્ટનમાં મિશ્ર પ્રતિસાદ જોવા મળી રહ્યો છે. કેટલાક સુરક્ષા નિષ્ણાતો માને છે કે નિઃશસ્ત્ર ઈરાની નાગરિકોને બહારની મદદ વિના શક્તિશાળી સરકાર સામે લડવું મુશ્કેલ છે. જોકે, અન્ય વિશ્લેષકો ચેતવણી આપી રહ્યા છે કે લશ્કરી જૂથોને હથિયાર આપવાથી આખા મધ્ય પૂર્વમાં અસ્થિરતા વધી શકે છે. આનાથી ઇરાકની સાર્વભૌમત્વ જોખમાઈ શકે છે અને જો અમેરિકા ભવિષ્યમાં પાછળ હટી જાય, તો કુર્દ સમુદાયે ફરી એકવાર ઈરાની સૈન્યના આકરા પ્રહાર સહન કરવા પડી શકે છે.
