જાણો કેમ ફોનને હંમેશા 20% થી 80% જ ચાર્જ કરવો જોઈએ
આજના યુગમાં સ્માર્ટફોન આપણા શરીરના કોઈ અંગ જેવો બની ગયો છે. સવારે ઉઠવાથી લઈને રાત્રે સૂવા સુધી ફોન આપણી સાથે જ હોય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે નવો ફોન લીધાના થોડા મહિના પછી તેની બેટરી જલ્દી ખતમ થવા લાગે છે? આપણે અવારનવાર આ માટે કંપની કે ફોનના મોડલને દોષ આપીએ છીએ, પરંતુ હકીકતમાં તેની પાછળ આપણી પોતાની કેટલીક ખોટી ચાર્જિંગ આદતો જવાબદાર હોય છે.
મોટાભાગના લોકો ફોનના ચાર્જિંગને ગંભીરતાથી લેતા નથી. પરંતુ તમારી આ બેદરકારી માત્ર બેટરીની આવરદા જ નથી ઘટાડતી, પણ ધીમે-ધીમે તમારા મોંઘા ફોનને પણ બગાડી શકે છે. ચાલો જાણીએ એવી કઈ ભૂલો છે જે તમારે આજે જ સુધારવી જોઈએ.
0 થી 100% ની થીયરી: કેમ છે આ ખતરનાક?
મોટાભાગના લોકોની આદત હોય છે કે તેઓ ફોન જાતે બંધ ન થઈ જાય ત્યાં સુધી તેને ચાર્જ કરતા નથી. તો વળી કેટલાક લોકો ફોન 100% ચાર્જ થઈ ગયા પછી પણ કલાકો સુધી પ્લગ સાથે લગાવી રાખે છે. વિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ આ બંને પરિસ્થિતિઓ બેટરી માટે ‘સ્ટ્રેસ’ (તણાવ) પેદા કરે છે.
લિથિયમ-આયન બેટરી અને ચાર્જ સાયકલનું વિજ્ઞાન
આજના સ્માર્ટફોનમાં લિથિયમ-આયન (Li-ion) બેટરીનો ઉપયોગ થાય છે. આ બેટરીનું આયુષ્ય ‘ચાર્જ સાયકલ’ પર નિર્ભર કરે છે.
-
ચાર્જ સાયકલ શું છે? જ્યારે તમે ફોનને 0 થી 100% સુધી ચાર્જ કરો છો, ત્યારે તેને એક ફૂલ ચાર્જ સાયકલ માનવામાં આવે છે.
-
નુકસાન: દરેક બેટરી માટે ચાર્જ સાયકલની એક ચોક્કસ સંખ્યા (જેમ કે 300 થી 500) નક્કી હોય છે. જો તમે વારંવાર ફોનને પૂરેપૂરો ડિસ્ચાર્જ થવા દો અને પછી ફૂલ ચાર્જ કરો છો, તો આ સાયકલ ઝડપથી પૂરી થાય છે અને બેટરીની લાઈફ ઘટતી જાય છે.
બેટરી બગડવાથી ફોનના પરફોર્મન્સ પર અસર
બેટરી બગડવાથી ફોનના પરફોર્મન્સ પર અસરબેટરી બગડવાનો અર્થ માત્ર ‘બેકઅપ ઓછો મળવો’ એવો નથી. તેની સીધી અસર તમારા ફોનની સ્પીડ અને પરફોર્મન્સ પર પણ પડે છે:
-
પ્રોસેસર સ્લો થઈ જાય છે: જ્યારે બેટરી નબળી હોય છે, ત્યારે તે સિસ્ટમને પૂરતો વોલ્ટેજ અને પાવર આપી શકતી નથી. આવી સ્થિતિમાં ફોનની ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ પોતે ક્રેશ ન થાય તે માટે પ્રોસેસરની સ્પીડ ઘટાડી દે છે. પરિણામે—તમારો ફોન ‘હેંગ’ થવા લાગે છે.
-
એપ્સ ખુલવામાં સમય લાગે છે: નબળી બેટરી પાવરની ડિમાન્ડને હેન્ડલ કરી શકતી નથી, જેના કારણે ભારે એપ્સ (જેમ કે ઈન્સ્ટાગ્રામ, ગેમ કે કેમેરા) ખુલવામાં વધુ સમય લેવા લાગે છે.
-
ડિસ્પ્લે અને બ્રાઈટનેસ: બેટરીની હેલ્થ ઓછી થવા પર ફોન પોતાની ‘પીક બ્રાઈટનેસ’ મર્યાદિત કરી દે છે. તડકામાં ફોનની સ્ક્રીન સ્પષ્ટ ન દેખાવી એ પણ આનું જ એક લક્ષણ હોઈ શકે છે.
બેટરી બચાવવા માટેનો ‘ગોલ્ડન રૂલ’ (20-80 નિયમ)
નિષ્ણાતોના મતે, ફોનની બેટરી હંમેશા 20% થી 80% ની વચ્ચે જાળવી રાખવી જોઈએ.
-
ક્યારેય ફોનને 20% થી નીચે ન જવા દો, કારણ કે લો વોલ્ટેજ બેટરી પર દબાણ લાવે છે.
-
ફોનને હંમેશા 80-90% સુધી જ ચાર્જ કરો. 100% થવા પર બેટરીના સેલ્સ પર હાઈ વોલ્ટેજનું દબાણ વધી જાય છે.
આજે જ સુધારો આ 3 આદતો
-
આખી રાત ચાર્જિંગ કરવાનું બંધ કરો: જોકે આધુનિક સ્માર્ટફોન ‘ઓટો-કટ’ ફીચર સાથે આવે છે, છતાં આખી રાત પ્લગ ભરાવેલો રાખવાથી બેટરીમાં ‘ટ્રિકલ ચાર્જિંગ’ થતું રહે છે, જે લાંબા ગાળે નુકસાનકારક છે.
-
નકલી ચાર્જરનો ઉપયોગ: હંમેશા ઓરિજિનલ અથવા સર્ટિફાઈડ ચાર્જર અને કેબલનો જ ઉપયોગ કરો. સસ્તું ચાર્જર બેટરીના ઈન્ટરનલ સ્ટ્રક્ચરને નુકસાન કરી શકે છે.
-
ચાર્જિંગ દરમિયાન ગેમિંગ ન કરો: ચાર્જ થતી વખતે ફોનનો ઉપયોગ કરવાથી તે ખૂબ જ ગરમ (Overheat) થઈ જાય છે. ગરમી એ બેટરીની સૌથી મોટી દુશ્મન છે.
નિષ્કર્ષ: સાવધાની એ જ ઉકેલ
તમારો સ્માર્ટફોન એક મોંઘું રોકાણ છે. જો તમે ઈચ્છો છો કે તમારો ફોન 2-3 વર્ષ સુધી કોઈ પણ ખામી વગર ચાલે, તો તમારી ચાર્જિંગ આદતો આજે જ બદલો. યાદ રાખો, બેટરીની હેલ્થ જેટલી સારી હશે, તમારો ફોન એટલો જ ‘સ્માર્ટ’ પરફોર્મ કરશે.
