“હું આઘાતમાં છું”: જયરામ રમેશે સરકારના મહિલા અનામત નોટિફિકેશન પર ઉઠાવ્યા સવાલ.
ભારતીય રાજકારણમાં મહિલાઓના પ્રતિનિધિત્વને લઈને લેવાયેલો ઐતિહાસિક નિર્ણય ‘મહિલા અનામત અધિનિયમ 2023’ (નારી શક્તિ વંદન અધિનિયમ) હવે સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવી ગયો છે. કેન્દ્ર સરકારના કાયદા મંત્રાલયે ગુરુવારે મોડી રાત્રે એક જાહેરનામું બહાર પાડીને 16 એપ્રિલ, 2026 થી આ કાયદાની જોગવાઈઓને લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે, આ નોટિફિકેશનના સમયને લઈને હવે નવો રાજકીય વિવાદ છેડાયો છે.
1. સંસદમાં સુધારાની ચર્ચા અને અચાનક અમલીકરણ
આશ્ચર્યજનક બાબત એ છે કે જ્યારે સંસદમાં આ કાયદામાં સુધારો કરીને તેને 2029 માં લાગુ કરવા અંગે ચર્ચાઓ અને મતદાનની પ્રક્રિયા ચાલી રહી છે, ત્યારે જ સરકારે તેને અમલમાં મૂકવાની સૂચના આપી દીધી છે. કોંગ્રેસના નેતા જયરામ રમેશે આ પગલાને “એકદમ વિચિત્ર” ગણાવ્યું છે. વિપક્ષનું કહેવું છે કે જ્યારે ગૃહમાં હજુ પ્રક્રિયા બાકી છે ત્યારે આટલી ઉતાવળ શા માટે કરવામાં આવી? જોકે, અધિકારીઓએ તેને “ટેકનિકલ કારણો” ગણાવ્યા છે, પરંતુ તેની કોઈ વિસ્તૃત સ્પષ્ટતા આપી નથી.
2. 2029 કે 2034? અનામત ક્યારથી અમલમાં આવશે?
કાયદો અત્યારથી અમલમાં આવ્યો હોવા છતાં, મહિલાઓ માટેની 33% બેઠકો ફાળવવામાં હજુ સમય લાગશે. સરકારી સૂચના મુજબ, આ અનામત પ્રક્રિયા આગામી વસ્તી ગણતરી (2027) અને ત્યારબાદ થનારા સીમાંકન (Delimitation) પછી જ લાગુ થઈ શકશે. અગાઉ એવી ધારણા હતી કે આ પ્રક્રિયા 2034 પહેલા પૂર્ણ નહીં થાય, પરંતુ સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલા નવા સુધારા મુજબ, તેને 2029 ની લોકસભા ચૂંટણીમાં લાગુ કરવાનું લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યું છે.
So.
As per this Hon President of India which literally mean the GoI has given their approval to 33% women reservation in force- as of today and on the number of parliament seats as it exists today.
So let’s say the entire constitutional amendment seeking 2/3rd majority being… pic.twitter.com/rEJoVS50BZ
— Priyanka Chaturvedi🇮🇳 (@priyankac19) April 16, 2026
3. વિપક્ષી નેતાઓની પ્રતિક્રિયા અને કાયદાનું મહત્વ
શિવસેનાના નેતા પ્રિયંકા ચતુર્વેદીએ આ નોટિફિકેશનનું સ્વાગત કરતા કહ્યું કે આનાથી સાબિત થાય છે કે સરકાર હવે વર્તમાન બેઠકોના આધારે પણ અનામત આપી શકે છે. બીજી તરફ, કોંગ્રેસે સરકારની કાર્યપદ્ધતિ પર સવાલો ઉઠાવ્યા છે. આ કાયદો લાગુ થવાથી લોકસભા અને રાજ્ય વિધાનસભાઓમાં એક તૃતીયાંશ બેઠકો મહિલાઓ માટે આરક્ષિત રહેશે, જેમાં SC/ST ક્વોટાની અંદર પણ મહિલાઓ માટે 33% અનામતની જોગવાઈ છે.
નારી શક્તિ વંદન કાયદાના મહત્વના મુદ્દાઓ:
-
અમલીકરણની તારીખ: 16 એપ્રિલ, 2026.
-
મુખ્ય જોગવાઈ: લોકસભા અને વિધાનસભાઓમાં 33% મહિલા અનામત.
-
સમયગાળો: આ અનામત વ્યવસ્થા 15 વર્ષ માટે અમલમાં રહેશે.
-
સીમાંકન અનિવાર્ય: નવી બેઠકોની ફાળવણી વસ્તી ગણતરી પછી જ શક્ય બનશે.
