હવાઈ મુસાફરો માટે સારા સમાચાર: જો સરકાર જેટ ઇંધણને જીએસટી હેઠળ લાવશે, તો ટિકિટના ભાવમાં થઈ શકે છે મોટો ઘટાડો
ભારતીય ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર (Aviation Sector) હાલમાં એક તરફ મુસાફરોની વધતી સંખ્યા અને બીજી તરફ ભયાનક નાણાકીય તેમજ વૈશ્વિક પડકારો વચ્ચેથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આવી કપરી પરિસ્થિતિમાં દેશની અગ્રણી એરલાઇન્સ કંપનીઓ જેવી કે એર ઇન્ડિયા, ઇન્ડિગો અને સ્પાઇસજેટે ભેગા મળીને સરકાર સમક્ષ પોતાની આર્થિક સ્થિતિ સુધારવા માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગુહારો લગાવી છે. આ તમામ અગ્રણી એરલાઇન્સનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી સર્વોચ્ચ સંસ્થા, ફેડરેશન ઓફ ઇન્ડિયન એરલાઇન્સ (FIA) એ નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયને એક સત્તાવાર પત્ર લખીને ઉડ્ડયન ઇંધણ એટલે કે એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ને શક્ય તેટલી વહેલી તકે ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) ના દાયરામાં લાવવાની જોરદાર માંગ કરી છે. ઉદ્યોગ જગતના અગ્રણીઓનું માનવું છે કે આ એક ઐતિહાસિક નિર્ણય સાબિત થશે, જે એરલાઇન્સના આસમાને પહોંચેલા સંચાલન ખર્ચને જમીન પર લાવશે અને તેનો સીધો આર્થિક ફાયદો દેશની સામાન્ય જનતાને સસ્તી એર ટિકિટના રૂપમાં મળી શકશે.
વેટ અને એક્સાઇઝ ડ્યુટીના બોજ હેઠળ દબાતી એરલાઇન્સ
વર્તમાન કર વ્યવસ્થા અનુસાર, દેશના જુદા જુદા રાજ્યો પોતાના સ્થાનિક વિવેકબુદ્ધિ અને નિયમોના આધારે જેટ ઇંધણ પર અત્યંત ભારે વેટ (VAT) અને એક્સાઇઝ ડ્યુટી વસૂલ કરે છે. આના કારણે દરેક રાજ્યમાં ઇંધણના ભાવો અલગ અને ખૂબ ઊંચા રહે છે. એફઆઈએ (FIA) ના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલી ભૌગોલિક-રાજકીય કટોકટી અને તણાવને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ ક્ષેત્ર પર અનેક પ્રતિબંધો લદાયા છે, જેના લીધે ફ્લાઇટ્સના રૂટ લાંબા થયા છે.
આ ઉપરાંત આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાના થઈ રહેલા અવમૂલ્યન જેવા અસાધારણ આર્થિક પડકારોએ એરલાઇન્સની કમર તોડી નાખી છે. આ જ વૈશ્વિક સંજોગોના લીધે, એરલાઇન્સના કુલ ઓપરેટિંગ ખર્ચમાં ફક્ત ઇંધણનો હિસ્સો જે અગાઉ ૩૦ થી ૪૦ ટકાની આસપાસ રહેતો હતો, તે હવે અસાધારણ રીતે વધીને ૫૫ થી ૬૦ ટકાના જોખમી સ્તરે પહોંચી ગયો છે. આટલા ઊંચા ઇંધણ ખર્ચના કારણે હાલમાં ભારતીય એરલાઇન્સ માટે વિમાની સેવાઓનું સંચાલન કરવું આર્થિક દ્રષ્ટિએ બિલકુલ પરવડે તેમ નથી.
૫% GST અને ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) ની અપીલ
એરલાઇન્સ કંપનીઓ માત્ર ઇંધણના મોંઘા ભાવથી જ પરેશાન નથી, પરંતુ વિમાનના સ્પેરપાર્ટ્સ, પોલિમર, પેટ્રોકેમિકલ્સ, એન્જિનિયરિંગ મટિરિયલ્સ સહિત એરપોર્ટ પર લેવાતી વિવિધ ગ્રાઉન્ડ સેવાઓ અને લોજિસ્ટિક્સ જેવા અન્ય આનુષંગિક સંચાલન ખર્ચમાં પણ સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. આ અનિશ્ચિત અને ચિંતાજનક નાણાકીય સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, ફેડરેશને નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયને વિનંતી કરી છે કે તેઓ નાણાં મંત્રાલય અને GST કાઉન્સિલ સમક્ષ આ ગંભીર મુદ્દો સખત રીતે ઉઠાવે. એરલાઇન્સ ઉદ્યોગની ઈચ્છા છે કે જેટ ઇંધણને સંપૂર્ણ ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) ના લાભો સાથે સૌથી નીચા એટલે કે ૫ ટકાના જીએસટી સ્લેબમાં સામેલ કરવામાં આવે, જે આ ક્ષેત્રને જીવતદાન આપવા માટે અત્યંત અનિવાર્ય છે.
સામાન્ય જનતા અને દેશના ઉડ્ડયન ક્ષેત્ર પર થનારી અસરો
જો કેન્દ્ર સરકાર અને તમામ રાજ્યોની સંમતિથી જેટ ફ્યુઅલને ૫ ટકાના GST હેઠળ લાવવામાં આવશે, તો દેશના સમગ્ર ઉડ્ડયન ઉદ્યોગનું ચિત્ર બદલાઈ જશે. સૌથી પહેલો મોટો ફાયદો એ થશે કે વિમાન કંપનીઓના રોજિંદા સંચાલન ખર્ચમાં બહુ મોટો ઘટાડો થશે. જ્યારે કંપનીઓનો આંતરિક ખર્ચ ઘટશે, ત્યારે તેઓ સ્પર્ધાત્મક બજારમાં ટકી રહેવા માટે પોતાની ફ્લાઇટ ટિકિટોના દરોમાં મોટો ઘટાડો કરીને તેનો સીધો લાભ હવાઈ મુસાફરોને આપશે. આનાથી મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે પણ હવાઈ મુસાફરી કરવી સહેલી અને સસ્તી બનશે.
બીજું, સમગ્ર દેશમાં જેટ ઇંધણ પર એક સમાન રાષ્ટ્રવ્યાપી કર વ્યવસ્થા (Uniform Tax Structure) લાગુ થવાથી ઉડ્ડયન ક્ષેત્રને લાંબા ગાળાની નાણાકીય સ્થિરતા મળશે. આ નાણાકીય મજબૂતીના જોરે એરલાઇન્સ કંપનીઓ ભારતના નાના અને કનેક્ટેડ શહેરો સુધી પોતાની સેવાઓનો વિસ્તાર કરી શકશે, જેનાથી પ્રાદેશિક કનેક્ટિવિટી વધશે અને પરોક્ષ રીતે દેશના પ્રવાસન (Tourism) તેમજ આર્થિક વિકાસને બહુ મોટો વેગ મળશે.
