શું સોનાની આયાત ઘટશે? સરકારે ટેરિફ વધારીને આયાતી ધાતુઓ પર કડક વલણ અપનાવ્યું.
ભારત વિશ્વમાં સોનાના સૌથી મોટા ગ્રાહકોમાંનું એક છે, પરંતુ સ્થાનિક ઉત્પાદન નહિવત્ હોવાને કારણે દેશે વિદેશી હૂંડિયામણનો મોટો હિસ્સો આયાત પાછળ ખર્ચવો પડે છે. તાજેતરમાં વડાપ્રધાનની અપીલ અને સરકારના નવા ટેરિફ વધારાના નિર્ણયે આર્થિક ક્ષેત્રે નવી ચર્ચા જગાવી છે.
ભારત સોનાની આયાત બાબતે વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો દેશ છે. વર્ષે ૭૦૦ થી ૮૦૦ ટન સોનાના વપરાશ સામે આપણું ઉત્પાદન માત્ર ૧ થી ૨ ટન છે. આનો અર્થ એ છે કે ભારત પોતાની ૯૦% જરૂરિયાત માટે વિદેશી દેશો પર નિર્ભર છે. આ આયાત પાછળ દેશનું કિંમતી વિદેશી હૂંડિયામણ ખર્ચાય છે, જે સીધી અસર દેશની અર્થવ્યવસ્થા અને રૂપિયાના મૂલ્ય પર પાડે છે. આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને ઓછામાં ઓછું એક વર્ષ સોનું ન ખરીદવા અપીલ કરી છે.
સરકારનો કડક નિર્ણય
વડાપ્રધાનની અપીલ બાદ તુરંત જ ભારત સરકારે એક મોટો નિર્ણય લેતા સોના, ચાંદી અને અન્ય કિંમતી ધાતુઓ પરના આયાત ટેરિફ (Import Duty) માં વધારો કર્યો છે. આ નવા દર આજ રાતથી જ અમલમાં આવશે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સોનાની વધતી આયાત પર લગામ લગાવવાનો અને દેશની ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) ને નિયંત્રિત કરવાનો છે.
બજાર પર અસર
ટેરિફ વધવાથી સ્થાનિક બજારમાં સોના અને ચાંદીના ભાવમાં તાત્કાલિક વધારો જોવા મળશે. જ્વેલર્સ અને વેપારીઓનું માનવું છે કે આયાત જકાત વધવાને કારણે ગ્રાહકો માટે સોનું ખરીદવું વધુ મોંઘું બનશે. સરકાર ઈચ્છે છે કે લોકો ભૌતિક સોનામાં રોકાણ કરવાને બદલે અન્ય ઉત્પાદક ક્ષેત્રોમાં રોકાણ કરે, જેથી દેશના વિકાસમાં મદદ મળી શકે.
PM મોદીની અપીલ પાછળનું ગણિત
વડાપ્રધાન મોદીએ લોકોને સોનાના રોકાણથી દૂર રહેવા માટે જે વિનંતી કરી છે તેની પાછળ ગંભીર આર્થિક કારણો છે. જ્યારે સામાન્ય જનતા સોનાની ખરીદી ઘટાડે છે, ત્યારે સરકારે ડોલર ખર્ચીને સોનું મંગાવવું પડતું નથી. આનાથી વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થાય છે અને દેશની આર્થિક સ્થિતિ વધુ મજબૂત બને છે. પીએમની આ અપીલને રાષ્ટ્રવાદ અને આર્થિક શિસ્ત સાથે જોડીને જોવામાં આવી રહી છે.
સરકાર દ્વારા લેવામાં આવેલો આ નિર્ણય ટૂંકા ગાળા માટે ગ્રાહકોને મુશ્કેલીભર્યો લાગી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે દેશના અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવા માટે જરૂરી છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે ભારતીય ગ્રાહકો સોના પ્રત્યેના પોતાના આકર્ષણને વડાપ્રધાનની અપીલ અને વધેલા ભાવોને કારણે કેટલું કાબૂમાં રાખી શકે છે.
