8મો પગાર પંચ: ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર મંથન તેજ! બેંગલુરુ-મુંબઈ બેઠકો પહેલાં કર્મચારીઓ માટે મોટું અપડેટ
કેન્દ્રીય સરકારી કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો માટે 8મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ને લઈને ખુબ જ મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. હાલમાં પે કમિશન દ્વારા કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોના હિતો સાથે જોડાયેલા વિવિધ મુદ્દાઓ પર વિવિધ સ્ટેકહોલ્ડર્સ સાથે કન્સલ્ટેશન (વિચાર-વિમર્શ) નો તબક્કો ચાલી રહ્યો છે. આ મંથનમાં મુખ્યત્વે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર (Fitment Factor), લઘુત્તમ મૂળભૂત પગાર (Minimum Basic Pay), પેન્શન સુધારો (Pension Revision), ડીએ મર્જર (DA Merger), એરિયર્સ (તફાવતની રકમ) અને અમલીકરણની તારીખ (Implementation Date) જેવા પાયાના મુદ્દાઓ સામેલ છે.
બિલકુલ નવી વિગતો મુજબ, કમિશન દેશના ખૂણે-ખૂણે જઈને કર્મચારી સંગઠનો, યુનિયનો અને નિષ્ણાતો સાથે બેઠકો યોજી રહ્યું છે, જેથી એક સર્વગ્રાહી રિપોર્ટ તૈયાર કરી શકાય.
3 નવેમ્બર 2025 ના રોજ થયું હતું ગઠન: મે 2027 સુધીમાં આવશે રિપોર્ટ
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા 8મા પગાર પંચની વિધિવત જાહેરાત અને ગઠન 3 નવેમ્બર 2025 ના રોજ કરવામાં આવ્યું હતું. આ કમિશનના અધ્યક્ષ તરીકે સુપ્રીમ કોર્ટના પૂર્વ જજ જસ્ટિસ રંજના પ્રકાશ દેસાઈ ફરજ નિભાવી રહ્યા છે. તેમની સાથે કમિશનમાં પ્રોફેસર પુલક ઘોષ અને પંકજ જૈન સભ્ય તરીકે સામેલ છે.
સરકારે આ કમિશનને પોતાની આખરી ભલામણો અને ફાઇનલ રિપોર્ટ તૈયાર કરવા માટે 18 મહિનાનો સમય આપ્યો છે. આ સમયમર્યાદા અનુસાર, 8મા પગાર પંચનો નિર્ધારિત કાર્યકાળ આશરે મે 2027 સુધી ચાલવાની ધારણા છે. ત્યાં સુધીમાં તમામ સ્ટેકહોલ્ડર્સ સાથે ચર્ચા પૂર્ણ કરીને સરકારને રિપોર્ટ સોંપવામાં આવશે.
દેશભરમાં ચાલી રહ્યું છે કન્સલ્ટેશન: બેંગલુરુ અને મુંબઈમાં યોજાશે બેઠકો
8મું પગાર પંચ હાલમાં દેશના જુદા જુદા શહેરો અને રાજ્યોમાં જઈને સ્ટેકહોલ્ડર્સ સાથે પ્રત્યક્ષ બેઠકો યોજી રહ્યું છે.
તાજેતરમાં 9 સપ્ટેમ્બરે પુડુચેરી ખાતે અને 16 થી 18 સપ્ટેમ્બર વચ્ચે ચંડીગઢ માં સફળ કન્સલ્ટેશન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ હતી.
હવે આગામી બેઠક બેંગલુરુ ખાતે 7 અને 8 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ પ્રસ્તાવિત છે.
ત્યારબાદ 22 અને 23 ઓક્ટોબર 2026 ના રોજ મુંબઈ માં મોટી કન્સલ્ટેશન બેઠક યોજાવાની છે.
મુંબઈની બેઠકમાં ભાગ લેવા અને પોતાના સૂચનો રજૂ કરવા ઈચ્છતા કર્મચારી યુનિયનો તથા સ્ટેકહોલ્ડર્સે 10 ઓક્ટોબર સુધીમાં એપોઇન્ટમેન્ટ લેવા માટે અરજી કરવાની રહેશે.
ફિટમેન્ટ ફેક્ટર પર યુનિયનોની અલગ-અલગ માંગ: કમિશને હજુ નિર્ણય લીધો નથી
કેન્દ્રીય કર્મચારીઓ અને પેન્શનરોમાં અત્યારે સૌથી વધુ ચર્ચા અને ઉત્સુકતા ફિટમેન્ટ ફેક્ટરને લઈને છે, કારણ કે ફિટમેન્ટ ફેક્ટર જ નક્કી કરે છે કે પગારમાં કેટલો ગણો વધારો થશે.
જોકે, 8મા પગાર પંચે હજુ સુધી કોઈ પણ ફાઇનલ ફિટમેન્ટ ફેક્ટરની જાહેરાત કરી નથી. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર:
યુનિયનોની માંગણીઓ: વિવિધ કર્મચારી સંગઠનો તરફથી અલગ-અલગ માંગણીઓ મૂકવામાં આવી છે. કેટલાક પ્રમુખ યુનિયનોએ 4.0 ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટર નો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.
NC(JCM) અને ભારત પેન્શનર્સ સમાજ: NC(JCM) સ્ટાફ સાઇડ અને ભારત પેન્શનર્સ સમાજ તરફથી 3.833 ના ફિટમેન્ટ ફેક્ટર ની માંગ કરવામાં આવી છે.
મિનિમમ બેઝિક પે (લઘુત્તમ મૂળભૂત પગાર) કેટલો વધી શકે?
હાલમાં 7મા પગાર પંચ (7th Pay Commission) મુજબ કેન્દ્રીય કર્મચારીઓનો ન્યૂનતમ બેઝિક પગાર (Minimum Basic Pay) ₹18,000 પ્રતિ માસ છે.
જો કમિશન અને સરકાર દ્વારા 3.0 નો ફિટમેન્ટ ફેક્ટર મંજૂર કરવામાં આવે, તો ઉદાહરણ તરીકે આ મિનિમમ બેઝિક પે વધીને ₹54,000 પ્રતિ માસ થઈ શકે છે. પરંતુ આ માત્ર એક ગણતરી અને અંદાજ છે. 8મા પગાર પંચ દ્વારા હજુ સુધી નવા મિનિમમ બેઝિક પે અંગે કોઈ અધિકૃત ઘોષણા કરવામાં આવી નથી, તેથી પગારમાં વાસ્તવિક કેટલો વધારો થશે તેની આખરી તસવીર રિપોર્ટ આવ્યા બાદ જ સ્પષ્ટ થશે.
પેન્શનરો માટે રિવિઝન અને DA મર્જર અંગે સ્થિતિ
8મા પગાર પંચના દાયરામાં માત્ર વર્તમાન કર્મચારીઓ જ નહીં પરંતુ કરોડો નિવૃત્ત પેન્શનરોના હિતો પણ સામેલ છે:
પેન્શન રિવિઝન: વિચ્છેદિત કે નિવૃત્ત પેન્શનરો માટે પેન્શન રિવિઝન કઈ ફોર્મ્યુલા હેઠળ લાગુ કરવામાં આવશે, તેનો આખરી નિર્ણય કમિશનની ભલામણો અને સરકારની મંજૂરી પર નિર્ભર રહેશે.
ડીએ મર્જર (DA Merger): મોંઘવારી ભથ્થા (DA) ને મૂળભૂત પગાર (Basic Pay) માં મર્જ કરવા અંગે પણ હજુ સુધી કોઈ આખરી નિર્ણય લેવાયો નથી. આ માટે પણ કર્મચારીઓએ કમિશનની આગામી ભલામણોની રાહ જોવી પડશે.
શું 1 જાન્યુઆરી 2026 થી લાગુ થશે? એરિયર્સ પર શું છે અપડેટ?
8મા પગાર પંચની ભલામણો કઈ તારીખથી અમલમાં આવશે (Effective Date), તેને લઈને સરકારે હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર તારીખ જાહેર કરી નથી.
નિષ્ણાતો અને સૂત્રોના મતે, આ ભલામણોને 1 જાન્યુઆરી 2026 થી લાગુ કરવાની શક્યતા દર્શાવવામાં આવી રહી છે, પરંતુ આંગળીના વેઢે ગણાતો આખરી નિર્ણય કેન્દ્ર સરકારનો રહેશે. એ જ રીતે, કર્મચારીઓને બાકી નીકળતા એરિયર્સ (Arrears) મળશે કે નહીં, અને જો મળશે તો કઈ સમયગાળા માટે મળશે, તેનો આધાર પણ સરકાર દ્વારા નક્કી કરાનારી ઇફેક્ટિવ ડેટ પર રહેશે.
મહત્વપૂર્ણ તારીખો પર એક નજર
7 અને 8 ઓક્ટોબર 2026: બેંગલુરુ ખાતે કન્સલ્ટેશન બેઠક.
10 ઓક્ટોબર 2026: મુંબઈ બેઠક માટે એપોઇન્ટમેન્ટ અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ.
22 અને 23 ઓક્ટોબર 2026: મુંબઈ ખાતે કન્સલ્ટેશન બેઠક.
મે – જૂન 2027: પંચનો 18 મહિનાનો કાર્યકાળ પૂર્ણ થવાની અને રિપોર્ટ સોંપવાની અપેક્ષિત મુદત.
