ઓવરથિંકિંગ બંધ કરો અને શાંતિથી સૂઈ જાઓ, જાણો સૂતા પહેલા મેડિટેશન કરવાની સાચી રીત
આપણે એક એવી દુનિયામાં રહીએ છીએ જ્યાં ટેકનોલોજી અને ઝડપે આપણા જીવનને સરળ તો બનાવ્યું છે, પણ આપણી માનસિક શાંતિ છીનવી લીધી છે. દિવસભરની દોડધામ પછી જ્યારે આપણું શરીર થાકીને લોથપોથ થઈ જાય છે અને આપણે પથારીમાં સૂઈએ છીએ, ત્યારે આશા રાખીએ છીએ કે તરત જ ઊંઘ આવી જશે. પરંતુ હકીકત તેનાથી સાવ અલગ હોય છે. જેવું માથું તકિયાને અડે છે, મગજમાં વિચારોનું તોફાન શરૂ થઈ જાય છે.
કાલની ચિંતા, આજની ભૂલો, કોઈની કડવી વાતો કે ભવિષ્યનો ડર—આ બધું મળીને આપણી ઊંઘના સૌથી મોટા દુશ્મન બની જાય છે. પ્રસિદ્ધ નિષ્ણાતના જણાવ્યા અનુસાર, આ માનસિક શોરબકોરને શાંત કરવાનો સૌથી અસરકારક રસ્તો ‘ધ્યાન’ એટલે કે મેડિટેશન છે. સૂતા પહેલા માત્ર 5 મિનિટનો સમય તમારા આખા જીવનને બદલવાની શક્તિ ધરાવે છે.
ઊંઘ અને મગજનો સંઘર્ષ: કેમ ગાયબ થઈ રહી છે ચેનની ઊંઘ?
આજકાલ આપણે આપણા દિવસનો અંત ‘સ્ક્રીન’ (મોબાઈલ કે લેપટોપ) સાથે કરીએ છીએ. મોબાઈલમાંથી નીકળતી વાદળી રોશની (Blue Light) આપણા મગજને એવો સંકેત આપે છે કે હજુ દિવસ છે, જેનાથી ઊંઘ માટે જવાબદાર હોર્મોન ‘મેલાટોનિન’નું સ્તર ઘટી જાય છે. જ્યારે આપણે સ્ક્રીન છોડીને સૂવાનો પ્રયત્ન કરીએ છીએ, ત્યારે મગજ પહેલેથી જ ‘એલર્ટ મોડ’માં હોય છે.
અહીં જ ધ્યાન (Meditation) એક ‘નાઈટ રિસેટ’ બટન જેવું કામ કરે છે. તે તમારા મગજને ‘એક્ટિવ મોડ’માંથી હટાવીને ‘રેસ્ટ મોડ’માં લઈ આવે છે.
સૂતા પહેલા ધ્યાન કરવાના ચમત્કારિક ફાયદા
મેડિટેશન કોઈ અઘરી પ્રક્રિયા નથી, પરંતુ તે પોતાની જાતને શાંત કરવાનું એક વિજ્ઞાન છે. નિષ્ણાતો માને છે કે તેના ફાયદા તરત જ અનુભવી શકાય છે:
-
તણાવના હોર્મોન્સમાં ઘટાડો: ધ્યાન કરવાથી શરીરમાં ‘કોર્ટિસોલ’ (તણાવ હોર્મોન) નું સ્તર ઘટે છે, જેનાથી બેચેની ઓછી થાય છે.
-
હૃદયના ધબકારા સ્થિર થવા: ઊંડા શ્વાસ લેવાથી હૃદયના ધબકારા ધીમા અને સ્થિર થાય છે, જે ગાઢ ઊંઘ માટે અનિવાર્ય છે.
-
સ્નાયુઓને આરામ: દિવસભરના કામથી શરીરમાં જે જકડન આવી જાય છે, ધ્યાન તેને હળવી કરવામાં મદદ કરે છે.
-
ઓવરથિંકિંગ પર નિયંત્રણ: તે તમારા મગજને વર્તમાન ક્ષણમાં લાવે છે, જેનાથી જૂની વાતો કે ભવિષ્યની ચિંતાઓ ઓછી થવા લાગે છે.
ધ્યાન કેવી રીતે કરવું? (સૌથી સરળ રીત)
ધ્યાન કેવી રીતે કરવું? (સૌથી સરળ રીત)ઘણા લોકો વિચારે છે કે ધ્યાન કરવા માટે કોઈ ખાસ મુદ્રા કે લાંબા સમયની જરૂર છે. પરંતુ સૂતા પહેલા તમે આ તમારા પલંગ પર જ કરી શકો છો:
-
આરામદાયક સ્થિતિ: તમારા પલંગ પર સીધા સૂઈ જાઓ અથવા સુખાસનમાં બેસી જાઓ. ખાતરી કરો કે તમારી આસપાસ શાંતિ હોય.
-
આંખો બંધ કરો: બહારની દુનિયા સાથેનો સંપર્ક તોડીને તમારું ધ્યાન તમારી અંદર લઈ જાઓ.
-
શ્વાસ પર નિયંત્રણ: લાંબો અને ઊંડો શ્વાસ લો. અનુભવ કરો કે શ્વાસ અંદર જઈ રહ્યો છે અને બહાર નીકળી રહ્યો છે.
-
વિચારોને આવવા દો: જો મગજ ભટકે અથવા કોઈ વિચાર આવે, તો પરેશાન ન થાઓ. બસ ધીમેથી તમારું ધ્યાન ફરીથી તમારા શ્વાસ પર લઈ આવો.
-
બોડી સ્કેન: તમારા પગના અંગૂઠાથી લઈને માથા સુધીના દરેક હિસ્સાને ઢીલો છોડતા જાઓ.
માત્ર 5 મિનિટ જ કેમ પૂરતી છે?
નિષ્ણાતો કહે છે કે ધ્યાનની ગુણવત્તા તેની અવધિ કરતા વધુ મહત્વની છે. 5 મિનિટનો સમય એટલા માટે અસરકારક છે કારણ કે:
-
તે મગજની બ્રેઈન વેવ્સ (Brain Waves)ને ધીમી કરી દે છે.
-
તે નર્વસ સિસ્ટમને શાંત કરે છે, જેનાથી શરીરને સંકેત મળે છે કે હવે સુરક્ષિત અનુભવવાનો અને સૂવાનો સમય છે.
-
આ એક એવી આદત છે જે કોઈ પણ વ્યક્તિ ગમે ત્યારે શરૂ કરી શકે છે.
નિષ્કર્ષ: એક નાની આદત, મોટો ફેરફાર
સૂતા પહેલા મોબાઈલ સ્ક્રોલ કરવો એ એક એવી આદત છે જે તમારા સ્વાસ્થ્યને બગાડી રહી છે. જ્યારે 5 મિનિટનું ધ્યાન એ એવું રોકાણ છે જે તમારા માનસિક અને શારીરિક સ્વાસ્થ્યને સુધારે છે.
આજ રાતથી જ આ અજમાવી જુઓ. તમારા ફોનને દૂર રાખો, લાઈટ બંધ કરો અને તમારી જાતને 5 મિનિટનો સુકૂન આપો. તમારી સારી ઊંઘ બસ એક ‘ધ્યાન’ ના અંતરે છે.
