રામ કાર્ય માટે મહાદેવના અંશનું પ્રાગટ્ય, હનુમાનજીના જન્મોત્સવની ગાથા.
હિન્દુ ધર્મમાં હનુમાનજી એક એવા દેવતા છે જે આજે પણ પૃથ્વી પર સદેહે બિરાજમાન હોવાનું માનવામાં આવે છે. રામાયણ અને પુરાણોમાં તેમની શક્તિ અને ભક્તિના અનેક કિસ્સાઓ છે, પરંતુ સૌથી મોટું રહસ્ય તેમના જન્મ સાથે જોડાયેલું છે. હનુમાનજીને ભગવાન શિવના ૧૧મા રુદ્ર અવતાર માનવામાં આવે છે. આ માન્યતા પાછળ શિવ પુરાણની એક અત્યંત આધ્યાત્મિક કથા છે.
ભગવાન શિવનો ૧૧મો રુદ્ર અવતાર કેમ?
શિવ પુરાણની કોટિરુદ્ર સંહિતા અનુસાર, જ્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ પૃથ્વી પર રાવણના અત્યાચારનો અંત લાવવા માટે ‘રામ’ તરીકે અવતાર લીધો, ત્યારે મહાદેવના મનમાં પણ તેમના આરાધ્ય દેવની સેવા કરવાની ઈચ્છા જાગી. ભગવાન શિવ જાણતા હતા કે રામનું કાર્ય કઠિન હશે અને તેમને એક એવા સહાયકની જરૂર પડશે જે બુદ્ધિ અને શક્તિમાં સર્વોપરી હોય. આથી, શિવજીએ પોતાના અંશને હનુમાન તરીકે અવતાર લેવાનું નક્કી કર્યું. રુદ્રના અગિયાર સ્વરૂપોમાં હનુમાનજી અગિયારમું સ્વરૂપ ગણાય છે.
માતા અંજનીની તપસ્યા અને ખીરનું રહસ્ય
હનુમાનજીના જન્મની વાર્તા માતા અંજનીની ભક્તિ સાથે જોડાયેલી છે. માતા અંજની પૂર્વ જન્મમાં એક અપ્સરા હતા, જે શ્રાપને કારણે વાનર સ્ત્રી બન્યા હતા. ઋષિ માતંગના માર્ગદર્શન હેઠળ તેમણે ભગવાન શિવની કઠોર તપસ્યા કરી. પ્રસન્ન થઈને મહાદેવે વરદાન આપ્યું કે તેઓ પોતે તેમના પુત્ર તરીકે જન્મ લેશે.
બીજી તરફ, અયોધ્યાના રાજા દશરથે પુત્ર પ્રાપ્તિ માટે યજ્ઞ કર્યો હતો. અગ્નિદેવે આપેલી પવિત્ર ખીરનો એક ભાગ પક્ષી દ્વારા માતા અંજનીના હાથમાં પડ્યો. વાયુદેવની પ્રેરણાથી માતા અંજનીએ તે પ્રસાદ ગ્રહણ કર્યો અને શિવના અંશ તરીકે હનુમાનજીનો જન્મ થયો. આથી જ તેઓ ‘અંજની પુત્ર’, ‘પવન પુત્ર’ અને ‘શંકર સુવન’ તરીકે ઓળખાય છે.
હનુમાનજી પાસે છે શિવ જેવી અદ્ભુત શક્તિઓ
મહાદેવની જેમ જ હનુમાનજી અજેય અને અમર છે. રુદ્ર અવતાર હોવાને કારણે તેમનામાં શિવ જેવું જ તેજ છે.
-
વૈરાગ્ય અને બ્રહ્મચર્ય: જેમ શિવજી વૈરાગી છે, તેમ હનુમાનજી પરમ બ્રહ્મચારી છે.
-
દુઃખ હર્તા: શિવજી કલ્યાણકારી છે, જ્યારે હનુમાનજી ‘સંકટમોચન’ છે જે ભક્તોના તમામ કષ્ટો હરે છે.
-
અપ્રતિમ શક્તિ: હનુમાનજી પાસે અષ્ટ સિદ્ધિ અને નવ નિધિ છે, જે તેમને બ્રહ્માંડના સૌથી શક્તિશાળી દેવતા બનાવે છે.
૨૦૨૬ માં હનુમાન જયંતિનું મહત્વ
આ વર્ષે ૨૦૨૬ માં હનુમાન જયંતિ પર અનેક શુભ સંયોગો બની રહ્યા છે. ભક્તો આ દિવસે સુંદરકાંડ અને હનુમાન ચાલીસાના પાઠ કરીને બજરંગબલીની વિશેષ કૃપા મેળવી શકે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે હનુમાનજીની પૂજા કરવાથી કુંડળીના ગ્રહ દોષો અને ખાસ કરીને શનિની પનૌતીમાંથી મુક્તિ મળે છે.
હનુમાનજીનું પાત્ર ભક્તિ, નમ્રતા અને શક્તિનું અનોખું મિશ્રણ છે. તેઓ સાક્ષાત શિવના અવતાર હોવા છતાં રામના ચરણોમાં દાસ બનીને રહ્યા, જે શીખવે છે કે સાચી શક્તિ સેવા અને ભક્તિમાં જ સમાયેલી છે.
